Bài toán kết nối, chia sẻ, khai thác hiệu quả dữ liệu tại Hà Nội

Kho dữ liệu ngày càng lớn, nhưng chưa thể “đóng sổ”

Hiện nay, Hà Nội đã có khoảng 9,34 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, tương đương khoảng 99% dân số; dữ liệu được đồng bộ với 42/42 bệnh viện công lập. Ngành Giáo dục đang quản lý dữ liệu của gần 2,3 triệu học sinh và khoảng 129.000 cán bộ quản lý, giáo viên; học bạ số đã được triển khai tại 96,8% số trường.

Ở khối doanh nghiệp, dữ liệu của 415.084 doanh nghiệp, 38.908 hộ kinh doanh và 257 hợp tác xã đã hoàn thành di trú vào Kho dữ liệu dùng chung. Cơ sở dữ liệu tài sản công đang quản lý hơn 569.000 tài sản; hệ thống quản lý đầu tư công quản lý khoảng 27.000 dự án.

Dữ liệu quy hoạch cũng đã hoàn thành 100%. Riêng dữ liệu hạ tầng kỹ thuật, cấp thoát nước, chiếu sáng, cây xanh đạt 713.814 bản ghi. Dữ liệu giao thông công cộng gồm 229 tuyến, 11.162 xe buýt và 6.629 điểm dừng.

Những con số trên cho thấy khối lượng dữ liệu Hà Nội đã tạo lập và tích hợp ngày càng lớn. Nhưng cùng với đó là yêu cầu chuẩn hóa, kết nối để dữ liệu có thể được sử dụng ở nhiều nơi, cho nhiều mục đích khác nhau.

Kế hoạch số 220/KH-UBND là một ví dụ. Trong 13 nguồn dữ liệu ưu tiên, đến ngày 24-8, thành phố đã hoàn thành tích hợp 10 nguồn; ba nguồn còn lại gồm: Thu ngân sách đạt 35%, đất đai - địa chính - môi trường đạt 60% và quản lý văn bản, điều hành đạt khoảng 54%. Các cơ quan chủ quản cam kết hoàn thành trước ngày 30-8.

Với dữ liệu đất đai, địa chính, môi trường, ở mức 60% vẫn còn khoảng 1,7 triệu bản ghi cần hoàn thiện. Khối lượng công việc phía trước vì thế vẫn rất lớn.

Từ thực tế này, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang đề nghị các sở, ban, ngành không chờ đến khi toàn bộ dữ liệu hoàn chỉnh mới khai thác. Nguồn nào chưa có thì tạo lập; đã có thì làm sạch; đã làm sạch thì ưu tiên chia sẻ; nếu dữ liệu thuộc cơ quan khác quản lý thì phối hợp và triển khai kết nối qua API.

Dữ liệu phải đi vào từng bài toán của thành phố

Điều quan trọng hơn, theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, là dữ liệu phải được đưa vào những bài toán cụ thể, phục vụ quản lý, điều hành hoặc phát triển kinh tế.

Với hàng triệu hồ sơ sức khỏe điện tử đã có, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất ngành Y tế xây dựng bản đồ sức khỏe theo địa bàn; xác định nhóm người cao tuổi, người mắc bệnh nền cần theo dõi; dự báo nhu cầu khám, chữa bệnh và điều phối nguồn lực giữa các cơ sở y tế.

Trong lĩnh vực giao thông, dữ liệu 229 tuyến xe buýt, 11.162 xe và 6.629 điểm dừng có thể được khai thác để tối ưu luồng tuyến, dự báo nhu cầu đi lại, xác định vị trí bãi đỗ và hỗ trợ điều hành giao thông. Thành phố cũng đặt vấn đề mở những dữ liệu đủ điều kiện qua API để doanh nghiệp phát triển dịch vụ bản đồ, vận tải và đô thị thông minh.

