Hà Nội tăng sức chống chịu của đô thị trước mưa lớn
Mưa lớn trên diện rộng chiều 27-8 tiếp tục là phép thử đối với hệ thống thoát nước Hà Nội. Dù vẫn xuất hiện úng ngập cục bộ tại một số khu vực trong thời gian mưa lớn, nhưng nước rút nhanh sau khi mưa giảm. Nhiều khu vực từng là “điểm nóng” ngập úng đã có chuyển biến tích cực.
Tăng khả năng tiêu thoát
Chiều 27-8, mưa rào và dông diện rộng trên địa bàn Hà Nội. Từ 16h15 đến 17h, nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa rất lớn như Tây Mỗ 136mm, Đại Mỗ 117mm, Phú Diễn 116mm, Cầu Giấy 105mm, Xuân Đỉnh 103mm. Đến 20h, lượng mưa tại phường Láng lên tới 165mm, Tây Mỗ 139,1mm, Đại Mỗ 120mm, Xuân Đỉnh 106,6mm và Cầu Giấy 105,2mm.
Do mưa lớn, đến 20h ngày 27-8, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội ghi nhận 8 điểm úng ngập trên địa bàn quản lý. Điểm ngập sâu nhất tại phố Ngọc Lâm khoảng 0,5m; các điểm còn lại có độ sâu phổ biến từ 0,1 đến 0,3m.
Trước và trong khi xuất hiện mưa, lực lượng thoát nước được triển khai ứng trực, tua vớt rác tại các ga thu, mở cửa phai các hồ điều hòa và vận hành các trạm bơm đầu mối để hạ mực nước trên hệ thống. Đến 20h, mực nước tại các sông, kênh và hồ trong hệ thống thoát nước được ghi nhận ổn định so với thời điểm trước mưa.
Đây là trận mưa có cường độ lớn, diễn ra trong thời gian ngắn và đúng thời điểm cao điểm giao thông. Tại một số tuyến như Văn Cao - Liễu Giai, Đội Cấn, Châu Văn Liêm, Hoa Bằng xuất hiện úng ngập cục bộ. Tuy nhiên, khi cường độ mưa giảm, nước tại nhiều khu vực rút khá nhanh, giao thông từng bước trở lại bình thường.
Thực tế này đáng chú ý nếu đặt cạnh mùa mưa năm 2025. Sau những trận mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 10 và số 11, toàn thành phố từng ghi nhận 220 điểm úng ngập cục bộ. Thời điểm đó, nhiều tuyến phố ngập sâu, phương tiện chết máy, giao thông ùn tắc, sinh hoạt của người dân bị đảo lộn. Có những khu vực cứ mưa lớn là ngập, đến mức người dân gần như đã thuộc tên từng “điểm đen”.
Trước thực trạng đó, Hà Nội đã triển khai 10 công trình khẩn cấp, tập trung vào những khu vực, lưu vực và đầu mối có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu thoát nước. Đến mùa mưa năm 2026, các hạng mục chính của 10 công trình này đã cơ bản được đưa vào vận hành.
Hiệu quả của những công trình này đang được kiểm chứng qua từng trận mưa. Tại đường Võ Chí Công, tuyến thoát nước được đấu nối theo lệnh khẩn cấp, kết nối qua ngõ 685 theo hướng tiêu thoát ra khu vực Hồ Tây, góp phần giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu. Một xe bơm di động công suất lớn cũng được bố trí thường trực để sẵn sàng xử lý khi phát sinh úng ngập.
Tại chợ Hàng Da, bể điều tiết ngầm dung tích 2.500m³ được đưa vào vận hành, tạo thêm không gian trữ nước ngay dưới lòng phố. Trước khi mưa, bể được bơm rút để tạo dung tích dự phòng; khi khu vực Nhà Hỏa, Phùng Hưng có nguy cơ úng ngập, nước được đưa vào bể nhằm giảm lưu lượng và áp lực cho hệ thống thoát nước.
Tại chân cầu Vĩnh Tuy, gần ngõ 536 phố Minh Khai, hiệu quả được người dân cảm nhận rõ hơn. Đây từng là khu vực ngập nghiêm trọng, có thời điểm nước dâng đến đầu gối, rác nổi trên mặt đường. Những trận mưa gần đây, tình trạng này gần như không còn.
Anh Lê Anh Quân, ngõ 536 Minh Khai, chia sẻ: “Trước đây tình trạng ngập của đường rất là nghiêm trọng, còn đến thời điểm hiện tại gần như không có. Ngày trước, nước ngập đến đầu gối, rác nổi lên, nhưng giờ tình trạng này không còn”.
Tại ngõ 165 phố Thái Hà, trạm bơm công suất 400m³/giờ được lắp đặt, kết hợp với cụm bơm di động công suất 500m³/giờ khi mưa lớn. Hồ Đống Đa cũng được vận hành cửa phai để tăng khả năng tiêu thoát, hạ mực nước đệm trên hệ thống.
Ông Nguyễn Văn Hùng, phường Láng, chia sẻ: “Tôi thấy thường xuyên có cán bộ thoát nước đứng ứng trực ở đây. Từ đợt mưa đến giờ tôi chưa thấy ngập ở khu vực này”.
Từ xử lý điểm ngập đến nâng sức chống chịu
Cùng với những công trình xử lý tại các điểm cụ thể, Hà Nội đang từng bước bổ sung năng lực cho toàn hệ thống. Các dự án đã bổ sung khoảng 33,08m³/giây công suất bơm; 19 hồ điều hòa được bổ sung hệ thống bơm, khai thác thêm khoảng 1,4 triệu mét khối dung tích tham gia điều tiết; hơn 10,5km cống thoát nước được lắp đặt bổ sung. Hai bể điều tiết ngầm tại chợ Hàng Da và gầm chui xe lửa Bắc Đuống có tổng dung tích khoảng 4.300m³ cũng đã hoàn thành.
Các hồ Phú Đô, Đồng Bông 2, Thụy Phương, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 được đưa vào khai thác, bổ sung thêm không gian điều hòa cho hệ thống. Trên Đại lộ Thăng Long, 6 hạng mục tiêu thoát nước được triển khai đồng bộ, trong đó trạm bơm Cầu Ngà 1 bổ sung khoảng 6m³/giây; tổng công suất bơm bổ sung cho khu vực khoảng 16m³/giây.
Hà Nội là một đô thị hơn 8 triệu dân, với tốc độ đô thị hóa rất nhanh và đang phải đối mặt với những hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan, không thể giải quyết những tồn tại tích tụ nhiều năm chỉ trong một mùa mưa. Hà Nội vẫn còn những khu vực có nguy cơ úng ngập; vẫn còn những công trình cần hoàn thiện; vẫn cần tiếp tục đầu tư lớn cho hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm, kênh mương và mạng lưới thoát nước. Nhưng không thể vì những việc còn phải làm mà không ghi nhận những gì đang thay đổi.
Trận mưa ngày 27-8 cho thấy Hà Nội vẫn còn những điểm úng ngập khi lượng mưa vượt khả năng tiêu thoát. Nhưng cũng qua phép thử này, những chuyển biến của hệ thống đã rõ hơn. Đây là cơ sở để thành phố tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng chất lượng vận hành và từng bước nâng sức chống chịu của đô thị trước những diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết.