Gỡ điểm nghẽn, tăng tốc nhà ở xã hội sau giám sát
Từ những vướng mắc được chỉ ra qua giám sát của Ban Đô thị, HĐND thành phố, Hà Nội đang quyết liệt triển khai các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và phân định rõ trách nhiệm, tạo động lực mới để các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố tăng tốc, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu đã đề ra.
Theo kết quả giám sát về phát triển nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Hà Nội từ ngày 1-8-2024 đến cuối tháng 7-2026 của Ban Đô thị (HĐND thành phố Hà Nội), đã có 116 dự án nhà ở có tổng diện tích đất khoảng 4.005.731m2, với 101.295 căn hộ được chấp thuận chủ trương đầu tư; đồng thời giao chủ đầu tư (2 khu đất thí điểm xây dựng nhà ở xã hội tập trung, 114 vị trí ô đất thuộc quỹ đất 20% hoặc 25% đối với dự án có quy mô sử dụng đất từ 10ha trở lên).
Qua giám sát danh mục các dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư cho thấy, số lượng dự án đang triển khai thi công chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư. Phần lớn dự án vẫn đang trong các giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư như: Điều chỉnh quy hoạch chi tiết, giải phóng mặt bằng, lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc chuẩn bị đầu tư. Đặc biệt, có nhiều dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư từ năm 2025, nhưng đến thời điểm giám sát vẫn chưa khởi công xây dựng. Điều này phản ánh quá trình chuyển từ quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư sang triển khai thực tế còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của thành phố.
Bên cạnh đó, mức độ đáp ứng thực tế của quỹ nhà ở xã hội phục vụ công tác giải phóng mặt bằng của thành phố vẫn còn hạn chế. Một số địa bàn có nhu cầu bố trí tái định cư lớn nhưng quỹ nhà chưa đáp ứng kịp thời; trong khi tại một số khu vực khác vẫn còn quỹ nhà khai thác chưa hiệu quả hoặc chưa được sử dụng hết công suất. Đoàn giám sát cũng cho rằng, công tác chuẩn bị quỹ nhà chưa thực sự đi trước một bước so với yêu cầu giải phóng mặt bằng, nhất là đối với các dự án trọng điểm về giao thông, cải tạo chỉnh trang đô thị và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; hiệu quả điều phối và khai thác tổng thể còn chưa tương xứng với nguồn lực đã đầu tư.
Trên cơ sở kết quả giám sát, Trưởng ban Đô thị, HĐND thành phố Hà Nội Trần Hợp Dũng cho biết, Đoàn giám sát đã kiến nghị UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo rà soát quy trình chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh việc phê duyệt quy hoạch, giao đất, xác định giá đất và các thủ tục liên quan để bảo đảm dự án đầu tư xây dựng liên quan đến nhà ở xã hội được triển khai ngay sau khi chấp thuận chủ trương đầu tư.
Đồng thời, Đoàn giám sát cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu số về quỹ nhà có nhà ở xã hội phục vụ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” để rút ngắn thời gian xác minh nguồn gốc đất của dự án; nghiên cứu chỉ đạo cắt bỏ hoàn toàn khâu “thẩm định và ra quyết định miễn tiền sử dụng đất”; ủy quyền tối đa cho UBND các phường, xã trong việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư để đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng.
Để khắc phục những bất cập được Đoàn giám sát chỉ ra, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch theo dõi, kiểm tra việc triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Qua đó, thành phố yêu cầu khẩn trương thực hiện các dự án, sớm đưa đủ điều kiện mở bán, khai thác, cung ứng sản phẩm ra thị trường, đáp ứng nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, UBND thành phố đã chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng thực hiện trong tối đa 2 tháng đối với các dự án dưới 10ha và không quá 3 tháng đối với các dự án từ 10ha trở lên. Đối với các dự án đã có mặt bằng sạch, các thủ tục về đất đai, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất phải hoàn thành trong thời gian không quá 1 tháng để đủ điều kiện khởi công. Không dừng ở việc rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, thành phố cũng gắn tiến độ với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.
Những chỉ đạo quyết liệt này đang bước đầu tạo chuyển động trên thực tế. Trong tháng 8-2026, nhiều dự án nhà ở xã hội đã được khởi công xây dựng, trong đó có Dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang Công an nhân dân tại xã Đông Anh, với hơn 2.800 căn hộ nhà ở xã hội. Đây được xem là tín hiệu tích cực sau đợt giám sát, cho thấy những giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn đang từng bước được cụ thể hóa bằng tiến độ triển khai dự án.
Tuy nhiên, khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn khi thành phố đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội, được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2026; đồng thời phấn đấu đưa khoảng 25.000-27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường. Cùng với đó, thành phố cũng đặt mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án nhà ở xã hội trong năm 2026. Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố, sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, địa phương và những giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn đang được triển khai, Hà Nội đang từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển nhà ở xã hội. Đây là cơ sở để các dự án tăng tốc, mở rộng nguồn cung, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhà ở chính đáng của người dân, nhất là người thu nhập thấp và công nhân.