Trong lĩnh vực văn hóa, khoảng 200 hiện vật đã được số hóa 3D; cơ sở dữ liệu 9.000 hiện vật của Bảo tàng Hà Nội cũng đã được xây dựng. Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất tổ chức các dữ liệu này thành kho tài nguyên văn hóa số dùng chung, phục vụ bảo tàng số, thuyết minh tự động, trải nghiệm AR/VR, sản phẩm du lịch và tài sản trí tuệ văn hóa.

Một hướng khác được Hà Nội đặt ra là mở dữ liệu theo nhu cầu thực tế. Thành phố hiện đã công bố 93 bộ dữ liệu mở thuộc 17 sở, ban, ngành; tỷ lệ các sở, ngành tham gia mở dữ liệu đạt 100%.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị thay đổi cách tiếp cận, từ “công bố dữ liệu đang có” sang “mở dữ liệu xã hội và doanh nghiệp đang cần”. Trước mắt, những lĩnh vực được đề xuất ưu tiên gồm quy hoạch, giao thông, logistics, môi trường, giá cả thị trường, du lịch, di sản, sự kiện, sản phẩm OCOP và làng nghề.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tham mưu UBND thành phố tổ chức rà soát, cập nhật danh mục dữ liệu mở, công khai trên Cổng Dữ liệu mở của thành phố; đồng thời theo dõi lượt khai thác và các ứng dụng, sản phẩm được hình thành từ từng bộ dữ liệu để đánh giá hiệu quả.

Cùng với mở dữ liệu, Hà Nội đang chuẩn bị những bước đầu để đưa dữ liệu hợp pháp vào lưu thông. Sở Khoa học và Công nghệ đã xây dựng dự thảo Đề án Sàn giao dịch dữ liệu Hà Nội; tiếp tục hoàn thiện đề án, trình thẩm định, cấp phép và nghiên cứu lựa chọn một số dữ liệu đã làm sạch, có nhu cầu khai thác, đủ điều kiện pháp lý để thí điểm từ quý I-2027.

Phía trước, Hà Nội vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Năng lực lưu trữ, xử lý của Trung tâm Dữ liệu chính đang tiệm cận ngưỡng khai thác tối đa. Thành phố đang làm thủ tục đầu tư Trung tâm Dữ liệu chính mới, dự kiến đưa vào hoạt động trong quý I-2027.

Một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang được quản lý tập trung trên hệ thống của các bộ, ngành Trung ương cũng chưa dễ dàng kết nối về Kho dữ liệu dùng chung của thành phố. Bên cạnh đó, đội ngũ có chuyên môn sâu về quản trị, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và an toàn dữ liệu còn hạn chế; tại một số cơ quan, cán bộ phụ trách dữ liệu vẫn chủ yếu là kiêm nhiệm.

Bởi vậy, một trong những nhiệm vụ được đặt ra là chuyển Kho dữ liệu dùng chung sang cơ chế chia sẻ hai chiều. Theo đề xuất, sau khi hoàn thành Kho dữ liệu dùng chung theo kiến trúc Data Lakehouse trước ngày 30-10, các sở, ngành, xã, phường sẽ được khai thác trở lại dữ liệu đã tích hợp thông qua API và các bảng điều khiển chuyên ngành.

Thành phố cũng đề xuất mô hình nhân lực hai lớp: Các chuyên gia tập trung tại Sở Khoa học và Công nghệ để xử lý những bài toán liên ngành; tại từng sở, ngành và cụm xã, phường có đầu mối dữ liệu chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý.

Nhìn từ những việc đang làm, bài toán dữ liệu của Hà Nội đang chuyển từ tạo lập, tích hợp sang kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Dữ liệu không chỉ được đưa về các hệ thống dùng chung, mà phải được cập nhật thường xuyên và đi vào những bài toán cụ thể trong quản lý, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội.

Khi các sở, ngành không chỉ cung cấp mà còn khai thác trở lại nguồn dữ liệu dùng chung; khi những dữ liệu đủ điều kiện được mở để người dân, doanh nghiệp phát triển các ứng dụng, sản phẩm, dịch vụ mới, khi đó giá trị của dữ liệu mới thực sự được phát huy.