Đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực phát triển mới

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng:

Nối mạch nguồn sáng tạo Thăng Long trong kỷ nguyên số

Từ khi hình thành đến nay, Kinh thành Thăng Long đã là một hệ sinh thái sáng tạo văn hóa và kỹ nghệ đặc sắc. Mỗi con phố ở Thăng Long xưa là một cụm sáng tạo chuyên ngành, nơi hội tụ người làm nghề, nguyên liệu, công cụ, bí quyết và khách hàng. Mỗi phường nghề còn là một thiết chế văn hóa, vừa tổ chức sản xuất, vừa duy trì ký ức nghề nghiệp, truyền nghề và bảo vệ uy tín sản phẩm.

Câu hỏi hôm nay không phải bắt đầu từ đâu, mà là nối lại mạch nguồn đó như thế nào trong kỷ nguyên số. Hà Nội cần chuyển từ cách tiếp cận riêng lẻ sang tư duy hệ sinh thái và chuỗi giá trị liền mạch, kết nối tài nguyên văn hóa, năng lực sáng tạo, kỹ nghệ sản xuất, công nghệ, thị trường và trải nghiệm công chúng.

Tôi đề xuất thành phố xây dựng dữ liệu văn hóa số; hình thành các tổ hợp, khu sáng tạo công nghiệp văn hóa; đồng thời xây dựng nền tảng số về trải nghiệm liền mạch của du khách. Văn hóa là tài nguyên, sáng tạo là phương thức, kỹ nghệ là năng lực, công nghệ là công cụ, còn thị trường là nơi chuyển hóa tất cả các yếu tố đó thành giá trị. Nếu Thăng Long xưa từng có “36 phố phường”, Hà Nội hôm nay có thể kiến tạo “36 phố phường mới” trong kỷ nguyên số.

PGS.TS Tạ Hải Tùng, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội:

Tối ưu quy trình trước khi chuyển đổi số

Để phát triển một sản phẩm công nghệ, nghiên cứu cơ bản luôn là vấn đề khó và không phải quốc gia nào cũng sẵn sàng đầu tư. Trong khi đó, đổi mới sáng tạo dựa trên tri thức và những công nghệ mới mang tính đột phá; đổi mới sáng tạo dựa trên các mô hình mới sẽ là lợi thế của những nước như Việt Nam.

Từ góc độ tạo động lực tăng trưởng mới, tôi cho rằng, Hà Nội không nên tập trung đầu tư vào công nghệ chiến lược khi chưa xác định rõ sản phẩm cuối cùng và mức đóng góp vào GRDP. Thành phố nên tìm ra những ngành có động lực tăng trưởng mới, trong đó công nghệ là yếu tố bắt buộc để tạo lợi thế cạnh tranh, như: AI, dịch vụ phần mềm, Fintech, tài chính số, công nghiệp văn hóa số và sáng tạo.

Doanh nghiệp phải là trung tâm của câu chuyện này chứ không phải các nhà khoa học. Nếu Hà Nội trở thành khách hàng đầu tiên cho các sản phẩm công nghệ, tôi tin các nhóm khởi nghiệp và đơn vị có kết quả nghiên cứu tốt sẽ về Hà Nội.

TS Nguyễn Thị Ngọc Anh, Giám đốc nghiên cứu danh dự CMC OpenAI - Tập đoàn CMC:

AI chỉ hỗ trợ, không thay thế thẩm quyền

Tôi cho rằng, càng để AI tham gia sâu vào hoạt động điều hành thì càng phải tăng yêu cầu về kiểm chứng, kiểm soát, công bằng và trách nhiệm giải trình. AI rất giỏi trong việc tạo phương án nhưng con người vẫn phải kiểm tra căn cứ. Khi nghe một đề xuất đầu tư AI, thay vì hỏi hệ thống có thể làm được mọi việc hay không, cần xác định hệ thống làm tốt nhiệm vụ cụ thể nào, trên dữ liệu nào, mức độ chính xác ra sao và được kiểm soát như thế nào.

Tôi đặc biệt nhấn mạnh: AI không bao giờ là người chịu trách nhiệm. AI có thể tính toán, đọc, phát hiện, tổng hợp, đề xuất; nhưng con người phải thẩm định dữ liệu, căn cứ, kiểm tra và là chủ thể có thẩm quyền quyết định. AI càng tham gia sâu vào quyết định thì yêu cầu về bằng chứng, kiểm soát, công bằng và trách nhiệm giải trình càng phải cao hơn.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Đỗ Hữu Hưng:

Đưa thương hiệu Hà Nội ra thế giới bằng thương mại điện tử

Tôi cho rằng, Hà Nội cần thay đổi tư duy phát triển thương mại điện tử, từ hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng trên các sàn sang xây dựng Hà Nội thành trung tâm thương mại điện tử xuyên biên giới của khu vực. Hà Nội có những sản phẩm tuyệt vời, nhưng bài toán đặt ra là làm sao để người dân thế giới biết nhiều hơn về những sản phẩm đó.

Thông điệp tôi muốn gửi tới Hà Nội là: đến Hà Nội một lần thì yêu Hà Nội cả đời và tiếp tục mua hàng Hà Nội ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới. Thương mại điện tử vì thế không chỉ là đưa hàng hóa lên các sàn để bán, mà phải trở thành công cụ đưa hình ảnh, sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu Hà Nội ra thị trường quốc tế.

Tôi cho rằng, thành phố có nhiều lợi thế về thể chế, tài chính, nguồn nhân lực, công nghệ, logistics, hàng không và kết nối với các địa phương phía Bắc để hình thành hệ sinh thái xuất khẩu qua thương mại điện tử. Hà Nội có đầy đủ điều kiện để trở thành một trung tâm thương mại điện tử của khu vực.

TS Đinh Viết Sang, Phó Hiệu trưởng Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội:

Đưa AI thành trợ lý trong công việc

AI đang mở rộng khả năng hỗ trợ từ trả lời câu hỏi sang trực tiếp tham gia vào quy trình công việc. AI có thể hỗ trợ soạn thảo bài phát biểu, tổng hợp báo chí và phản ánh của nhân dân; tổ chức tra cứu, hỏi đáp trên tập hợp văn bản, tài liệu; tạo bản đồ tư duy, tóm tắt tài liệu thành bài giảng hoặc tệp âm thanh…

Tuy nhiên, nội dung do AI tạo ra đôi khi có thể không chính xác, vì vậy cần kiểm chứng trước khi sử dụng trong công việc hoặc quyết định chính thức. AI cũng có thể xuất hiện thiên vị nếu dữ liệu huấn luyện không đủ đa dạng.

Đặc biệt, dữ liệu mật không được đưa lên các công cụ AI công cộng. Với những công việc phức tạp, có thể lựa chọn mô hình có khả năng suy luận cao hơn; với công việc cần tốc độ, có thể sử dụng mô hình phù hợp hơn về thời gian và chi phí. Quan trọng nhất, người sử dụng vẫn phải kiểm chứng kết quả và chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng.