Vi sinh vật Trái đất có thể sống sót nhiều tháng trên Mặt trăng

Mặt trăng được xem là một trong những môi trường khắc nghiệt đối với sự sống. Nơi đây không có không khí để thở, nhiệt độ ban ngày có thể lên tới 127 độ C, trong khi bề mặt liên tục chịu tác động của bức xạ cực tím, các hạt năng lượng cao và môi trường chân không.

Tuy nhiên, ngay cả những điều kiện này cũng có thể chưa đủ để tiêu diệt hoàn toàn một số vi sinh vật đến từ Trái đất.

Một nghiên cứu do các nhà khoa học NASA dẫn đầu, công bố trên tạp chí Science Advances, đã thử nghiệm khả năng sống sót của 5 dạng vi sinh vật, gồm hai loại nấm và ba loài vi khuẩn. Nhóm nghiên cứu mô phỏng điều kiện tại ba khu vực gần Cực Nam Mặt trăng gồm Vành Nobile, Sườn Nối và Vành de Gerlache.

Môi trường thử nghiệm được xây dựng dựa trên dữ liệu quan sát của tàu Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) của NASA cùng thông tin về mức độ bức xạ trên Mặt trăng.

Kết quả cho thấy một số vi sinh vật có thể tồn tại từ vài tuần đến vài tháng trong những điều kiện nhất định, đặc biệt tại các khu vực ít tiếp xúc với ánh sáng Mặt trời.

Trong số các vi sinh vật được thử nghiệm, hai loại nấm có khả năng chịu đựng tốt hơn ba loài vi khuẩn.

Nổi bật nhất là Aspergillus niger, thường được gọi là “nấm mốc đen”. Loại nấm này phổ biến trong môi trường ấm và ẩm trên Trái đất, đồng thời từng được phát hiện bên trong Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

“Aspergillus là loài thích nghi tốt nhất để tồn tại ở các vùng cực của Mặt trăng”, nhà khoa học hành tinh Prabal Saxena tại Trung tâm Không gian Goddard của NASA, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.

Mô hình thậm chí cho thấy loại nấm này có khả năng sống sót tại một số khu vực có ánh sáng Mặt trời.

Ba loài vi khuẩn được nghiên cứu gồm Deinococcus radiodurans, nổi tiếng với khả năng chịu lạnh và bức xạ; Staphylococcus aureus, thường sống trên da và trong mũi người; cùng Bacillus subtilis, có thể được tìm thấy trong đất và thực vật.

Trong số này, Deinococcus radiodurans có khả năng sống sót tốt nhất.

Tuy nhiên, các nhà khoa học lưu ý kết quả trên không có nghĩa vi sinh vật có thể sinh sôi trên Mặt trăng. Nhà hóa học hữu cơ Heather Graham tại Trung tâm Không gian Goddard, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết nghiên cứu mới chỉ đánh giá khả năng tế bào sống sót, chưa chứng minh chúng có thể phát triển hay sinh sản trong môi trường này.

Phát hiện đáng chú ý trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đều hướng tới đưa con người trở lại Mặt trăng và xây dựng cơ sở hoạt động lâu dài. Chương trình Artemis của NASA đặt mục tiêu đưa phi hành gia tới khu vực Cực Nam, nơi nghiên cứu xác định có những điều kiện thuận lợi hơn để một số vi sinh vật tồn tại.

Con người gần như chắc chắn sẽ mang theo vi sinh vật thông qua cơ thể, bộ đồ vũ trụ, công cụ và máy móc. Nếu chúng tồn tại đủ lâu, băng nước hoặc các mẫu đất đá trên Mặt trăng có nguy cơ bị nhiễm bẩn, gây khó khăn cho các nhà khoa học khi xác định đâu là thành phần tự nhiên và đâu là vật chất được con người đưa tới.

Kết quả nghiên cứu vì thế đặt ra yêu cầu kiểm soát nhiễm bẩn sinh học trong các sứ mệnh tương lai. Khi con người tiến tới hiện diện lâu dài trên Mặt trăng, những vi sinh vật vô tình được mang theo cũng có thể trở thành vấn đề cần tính đến trong quá trình thám hiểm và nghiên cứu thiên thể này.

Tổng hợp