Mỹ đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố:Mở thêm cánh cửa thoát khỏi cô lập

Quyết định được Washington công bố ngày 24-8 đã khép lại một thời kỳ khó khăn kéo dài từ năm 1979, mở thêm một cánh cửa để Syria từng bước thoát khỏi tình trạng cô lập, khôi phục quan hệ kinh tế với thế giới và tìm kiếm nguồn lực cho công cuộc tái thiết đất nước.

Đối với một quốc gia vừa trải qua hơn một thập niên xung đột, ý nghĩa của quyết định này càng đáng chú ý. Trong nhiều năm, việc bị Mỹ xếp vào danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố kéo theo hàng loạt hạn chế đối với Syria, từ viện trợ nước ngoài, xuất khẩu đến các giao dịch tài chính.

Những rào cản đó lại chồng lên hệ thống trừng phạt được Washington áp đặt sau khi cuộc xung đột tại Syria bùng phát năm 2011.

Không chỉ hạn chế trực tiếp các hoạt động kinh tế, chính sách này còn khiến các ngân hàng và doanh nghiệp quốc tế phải cân nhắc những rủi ro pháp lý khi giao dịch với Syria.

Vì thế, việc được đưa ra khỏi danh sách mang ý nghĩa vượt xa một sự thay đổi về mặt thủ tục. Quyết định này góp phần tháo bỏ một trong những rào cản cuối cùng đối với quá trình Syria trở lại nền kinh tế toàn cầu. Đây là điều đặc biệt quan trọng khi đất nước này đang đứng trước nhu cầu tái thiết rất lớn.

Những dấu hiệu tích cực đã xuất hiện. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá, kinh tế Syria đang phục hồi và dự báo tăng trưởng có thể đạt mức hai con số trong năm 2026.

Các hoạt động thương mại, sản xuất, dịch vụ được cải thiện, trong khi sự trở lại của người tị nạn và quá trình tái kết nối với khu vực, thế giới tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Việc các hệ thống thanh toán quốc tế từng bước trở lại Syria cũng là tín hiệu đáng chú ý.

Ngày 27-8, Visa và Mastercard đã thực hiện những giao dịch thẻ quốc tế đầu tiên tại Syria, đánh dấu một bước tiến cụ thể trong quá trình kết nối hệ thống tài chính nước này với thế giới.

Những thay đổi ấy có thể tạo nền tảng cho một quá trình quan trọng hơn: Tái thiết. Sau nhiều năm chiến tranh, Syria cần khôi phục gần như toàn bộ những nền tảng thiết yếu của đời sống và sản xuất. Điện, nước, đường sá, nhà ở, trường học, bệnh viện, năng lượng, công nghiệp, nông nghiệp và hệ thống tài chính đều cần nguồn lực lớn.

Theo Ngân hàng Thế giới (WB), chi phí tái thiết Syria được ước tính lên tới khoảng 216 tỷ USD. Con số này cho thấy quy mô của nhiệm vụ trước mắt, nhưng đồng thời cũng cho thấy một thị trường tái thiết rất lớn đang hình thành.

Một Syria được kết nối trở lại với hệ thống tài chính quốc tế sẽ có thêm điều kiện để huy động vốn cho những dự án hạ tầng, năng lượng, giao thông, viễn thông, sản xuất và dịch vụ.

Với vị trí địa lý nằm giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Địa Trung Hải và các nước Arab, Syria còn có tiềm năng khôi phục vai trò trong các mạng lưới thương mại, vận tải và năng lượng của khu vực, nếu duy trì được ổn định.

Từ một địa bàn nhiều năm bị phủ bóng bởi xung đột và cạnh tranh ảnh hưởng, Syria có cơ hội trở thành một thị trường tái thiết và là một mắt xích kinh tế của Trung Đông. Đó chính là giá trị lớn hơn của quyết định mà Washington vừa đưa ra.

Tuy nhiên, cơ hội không đồng nghĩa với kết quả. Một cánh cửa mở ra bên ngoài không có nghĩa mọi cánh cửa bên trong Syria cũng đã được mở. Đây mới là vấn đề mà Damascus phải đối mặt trong chặng đường phía trước.

IMF cho rằng, Syria cần tiếp tục cải cách tài chính - tiền tệ; củng cố ngân hàng trung ương; phục hồi hệ thống ngân hàng và thanh toán; tăng cường quản lý tài chính công, đồng thời hoàn thiện cơ chế chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố.

Vì vậy, Syria phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán. Đó là xây dựng các thể chế nhà nước đủ mạnh, cải cách hệ thống tài chính, củng cố pháp quyền, bảo đảm an ninh và thúc đẩy hòa giải xã hội. Đây đều là những công việc không thể trông chờ vào sự thay đổi chính sách từ bên ngoài.

Sau gần nửa thế kỷ, Washington đã mở thêm một cánh cửa để Syria trở lại với thế giới. Đó là cơ hội đáng kể đối với một quốc gia vừa bước ra khỏi những năm tháng xung đột và đang đứng trước nhiệm vụ tái thiết với quy mô chưa từng có.

Tuy nhiên, mở cửa mới chỉ là điểm khởi đầu. Nếu Damascus có thể xây dựng được một nhà nước ổn định, một nền kinh tế minh bạch và một môi trường đủ an toàn để dòng vốn quốc tế đến và ở lại, quyết định của Washington sẽ không chỉ dừng ở việc xóa một cái tên khỏi danh sách.

Khi đó, nó có thể trở thành dấu mốc mở đầu cho một chương mới của Syria: Từ cô lập sang hội nhập.