Hạ tầng đi trước, mở không gian phát triển

Những công trường chạy đua với thời gian

Trên công trường cầu Trần Hưng Đạo nối hai bờ sông Hồng, nhiều mũi thi công đang được triển khai đồng thời cả trên bờ và dưới sông. Để bảo đảm tiến độ, dự án tổ chức 3 ca, 4 kíp, huy động nhiều mũi thi công cùng lúc. Các hạng mục móng, trụ cầu, kết cấu phần trên được triển khai nối tiếp, hạn chế tối đa thời gian chờ đợi giữa các công đoạn.

Có thời điểm mực nước sông Hồng dâng cao, các đơn vị thi công phải tranh thủ từng khoảng thời gian thuận lợi để hoàn thành những hạng mục quan trọng dưới sông. Đến giữa tháng 8-2026, sản lượng thực hiện của dự án đạt gần 40%, vượt tiến độ kế hoạch.

Theo ông Trần Trọng Huy, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, yêu cầu đặt ra trên công trường là thi công "thần tốc nhưng phải đảm bảo kỷ luật, khoa học". Các mũi thi công phải được tổ chức nối tiếp nhau, không để công việc phía sau phải chờ công việc phía trước; đồng thời kiểm soát chặt chất lượng trong từng công đoạn.

Đây là cách tổ chức phù hợp với yêu cầu đặc thù của một dự án vừa thi công trên sông, vừa triển khai các hạng mục trên bờ. Mục tiêu được đặt ra là đưa công trình về đích trước APEC 2027, góp phần hình thành một trục kết nối mới qua sông Hồng và mở thêm hướng tiếp cận giữa các khu vực của thành phố.

Cầu Trần Hưng Đạo chỉ là một trong những công trình đang được triển khai trên các hướng phát triển của Hà Nội. Cùng thời điểm, ở phía Tây thành phố, một tuyến giao thông có vai trò quan trọng với khu vực Hà Đông - Chương Mỹ - Xuân Mai cũng đang được mở rộng.

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai có chiều dài khoảng 21,7km, tổng mức đầu tư gần 9.600 tỷ đồng. Tuyến được mở rộng với quy mô từ 6 đến 10 làn xe, mặt cắt từ 50 đến 60m, nhằm tăng năng lực khai thác một trong những cửa ngõ quan trọng của Thủ đô.

Trên công trường, các nhà thầu đang triển khai đồng thời nhiều hạng mục, từ xử lý nền đất yếu, đắp nền đường, hệ thống thoát nước đến di chuyển hạ tầng kỹ thuật. Nút giao Quốc lộ 6 với Vành đai 4 là một trong những điểm thi công trọng tâm. Cùng với đó, cầu Mai Lĩnh vượt sông Đáy dài khoảng 1,03km đang được xây dựng song song với cầu hiện hữu.

Sau khi hoàn thành, Quốc lộ 6 được kết nối với Vành đai 4, Đại lộ Thăng Long, cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình và các trục giao thông khác. Tuyến đường sẽ tăng khả năng kết nối từ Hà Đông qua Chương Mỹ, Xuân Mai tới khu vực phía Tây và Tây Bắc, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận tốt hơn tới các khu đô thị, khu công nghiệp và trung tâm dịch vụ dọc hành lang.

Từ những tuyến đường riêng lẻ đến mạng lưới kết nối

Nếu Quốc lộ 6 mở rộng năng lực kết nối ở phía Tây, thì những cây cầu mới qua sông Hồng đang tạo thêm các hướng liên kết ở phía Bắc, phía Đông và phía Nam thành phố.

Hà Nội đang triển khai 7 dự án cầu vượt sông Hồng gồm Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở. Đến nay, các dự án đã bàn giao 100% mặt bằng theo chỉ giới. Thành phố đặt mục tiêu các công trình cơ bản hoàn thành vào tháng 7-2027, sớm khoảng 6 tháng so với kế hoạch.

Nhưng với các dự án này, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành cầu. Tại khu vực phía Nam, cầu Ngọc Hồi được triển khai cùng tuyến đường kết nối tới Quốc lộ 1A và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ. Theo kế hoạch, tuyến đường phải hoàn thành đồng bộ để khi cầu đưa vào khai thác có thể phát huy ngay năng lực kết nối.

Tương tự, những cây cầu vượt sông Hồng ở các hướng khác cũng được đặt trong mối quan hệ với hệ thống đường vành đai, đường hướng tâm và các tuyến kết nối khu vực. Khi những công trình này cùng hoàn thành, khả năng di chuyển giữa hai bờ sông, giữa khu vực trung tâm với các đô thị phía Bắc, phía Đông và phía Nam sẽ được mở rộng.

