Xử lý nghiêm vi phạm về kinh tế của "hiện tượng mạng"

Chiêu trò tinh vi

Lần lượt trong tháng 8-2026, cơ quan tố tụng đã khởi tố 3 vụ án lớn liên quan đến các "hiện tượng mạng". Ngày 10-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng) cùng vợ là Phạm Thị Ngọc Linh (chủ hộ kinh doanh). Đến ngày 18-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lê Văn Phú (Phú Lê), Lã Thúy Kiều (vợ Phú) và các đối tượng liên quan.

Mới đây nhất, tối 24-8, Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) tiếp tục khởi tố Vũ Hoàng Hải (Hải Sapa TV) về tội “Lừa dối khách hàng”, đồng thời khởi tố Bùi Thị Kim Tuyên (vợ Hải) về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Theo tài liệu từ cơ quan điều tra, phương thức chung của các nhóm đối tượng là lợi dụng sức ảnh hưởng trên không gian mạng để đẩy mạnh bán hàng trực tuyến nhưng cố tình che giấu doanh thu thực tế.

Trong vụ án Thiên Phú, từ năm 2017 đến năm 2023, Lã Thúy Kiều và Lê Văn Phú đã tham gia thành lập 3 pháp nhân gồm Công ty TNHH Dịch vụ thương mại xuất nhập khẩu Thiên Phú, Công ty TNHH Thanh Quang Đăng và Công ty TNHH Thương mại Thiên Phú Group. Dù liên tục thay đổi người đại diện pháp luật trên giấy tờ để né tránh sự giám sát, toàn bộ quyền chỉ đạo, điều hành thực tế vẫn do hai vợ chồng Phú - Kiều trực tiếp nắm giữ.

Từ năm 2021 đến năm 2025, Công ty Thiên Phú bán lượng lớn hàng hóa ra thị trường nhưng không lập hóa đơn, không kê khai thuế đầy đủ. Vợ chồng Phú - Kiều đã lập và sử dụng tới 10 tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền thanh toán với tổng số tiền lên tới hơn 107 tỷ đồng. Toàn bộ dòng tiền này bị bỏ ngoài sổ sách kế toán doanh nghiệp; sau đó Kiều chuyển sang kê khai, nộp thuế dưới danh nghĩa Hộ kinh doanh Lã Thúy Kiều nhằm hợp thức hóa nguồn tiền và trốn thuế.

Tương tự, trong vụ án Huấn Hoa Hồng, cơ quan chức năng xác định Huấn cùng vợ là Phạm Thị Ngọc Linh (đứng tên chủ hộ kinh doanh) kinh doanh nước hoa đạt doanh thu cực khủng, hơn 300 tỷ đồng. Tuy nhiên, toàn bộ khoản doanh thu này không được xuất hóa đơn giá trị gia tăng, cố tình để ngoài sổ sách kế toán để trốn thuế, gây thiệt hại nhiều tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Do liên tục bán hàng chui không xuất hóa đơn, số liệu tồn kho trên sổ sách của các doanh nghiệp bị chênh lệch nghiêm trọng so với thực tế. Để đối phó với cơ quan thuế, các đối tượng đã xây dựng "hậu phương" hỗ trợ đắc lực gồm nhân viên kế toán, người thân và các đơn vị tư vấn để lập hóa đơn bán hàng khống nhằm dọn dẹp số liệu.

Tại Công ty Thiên Phú, Lã Thúy Kiều trực tiếp chỉ đạo kế toán Phùng Thị Thanh và đối tượng Lều Thị Hoa thu thập thông tin cá nhân của người thân, bạn bè để lập 19 hóa đơn khống. Vụ án còn có sự tiếp tay của Nguyễn Thị Hương Lan - dù là luật sư am hiểu pháp luật nhưng vẫn cung cấp thông tin cá nhân lập khống 10 hóa đơn giá trị gia tăng với tổng tiền hơn 1,5 tỷ đồng. Ngoài ra, tại Công ty TNHH COSMETIC GARDEN Việt Nam, Giám đốc Khúc Thị Phương Thúy cùng kế toán Dương Thị Hoa đã lập hai hệ thống sổ sách riêng biệt, để ngoài sổ sách hơn 25,1 tỷ đồng doanh thu, gây thiệt hại về thuế giá trị gia tăng hơn 2,4 tỷ đồng.

