Phát triển bền vững: Mở “đường băng” cho dòng vốn xanh
Kinhtedothi - Tín dụng xanh tăng trưởng hơn 21%/năm, dư nợ đạt khoảng 750.000 tỷ đồng, trong khi khung chính sách đang được hoàn thiện với danh mục xanh quốc gia và cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%. Những mảnh ghép này được kỳ vọng sẽ mở đường cho dòng vốn xanh bứt tốc, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
Ngày 15/12, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Hội thảo “Đa dạng vốn cho phát triển bền vững”, nhằm cung cấp bức tranh toàn diện về nhu cầu vốn cho phát triển bền vững, xu hướng huy động nguồn lực và các giải pháp chính sách trong giai đoạn tới. Hội thảo quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính trong nước và quốc tế, cùng nhiều chuyên gia kinh tế.
Đa dạng hóa nguồn vốn, thúc đẩy chuyển đổi xanh
Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư Phạm Văn Hoành nhấn mạnh, phát triển bền vững đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi quốc gia, nhằm bảo đảm sự cân bằng hài hòa giữa ba trụ cột kinh tế – xã hội – môi trường, hướng tới tăng trưởng thịnh vượng nhưng không làm tổn hại đến lợi ích của các thế hệ tương lai. Với Việt Nam, thực thi hiệu quả phát triển bền vững là yêu cầu cấp bách để hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước công nghiệp phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, trong bối cảnh đất nước đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, thiên tai khốc liệt và tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức báo động.
Trong vòng 5 năm trở lại đây, Việt Nam đã tham gia và ký kết hàng loạt cam kết quốc tế quan trọng về phát triển bền vững, như cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại Hội nghị COP21, cam kết giảm phát thải khí methane và chấm dứt nạn phá rừng vào năm 2030. Song song với đó, nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành nhằm cụ thể hóa các cam kết, tiêu biểu là Nghị quyết số 136/NQ-CP về phát triển bền vững với 17 mục tiêu đến năm 2030; Quyết định số 896/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050.
Đáng chú ý, ngày 04/7/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg thiết lập bộ tiêu chí và quy trình xác nhận dự án đầu tư xanh. Theo Tổng Biên tập Phạm Văn Hoành, đây là lần đầu tiên Việt Nam ban hành danh mục xanh quốc gia, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để các dự án đủ điều kiện được hưởng ưu đãi tín dụng và hỗ trợ của Nhà nước, qua đó định hướng dòng vốn đầu tư xanh và mở rộng không gian cho thị trường tài chính xanh trong nước.
Khẳng định chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, các quốc gia trong đó có Việt Nam đang từng bước điều chỉnh chiến lược phát triển theo hướng cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện các cam kết khí hậu toàn cầu, hướng tới một nền kinh tế carbon thấp, có khả năng thích ứng linh hoạt với những thách thức mới. Trên nền tảng đó, Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chiến lược, kế hoạch phù hợp với định hướng phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình, hướng tới dấu mốc 100 năm thành lập nước vào năm 2045.
Trong khuôn khổ chính sách quốc gia, ngành ngân hàng được xác định là một trong những kênh huy động vốn quan trọng cho phát triển kinh tế bền vững. Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, hoạt động tín dụng xanh không ngừng được mở rộng cả về quy mô lẫn tốc độ tăng trưởng. Đến ngày 30/11/2025, dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 750.000 tỷ đồng, với mức tăng trưởng bình quân giai đoạn từ năm 2017 đến tháng 9/2025 đạt hơn 21%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của toàn nền kinh tế.
Tín dụng xanh chờ khung pháp lý đồng bộ để bứt tốc
Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) - Phạm Thị Thanh Tùng cho biết, NHNN đã khuyến khích cho vay xanh từ rất sớm. Trong 5 năm qua, dư nợ tín dụng xanh tăng bình quân 21%/năm; nếu năm 2017 mới chỉ có 15 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh thì đến nay con số này đã tăng lên 58 tổ chức tín dụng.
Theo bà Tùng, trước đây, các ngân hàng thương mại chủ yếu sử dụng nguồn lực tự có để ưu đãi cho vay đối với lĩnh vực xanh. Tuy nhiên, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã quy định cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn thực hiện các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc áp dụng tiêu chuẩn ESG thông qua Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các ngân hàng thương mại. Điều này đồng nghĩa với việc sẽ có thêm nguồn lực từ ngân sách nhà nước, mở ra cơ hội lớn để các đơn vị tiếp cận vốn ưu đãi và chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng bền vững hơn.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính đang khẩn trương hoàn thiện các văn bản hướng dẫn. Theo bà Phạm Thị Thanh Tùng, dự thảo Nghị định quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ gia đình và cá nhân kinh doanh vay vốn tại các ngân hàng thương mại để thực hiện dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn ESG đã được Bộ Tư pháp thẩm định và sẽ trình Chính phủ trong tuần này, dự kiến có hiệu lực từ đầu năm tới.
Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, để tín dụng xanh thực sự tăng tốc, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc ban hành quy định xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn và dự án áp dụng tiêu chuẩn ESG. Các văn bản này nếu được ban hành đồng thời, sẽ đóng vai trò “khơi thông” dòng vốn xanh trong thời gian tới.
Từ góc nhìn quốc tế, Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam – Nguyễn Bá Hùng cho rằng, để đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, khu vực công cần đóng vai trò dẫn dắt thông qua cải cách thị trường trái phiếu Chính phủ và nâng hạng tín nhiệm quốc gia. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí vốn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế cho Việt Nam. Đồng thời, cần nâng cao hiệu quả lựa chọn và triển khai đầu tư công, phát triển các công cụ tài chính mới theo mô hình kết hợp giữa tài chính công và tài chính tư nhân.
Đối với khu vực tư nhân, ông Nguyễn Bá Hùng nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ các thị trường tài chính trong nước, bao gồm thị trường tiền tệ, thị trường nợ và thị trường chứng khoán, song song với việc hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Thực tế cho thấy, thị trường tài chính Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống ngân hàng thương mại, trong khi vai trò của các ngân hàng đầu tư, những định chế có chức năng quản lý dòng vốn dài hạn và kết nối với các dự án chất lượng vẫn còn khá mờ nhạt, cần sớm được củng cố để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.