Tuyển sinh đại học 2026: Chính sách học bổng tạo cú hích cho ngành STEM

STEM thu hút hơn 30% thí sinh nhập học

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), công tác tuyển sinh đại học đợt 1 năm 2026 cơ bản hoàn thành với nhiều tín hiệu tích cực. Tính đến ngày 21-8, hơn 633.000 thí sinh đã xác nhận nhập học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025.

Một trong những điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cơ cấu lựa chọn ngành học. Hơn 212.600 thí sinh xác nhận nhập học các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số xác nhận nhập học đại học.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, STEM là nhóm ngành rộng và có sự phân hóa sâu, vì vậy không nên đồng nhất tất cả ngành STEM với nhóm có điểm chuẩn cao. Tuy nhiên, mùa tuyển sinh năm nay đã xuất hiện những nhóm ngành có sức hút rõ rệt, đồng thời chất lượng đầu vào ở một số ngành được cải thiện.

Ở nhóm trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, nhiều chương trình có điểm chuẩn trên 25 điểm. Đối với các chương trình liên quan đến vi mạch - bán dẫn, hơn 60% ngành có điểm chuẩn từ 22,5 điểm trở lên. Các nhóm máy tính, điện - điện tử, cơ khí, vật liệu cũng xuất hiện nhiều chương trình có điểm chuẩn trên 22,5 điểm.

Bên cạnh đó, một số lĩnh vực gắn với định hướng phát triển dài hạn như biển, hàng hải, đường sắt đã có quy mô nhập học đáng kể. Điều này cho thấy sự quan tâm của người học đang dần mở rộng sang những ngành gắn với nhu cầu nhân lực mới của nền kinh tế.

“Điều đáng chú ý là đã xuất hiện những cực điểm chuẩn cao ở một số nhóm ngành và chương trình đào tạo, bên cạnh các ngành sư phạm, sức khỏe, luật vốn có mặt bằng điểm chuẩn cao”, ông Nguyễn Tiến Thảo nhận định.

Theo ông, tín hiệu tích cực không chỉ nằm ở tỷ trọng STEM tăng lên mà còn ở việc hình thành những nhóm ngành có sức hút và chất lượng đầu vào cao trong chính lĩnh vực này.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay, công tác tuyển sinh năm nay có nhiều thay đổi theo hướng tăng cường quản trị dữ liệu và kiểm soát chất lượng đầu vào. Từ năm 2026, thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT phải đạt tối thiểu 15 điểm đối với tổ hợp 3 môn; một số lĩnh vực đặc thù có ngưỡng cao hơn.

Cụ thể, ngưỡng đối với các ngành đào tạo giáo viên trình độ đại học là 20 điểm; Y khoa và Răng - Hàm - Mặt là 22 điểm; Y học cổ truyền và Dược học 20 điểm; Điều dưỡng, Y học dự phòng, Hộ sinh và một số ngành kỹ thuật y học liên quan là 18 điểm; lĩnh vực pháp luật là 20 điểm.

Cùng với đó, 100% thí sinh đăng ký tuyển sinh đại học trực tuyến; các khâu xét tuyển, nộp lệ phí và xác nhận nhập học được thực hiện trên hệ thống. Việc làm sạch, đối soát dữ liệu giúp quá trình tuyển sinh ngày càng được tổ chức theo hướng thống nhất, minh bạch và giảm thủ tục hành chính.

Chính sách học bổng tạo nhiều động lực

Một yếu tố đáng chú ý góp phần thúc đẩy xu hướng lựa chọn các ngành chiến lược là chính sách học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, điểm mới của chính sách là không chỉ xác định những lĩnh vực cần ưu tiên mà còn gắn định hướng đó với hỗ trợ tài chính trực tiếp cho người học. Mức học bổng khoảng 3,7-8,4 triệu đồng/tháng tùy đối tượng và trình độ.

Trong tổng số thí sinh xác nhận nhập học, hơn 121.000 người lựa chọn các ngành thuộc 15 nhóm khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, chiếm khoảng 19,1%. Trong đó, hơn 11.000 thí sinh vào nhóm khoa học cơ bản và khoảng 110.000 thí sinh lựa chọn các nhóm kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, tín hiệu tích cực này cho thấy chính sách đã bắt đầu tạo tác động thực tế đến quyết định lựa chọn ngành học. Người học không chỉ nhận được thông điệp về những lĩnh vực đất nước cần nhân lực mà còn nhìn thấy sự đầu tư và hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước.

Trên cơ sở tính toán sơ bộ theo tiêu chí nhóm 30% và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, khoảng 23.000 sinh viên có thể thuộc diện được xem xét điều kiện đầu vào để hưởng học bổng trong năm học 2026-2027. Con số này sẽ được các cơ sở đào tạo tiếp tục đối soát và xét đầy đủ điều kiện trước khi xác định chính thức.

Những lĩnh vực được hưởng chính sách ưu tiên như khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới hay công nghệ biển đều có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế của đất nước. Việc thu hút người học ngay từ đầu vào đại học vì thế có ý nghĩa đối với quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực dài hạn.

Tuy nhiên, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, học bổng chỉ là một trong những yếu tố tạo động lực ban đầu. Để duy trì sức hút của các ngành chiến lược, các trường cần tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, điều kiện học tập, nghiên cứu và gắn chương trình với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, thị trường lao động.

Lưu ý thêm về công tác tuyển sinh 2026, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh: Sau khi xác nhận nhập học, thí sinh cần thực hiện các thủ tục theo hướng dẫn chính thức của trường, kiểm tra kỹ thông tin về học phí, học bổng, ký túc xá và các khoản phải nộp. Các tân sinh viên cũng cần cảnh giác với những đường link, tài khoản hoặc yêu cầu chuyển tiền không chính thức dưới danh nghĩa thông báo trúng tuyển, cấp học bổng.