Du lịch

Tái hiện không khí “Tết Độc lập” thời kỳ bao cấp giữa lòng Hà Nội

Vi Giáng • 31/08/2026 - 09:44

Có những mùa Quốc khánh không chỉ được nhớ bằng cờ hoa rực rỡ hay những màn pháo hoa, mà còn bằng mùi hương của mâm cơm ngày lễ, tiếng loa phát thanh vang lên giọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay niềm háo hức của cả gia đình quây quần trước chiếc ti vi đen trắng. Với nhiều người Hà Nội, đó chính là ký ức về “Tết Độc lập” - một ngày lễ thiêng liêng mà niềm vui lớn nhất là niềm tự hào được sống trong hòa bình, độc lập.

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 năm nay, người dân và du khách đến Hà Nội có thêm một điểm hẹn văn hóa đặc biệt với “Tour yêu nước: Chạm vào ký ức một thời” tại Không gian văn hóa Ký ức Hà Nội (11A Ngũ Xã, phường Ba Đình). Không chỉ tái hiện không khí Hà Nội thời bao cấp, chương trình còn đưa công chúng trở về với ký ức của những mùa “Tết Độc lập” giản dị nhưng đong đầy niềm tự hào dân tộc. *Ảnh: Vi Giáng*

img_7462(1).jpg — Sau cánh cửa nhỏ của không gian văn hóa Ký ức Hà Nội là cả một Hà Nội của những năm tháng bao cấp. Căn nhà tập thể đơn sơ, chiếc quạt con cóc, chiếc đài cối, ti vi đen trắng phát hình ảnh Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, những khẩu hiệu “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Thi đua là yêu nước”, “Lao động là vinh quang”... cùng mâm cơm ngày lễ giản dị đã gợi lên ký ức về một thời kỳ khó khăn nhưng giàu tinh thần lạc quan và niềm tin vào tương lai.

Điểm nhấn của mùa Quốc khánh năm nay là tái hiện không khí “Tết Độc lập” trong thời kỳ bao cấp. Mâm cơm ngày lễ khi ấy có thể chỉ thêm một đĩa giò, đĩa chả hay món thịt so với ngày thường, nhưng lại chứa đựng niềm vui lớn lao của mỗi gia đình trong ngày đất nước độc lập.

Mâm cơn giản dị, đời thường đã trở thành chất liệu để khơi gợi ký ức của nhiều thế hệ.

Không gian trưng bày còn tái hiện nhiều lát cắt quen thuộc của Hà Nội xưa như quán trà đá, sạp báo, cửa hàng cho thuê sách, máy nước công cộng, góc vui chơi của thanh thiếu niên hay những vật dụng sinh hoạt được chế tác từ xác máy bay, vỏ bom sau chiến tranh.

Đặc biệt, chiếc kẻng báo động được làm từ vỏ bom là hiện vật gây nhiều ấn tượng, nhắc nhớ về tinh thần vượt qua gian khó và sự sáng tạo của người Hà Nội trong những năm tháng chiến tranh.

Khác với mô hình trưng bày truyền thống, nơi hiện vật thường được đặt sau tủ kính, “Tour yêu nước” hướng tới mô hình “bảo tàng không tủ kính”. Du khách được trực tiếp chạm, cầm, sử dụng và tương tác với nhiều hiện vật, từ đó cảm nhận lịch sử bằng nhiều giác quan thay vì chỉ quan sát. Chính sự tương tác ấy giúp những câu chuyện của quá khứ trở nên gần gũi, chân thực và giàu cảm xúc hơn.

Một trong những hoạt động thu hút đông đảo người trẻ là workshop “Làm đôi dép Bác Hồ”. Từ những vật liệu giản đơn, các bạn trẻ tự tay hoàn thiện đôi dép cao su mini thành chiếc móc khóa nhỏ xinh. Qua từng thao tác, hình ảnh đôi dép mộc mạc gắn với cuộc đời và phong cách sống giản dị của Bác Hồ cũng như những khó khăn mà các thế hệ đi trước trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Anh Nguyễn Tiến Mạnh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên phường Ba Đình chia sẻ, trải nghiệm không gian Hà Nội thời bao cấp giúp các bạn trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình và những hy sinh của cha ông để giành độc lập. Từ đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị mà cha ông đã dày công vun đắp.

Chiếc móc khóa được làm từ lốp cao su, món quà nhỏ mang theo câu chuyện về đôi dép Bác Hồ và những giá trị giản dị của chương trình.

img_7434(1).jpg — Bạn Phương Linh, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ, chuyến tham quan mang đến nhiều bất ngờ và xúc động. Không chỉ được tìm hiểu về những đồ vật từng gắn bó với đời sống của ông bà, cha mẹ, Linh còn cảm nhận rõ hơn những giá trị về tình cảm gia đình, văn hóa cộng đồng và nếp sống của người Hà Nội qua từng giai đoạn lịch sử.

Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình Nguyễn Dân Huy cho biết: "Với thời lượng tour 75 phút, điều mà chương trình mong muốn mang lại không chỉ là một không gian trưng bày hiện vật, mà là cơ hội để du khách thực sự sống trong bầu không khí của một thời đã qua, cảm nhận sâu sắc tinh thần kiên cường, cần cù và ý chí vươn lên của người Việt Nam cũng như người Hà Nội trong những năm tháng gian khó".

“Tour yêu nước: Chạm vào ký ức một thời” được phát triển từ ý tưởng “Tuyến tàu điện số 6”, hình thành từ năm 2022. Nếu Hà Nội xưa có 5 tuyến tàu điện chạy trên mặt đất, thì “Tuyến tàu điện số 6” như một chuyến tàu đặc biệt không chỉ chuyên chở hành khách mà còn chuyên chở ký ức và di sản Hà Nội, đưa những câu chuyện của quá khứ đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Sự ra đời của “Tour yêu nước: Chạm vào ký ức một thời” mở đầu cho chuỗi sản phẩm công nghiệp văn hóa tại phường Ba Đình, góp phần phát huy giá trị di sản ký ức đô thị, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho du khách trong nước và quốc tế. Đây cũng là bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 08-Ctr/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển văn hóa Việt Nam trong bối cảnh mới.