Tình huống pháp lý: nhiều trường hợp có dấu hiệu lạm dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trong khi Quyết định số 01/2025/QĐ-BPKCTT được TAND khu vực 2 - TP Hồ Chí Minh ban hành khẩn cấp, thì trách nhiệm giải quyết khiếu nại của công dân đối với quyết định này lại bị kéo dài, chưa rõ lý do.

Ngày 2/7/2025, ông N.T.V và ông L.M.T nộp hồ sơ đăng bộ sang tên tài sản mua bán nợ xấu của ngân hàng tại Văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) Chi nhánh 6 và đã được cấp biên nhận. Ngay trong chiều cùng ngày, ông N.T.H gửi đơn xin ngăn chặn ba tài sản này, kèm theo thông báo thụ lý vụ án từ tháng 11/2024.

Cũng trong ngày, VPĐKĐĐ Chi nhánh 6 tiếp nhận đơn đề nghị ngăn chặn của ông H, kèm theo văn bản thụ lý vụ án tranh chấp hợp đồng vay tiền. Tuy nhiên, nội dung tranh chấp này không liên quan đến 3 tài sản mà ông V và ông T đang làm thủ tục sang tên.

Ngày 3/7/2025, ông H có đơn khởi kiện bổ sung được TAND khu vực 2 -TP Hồ Chí Minh tiếp nhận. Ngày 4/7/2025, Thông báo số 2368A/TB-TLVA về việc tòa án nhận đơn khởi kiện bổ sung được ban hành và chuyển ngay đến VPĐKĐĐ Chi nhánh 6.

Ngày 10/7/2025, chỉ với căn cứ là thông báo nêu trên, VPĐKĐĐ Chi nhánh 6 đã quyết định từ chối giải quyết hồ sơ, đồng thời phát hành thư mời các bên liên quan đến làm việc vào ngày 14/7/2025.

Ngày 11/7/2025, thẩm phán TAND khu vực 2 - TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 01/2025/QĐ-BPKCTT về việc “ngăn chặn chuyển dịch quyền sử dụng đất” theo yêu cầu của ông H. Cùng ngày, Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh đã cập nhật thông tin ngăn chặn này lên hệ thống.

Ngay sau khi có quyết định ngăn chặn, ông V đã nhiều lần trực tiếp làm việc và gửi đơn khiếu nại, kèm theo tài liệu chứng minh rằng các tài sản trên không phải đối tượng tranh chấp, mà thực chất đang trong quá trình xử lý nợ xấu tại ngân hàng. Trong đơn, ông cũng nêu rõ những thiệt hại thực tế đã xảy ra và nguy cơ tổn thất nghiêm trọng tiếp tục phát sinh. Ông cũng gửi đơn khiếu nại đến chánh án và thẩm phán TAND khu vực 2 TP Hồ Chí Minh cùng các cơ quan có thẩm quyền khác nhưng không được phản hồi.

Luật sư Trần Thị Minh Phương (Đoàn Luật sư Đà Nẵng) nhận định: Việc TAND khu vực 2 - TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 01/2025/QĐ-BPKCTT “Cấm chuyển dịch quyền sử dụng đất” đối với 3 thửa đất của vợ chồng ông N.T.V là chưa phù hợp quy định pháp luật.

Thứ nhất, các quyền sử dụng đất này đã được thế chấp hợp pháp tại Ngân hàng A – Chi nhánh 5; hợp đồng thế chấp đã đăng ký và phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba theo Điều 297 Bộ luật Dân sự 2015. Theo Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, trong trường hợp này, tòa án không được áp dụng biện pháp ngăn chặn, trừ khi người yêu cầu chính là bên nhận bảo đảm. Ông N.T.H không phải là bên nhận bảo đảm, do đó quyết định áp dụng biện pháp này là không có căn cứ.

Thứ hai, các thửa đất nói trên không phải tài sản trực tiếp liên quan đến tranh chấp vay tiền giữa ông V và ông H. Việc áp dụng biện pháp ngăn chặn đã vượt quá phạm vi vụ kiện, trái với nguyên tắc và điều kiện áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 114 và Điều 121 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Thứ ba, giao dịch chuyển nhượng cho ông L.M.T là giao dịch ngay tình, phục vụ xử lý nợ xấu theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Bộ luật Dân sự 2015 về xử lý tài sản bảo đảm. Đây là giao dịch hợp pháp, được pháp luật bảo hộ. Nếu phủ nhận giao dịch này, đồng nghĩa với việc phủ nhận cơ chế xử lý nợ xấu đã được pháp luật ghi nhận, gây bất ổn cho thị trường tín dụng và bất động sản.

“Quyết định số 01/2025/QĐ-BPKCTT cần được hủy bỏ để bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp, bảo đảm an toàn pháp lý của các giao dịch dân sự – tín dụng, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý. Trách nhiệm của tòa án không chỉ dừng lại ở việc áp dụng kịp thời biện pháp khẩn cấp, mà còn phải giải quyết khiếu nại minh bạch, đúng thời hạn để bảo vệ quyền công dân và duy trì sự thượng tôn pháp luật”- luật sư Phương nhấn mạnh.