Hệ luỵ khôn lường từ các công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp
Tình trạng nhà xưởng, bãi tập kết và kinh doanh vật liệu xây dựng trên đất nông nghiệp, hoạt động kéo dài nhiều năm tại một số khu vực thuộc xã Ô Diên và xã Đan Phượng đang đặt ra nhiều vấn đề về quản lý đất đai, trật tự xây dựng, môi trường và đặc biệt là an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Nhà xưởng mọc trái phép, hoạt động kéo dài
Tại nhiều địa phương ở Hà Nội, tình trạng các công trình, nhà xưởng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp và hoạt động trong thời gian dài vẫn diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn, môi trường và phòng cháy, chữa cháy.
Ghi nhận của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho thấy, tại khu vực đường Thanh Niên, Trung Thành, thuộc xã Thượng Mỗ cũ (nay là xã Đan Phượng, Hà Nội), hiện tồn tại nhiều nhà xưởng được xây dựng trên đất nông nghiệp nhưng vẫn hoạt động trong thời gian dài. Việc sử dụng đất không đúng mục đích này không chỉ đặt ra vấn đề về quản lý đất đai, trật tự xây dựng mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với an toàn khu vực.
Theo ghi nhận, một số công trình được xây dựng với diện tích khá lớn với quy mô có thể lên tới hàng nghìn m2, quây tôn hoặc kết cấu nhà xưởng kiên cố, bên trong tập kết máy móc, nguyên vật liệu và tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng lưu ý, nhà xưởng thường chứa nhiều vật liệu, hàng hóa dễ cháy; khi xảy ra sự cố, nguy cơ cháy lan có thể rất lớn. Nếu công trình chưa được thẩm duyệt, nghiệm thu hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện phòng cháy chữa cháy theo quy định, việc tổ chức sản xuất trong thời gian dài càng tiềm ẩn rủi ro đối với người lao động và các khu vực dân cư lân cận.
Bên cạnh nguy cơ cháy nổ, các công trình hoạt động tự phát trên đất nông nghiệp còn có thể phát sinh nước thải, chất thải, tiếng ồn, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân.
Theo cán bộ Phòng Kinh tế xã Đan Phượng, các công trình trên là xây dựng trên đất nông nghiệp; được xã Thượng Mỗ (cũ) giao cho một cá nhân thuê thầu, tuy nhiên, có thể người này đã cho các cá nhân khác thuê lại để xây dựng nhà xưởng, hoạt động sản xuất kinh doanh.
"Hiện Phòng Kinh tế đang rà soát hồ sơ vi phạm của UBND xã Thượng Mỗ (cũ) thiết lập và đã làm việc với các chủ sử dụng đất có vi phạm để lập hồ sơ xử lý", cán bộ Phòng Kinh tế xã Đan Phượng cho biết.
Trao đổi thêm với phóng viên, ông Nguyễn Viết Đạt, Chủ tịch UBND xã Đan Phượng cho biết, địa phương đang rà soát, phân loại các trường hợp vi phạm để xây dựng lộ trình xử lý dứt điểm, bảo đảm đúng quy định và phù hợp với thực tế.
Theo lãnh đạo UBND xã Đan Phượng, địa phương sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định. Trong quá trình xây dựng phương án xử lý, xã cũng đề xuất xem xét việc ngừng cung cấp điện, nước đối với các công trình vi phạm theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật.
Những hệ lụy không thể xem nhẹ
Không chỉ xã Đan Phượng, tại xã Ô Diên tình trạng các nhà xưởng, bãi tập kết và kinh doanh vật liệu xây dựng cũng đặt ra những vấn đề tương tự.
Ghi nhận tại khu vực Tân Lập thuộc xã Ô Diên cũng tồn tại các công trình nhà xưởng xây dựng trái phép và vẫn ngang nhiên hoạt động nhiều năm nay. Bên cạnh đó, tại địa bàn còn xuất hiện nhiều khu đất được sử dụng để chứa cát, đá, gạch, vật liệu xây dựng hoặc làm nơi tập kết phương tiện, hàng hóa.
Hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng thường có đặc thù sử dụng diện tích lớn, phát sinh phương tiện vận tải ra vào thường xuyên. Nếu các bãi tập kết trái phép, chưa được tổ chức theo quy hoạch hoặc thiếu các điều kiện cần thiết, hệ lụy có thể kéo dài từ bụi, tiếng ồn, mất mỹ quan đến nguy cơ mất an toàn giao thông.
Đặc biệt, đối với những khu vực vừa có nhà xưởng vừa có kho chứa hàng, việc kiểm soát nguồn điện, thiết bị sinh nhiệt, phương tiện hàn cắt, vật liệu dễ cháy và lối thoát nạn là yêu cầu không thể xem nhẹ.
Nguy cơ càng đáng lưu ý khi nhiều nhà xưởng được dựng bằng khung thép, mái tôn, bên trong chứa lượng lớn hàng hóa hoặc nguyên vật liệu. Khi xảy ra cháy, lửa có thể lan nhanh, tạo nhiệt lớn và khiến lực lượng chức năng gặp khó khăn trong tiếp cận, triển khai chữa cháy.
Liên quan đến việc này, ông Nguyễn Mạnh Hưng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Ô Diên xác nhận, công trình phóng viên ghi nhận là hoạt động trên đất nông nghiệp hiện đang được cho thuê làm kho trung chuyển nước đóng chai. Hiện xã đang hoàn thiện việc xác minh người vi phạm để tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính theo quy định.
Đối với các công trình, nhà xưởng xung quanh và các bãi kinh doanh vật liệu xây dựng ở khu vực Tân Lập, ông Nguyễn Mạnh Hưng cho biết, sẽ cho kiểm tra và thông tin lại sau. Nhiều ngày sau, phóng viên có liên hệ lại với vị này thì không nhận được phản hồi.
Các công trình xây dựng và hoạt động trái phép để lại rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Như các vụ cháy nhà xưởng, cơ sở sản xuất xảy ra tại phường Thanh Liệt và phường Chương Mỹ vừa qua, cho thấy những nguy cơ không thể xem nhẹ, trong đó là nguy hiểm nhất là nguy cơ cháy nổ, bởi tất cả các công trình trái phép sẽ không được thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy của cơ quan chức năng.
Những vụ cháy xảy ra tại Thanh Liệt, Chương Mỹ là lời cảnh báo rõ ràng về cái giá phải trả khi nguy cơ mất an toàn bị xem nhẹ. Với các nhà xưởng, kho chứa và bãi tập kết nằm trên đất nông nghiệp tại xã Đan Phượng, xã Ô Diên, việc rà soát, kiểm tra và xử lý cần được đặt trong yêu cầu cao nhất về an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Quan trọng hơn, cần tránh tình trạng “hợp thức hóa” các vi phạm do tồn tại quá lâu. Một công trình xây dựng sai mục đích không trở thành hợp pháp chỉ vì đã hoạt động nhiều năm. Nếu không có biện pháp quản lý từ sớm, những vi phạm về đất đai, xây dựng có thể tiếp tục kéo theo vi phạm về môi trường, giao thông và phòng cháy chữa cháy.