Không chỉ vi phạm về thuế và kế toán, các "hiện tượng mạng" còn câu kết với người thân để lừa dối người tiêu dùng trên quy mô lớn. Tại vụ án Hải Sapa TV, năm 2022, Vũ Hoàng Hải chỉ đạo vợ là Bùi Thị Kim Tuyên ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm "thịt trâu sấy khô tê cay". Dù sản phẩm do Công ty Hoàng Nam sản xuất từ thịt trâu đông lạnh nhập khẩu Ấn Độ, Hải vẫn lợi dụng các kênh mạng xã hội hàng triệu lượt theo dõi để quảng cáo đánh tráo thành "thịt trâu đặc sản Tây Bắc", "thịt trâu gác bếp đặc sản Tây Bắc" nhằm thu lợi bất chính.

Tương tự, vợ chồng Phú Lê cùng Vũ Hải Long và Nguyễn Thị Hương (Cô giáo Hương) đã hợp tác sản xuất, đăng tải nhiều video quảng cáo thổi phồng công dụng sản phẩm Loramen. Dù thực chất chỉ là sản phẩm hỗ trợ khử mùi, ngăn ngừa nấm ngứa, các đối tượng vẫn biến tấu thành sản phẩm điều trị, cải thiện sinh lý, thu về hơn 11,6 tỷ đồng doanh thu bán lẻ từ khách hàng. Riêng bị can Bùi Xuân Huấn còn bị khởi tố bổ sung về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” do lợi dụng sức ảnh hưởng đăng thông tin gian dối, chiếm đoạt hơn 3 tỷ đồng của nhiều người.

Để không còn những vụ trục lợi lòng tin của người dân

Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Hoàng - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết các thủ đoạn như thành lập nhiều công ty ma, giấu doanh thu qua tài khoản cá nhân hay hộ kinh doanh, duy trì hai hệ thống sổ sách hay lập hóa đơn khống là những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này cấu thành tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 221) và tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước (Điều 203). Bên cạnh đó, việc lợi dụng mạng xã hội để quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng hoặc tráo đổi nguồn gốc xuất xứ sản phẩm để thu lợi hàng chục tỷ đồng có dấu hiệu phạm tội lừa dối khách hàng (Điều 198) hoặc tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174).

”Pháp luật sẽ xử lý nghiêm khắc đối với cả nhóm đối tượng chủ mưu lẫn người thân, kế toán tiếp tay, đồng thời áp dụng triệt để các biện pháp kê biên, thu hồi tài sản do phạm tội mà có”, luật sư Nguyễn Hoàng nói.

Vấn đề trục lợi lòng tin trên không gian mạng cũng trở thành tâm điểm chú ý tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 28-8-2026. Phát biểu tại phiên làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh việc cần làm rõ những thủ đoạn tinh vi để không còn những Huấn Hoa Hồng, Hải Sapa khác tiếp tục trục lợi trên lòng tin của người dân.

Dựa trên các trang kênh mạng xã hội có hàng triệu người theo dõi, các đối tượng đã tạo niềm tin giả cho người dân. Dù cung cấp những sản phẩm kém chất lượng, không đúng quảng cáo, không rõ nguồn gốc xuất xứ, các đối tượng vẫn nhận được sự ủng hộ và đạt doanh thu lên đến hàng chục tỷ đồng trong thời gian ngắn. Điều này đặt ra vấn đề rất lớn trong công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, đặc biệt là khâu kiểm tra, kiểm soát và hậu kiểm.

Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm trên không gian mạng, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, tuyệt đối không đặt niềm tin mù quáng vào hình ảnh xa hoa, đắt đỏ hay những lời quảng cáo thổi phồng công dụng của các hiện tượng mạng. Khi mua sắm hàng hóa qua mạng, người tiêu dùng cần yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, xuất xứ, chứng nhận chất lượng và hóa đơn chứng từ hợp pháp.

Cơ quan Công an cũng cảnh báo các cá nhân, doanh nghiệp, lực lượng kế toán, tư vấn pháp lý phải chấp hành nghiêm quy định của pháp luật về tài chính, kế toán, thuế; nghiêm cấm mọi hành vi mượn danh nghĩa, cung cấp thông tin cá nhân để lập hóa đơn khống hoặc tiếp tay cho các hành vi né tránh nghĩa vụ thuế. Mọi hành vi vi phạm, tùy theo tính chất và mức độ, sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.