Theo ông Ngô Ngọc Vân, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố Hà Nội, việc tổ chức thực hiện các dự án được kiểm soát theo từng mốc tiến độ, trong đó chú trọng sự đồng bộ giữa các công trình. Với 7 cầu vượt sông Hồng, Ban đang bám sát kế hoạch để bảo đảm mục tiêu hoàn thành vào tháng 7-2027.

Bức tranh giao thông hiện nay vì thế không chỉ gồm những dự án cầu. Cùng với 7 cầu vượt sông Hồng, Hà Nội đang triển khai Vành đai 2,5, Vành đai 3,5, Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai và các dự án trên Quốc lộ 1A.

Mỗi dự án có một mục tiêu trực tiếp, nhưng khi đặt cạnh nhau, các tuyến đường đang dần tạo thành những hành lang kết nối mới. Phía Tây có Quốc lộ 6 kết nối với Vành đai 4 và các tuyến hướng tâm. Phía Nam có cầu Ngọc Hồi cùng tuyến đường nối Quốc lộ 1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ. Phía Đông và phía Bắc có các cầu vượt sông Hồng tạo thêm những hướng liên kết với khu vực đô thị mở rộng.

Những kết nối này đặc biệt có ý nghĩa với các khu vực đang trong quá trình đô thị hóa hoặc còn nhiều dư địa phát triển. Khi khoảng cách tới các tuyến giao thông chính được rút ngắn, khả năng tiếp cận hạ tầng, dịch vụ và các trung tâm kinh tế cũng thay đổi theo.

Đó là lý do yêu cầu đồng bộ không chỉ nằm ở việc cầu và đường phải hoàn thành cùng thời điểm, mà còn ở cách lựa chọn hướng tuyến, tổ chức nút giao và dự liệu những nhu cầu phát triển trong tương lai.

Tính trước những kết nối của tương lai

Tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ các dự án giao thông trọng điểm ngày 12-8, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã yêu cầu các đơn vị tiếp tục đẩy nhanh tiến độ, nhất là đối với những công trình đã nhận bàn giao mặt bằng. Thành phố phải kiểm soát chặt việc di chuyển hạ tầng kỹ thuật ngầm, nổi để tránh tình trạng đã có mặt bằng nhưng nhà thầu vẫn không thể thi công do đường điện, đường ống chưa được xử lý.

Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu với những khu vực chưa phát triển, việc rà soát hướng tuyến phải được tính toán từ sớm, lựa chọn phương án phù hợp, hạn chế đi qua khu dân cư, giảm chi phí giải phóng mặt bằng và tạo thuận lợi cho quá trình triển khai sau này.

Cụ thể, tại nút giao Vành đai 3,5 với Đại lộ Thăng Long, thành phố yêu cầu nghiên cứu phương án có khả năng đáp ứng nhu cầu kết nối nhiều loại hình giao thông trong tương lai. Đây là khu vực được định hướng có thể kết nối đường sắt, đường ô tô, đường cao tốc và các tuyến giao thông khác.

Với cầu Ngọc Hồi, yêu cầu cũng được đặt ra ở mức tương tự: không chỉ hoàn thành cây cầu mà phải bảo đảm đường kết nối tới Quốc lộ 1A và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ. Đường và cầu phải cùng hoàn thành để tạo thành một tuyến khai thác hoàn chỉnh.

Có thể nói, từ cầu Trần Hưng Đạo đến Quốc lộ 6, từ Vành đai 3,5, Vành đai 4 đến các tuyến kết nối qua sông Hồng, những dự án đang triển khai đều hướng tới việc tăng khả năng liên thông giữa các khu vực. Khi các tuyến được nối thông, những khu vực trước đây còn hạn chế về khả năng tiếp cận sẽ có thêm điều kiện phát triển đô thị, dịch vụ, sản xuất và các hoạt động kinh tế.

Trong Quy hoạch Thủ đô, việc tổ chức không gian phát triển gắn chặt với yêu cầu hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông. Những dự án đang triển khai vì thế không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại hiện tại mà còn từng bước cụ thể hóa những hướng phát triển đã được xác lập.

Trên những công trường hôm nay, yêu cầu về tiến độ được tính bằng từng ngày, từng hạng mục, nhưng giá trị của những công trình ấy còn nằm ở chỗ sau khi hoàn thành, sẽ được kết nối đồng bộ, mở ra những không gian phát triển. Đó cũng là cơ sở để Hà Nội không chỉ giải quyết những điểm nghẽn giao thông hiện hữu, mà từng bước hình thành mạng lưới hạ tầng đủ sức nâng đỡ những không gian phát triển mới của Thủ đô trong những năm tới.