Đại biểu Quốc hội đề nghị bảo đảm cơ chế đặc thù của Hà Nội trong Luật Ngân sách nhà nước

Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Thanh Hà (Phó trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) bày tỏ thống nhất với sự cần thiết xây dựng Luật Ngân sách nhà nước theo hướng hợp nhất các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Đại biểu Trần Thanh Hà đồng tình với quy định tại Điều 40 dự thảo Luật cho phép một số nhiệm vụ được chi từ nguồn chi đầu tư phát triển hoặc chi thường xuyên trong trường hợp nguồn đầu tư công chưa được bố trí hoặc bố trí chưa đủ sẽ tạo sự linh hoạt trong điều hành ngân sách. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị dự thảo Luật làm rõ hơn tiêu chí xác định bản chất của khoản chi. Một công việc thuộc chi đầu tư hay chi thường xuyên cần căn cứ vào mục đích sử dụng, việc có tạo lập hoặc làm tăng giá trị tài sản hay không, quy mô, tính chất và thời gian sử dụng.

Bên cạnh đó, Điều 40 dự thảo Luật hiện đang sử dụng các cụm từ như “tổng kinh phí thực hiện lớn, nhỏ” và “các nhiệm vụ cần thiết khác”, đại biểu Trần Thanh Hà đề nghị, quy định rõ hơn các tiêu chí chính ngay trong Luật và giao Chính phủ quy định mức cụ thể, cách thức thực hiện để tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Đối với quy định tại Điều 63 về điều chỉnh dự toán, đại biểu cho rằng cần làm rõ đâu là điều chỉnh để điều hành trong phạm vi tổng mức ngân sách đã được Quốc hội, HĐND quyết định; đâu là thay đổi đáng kể về cơ cấu, mục tiêu ngân sách thì phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Về phân cấp quyết định và điều chỉnh vốn đầu tư công ở địa phương, dự thảo Luật quy định HĐND tỉnh quyết định chi tiết danh mục và mức chi đầu tư công, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố cho rằng, cần nghiên cứu cơ chế phân cấp linh hoạt hơn, không nhất thiết phải lựa chọn giữa việc HĐND quyết định tất cả hoặc giao hết cho UBND. Theo đó, có thể quy định HĐND quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các chương trình, dự án lớn. UBND được chủ động điều chỉnh những nội dung cụ thể trong phạm vi tổng mức HĐND đã quyết; đồng thời phải công khai và báo cáo HĐND.

Đại biểu phân tích, thực tế có trường hợp dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa thể triển khai, trong khi dự án khác đã đủ điều kiện lại thiếu vốn. Nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời thì ngân sách có tiền nhưng công việc vẫn không triển khai được. Đối với Hà Nội, vấn đề này càng cần được làm rõ vì khoản 6 Điều 70 và khoản 3 Điều 100 dự thảo Luật đã ghi nhận việc thực hiện cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô.

Vì vậy, đại biểu đề nghị các quy định về thẩm quyền của HĐND, UBND và điều chỉnh dự toán tại Điều 31, 32 cần được dẫn chiếu thống nhất với Luật Thủ đô tương tự như quy định tại khoản 6 Điều 70 và khoản 3 Điều 100, để tránh tình trạng cùng một vấn đề phải đối chiếu hai luật mới xác định được cấp có thẩm quyền.

Với quy định về sử dụng số tăng thu và dự toán chi còn lại, đại biểu Trần Thanh Hà đồng tình với quy định tại Điều 70 dự thảo Luật cho phép Chính phủ, UBND sử dụng số tăng thu ngay trong năm; tuy nhiên đại biểu đề nghị cần làm rõ khi nào xác định được là có tăng thu, cơ quan nào xác nhận và thời điểm nào được sử dụng. Đồng thời, cần xác định những khoản phải ưu tiên trước như: Giảm bội chi, trả nợ và các nhiệm vụ cần thiết khác để vừa chủ động trong điều hành, vừa không làm ảnh hưởng đến việc cân đối ngân sách.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa khoản 2 Điều 70 về dự toán chi còn lại và Điều 86 về xử lý dự toán chưa thực hiện, chưa chi hết. Cần phân biệt rõ khoản nào chưa phân bổ, khoản nào đã giao nhưng chưa thực hiện, khoản nào đã được chuyển sang năm sau và khoản nào phải hủy. Nếu không quy định rõ, có thể dẫn đến tình trạng dự toán được giao nhưng chưa sử dụng hết vẫn tiếp tục được giữ lại, làm cho hiệu quả quản lý ngân sách theo từng năm không còn rõ ràng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị, nếu tiếp tục cho sử dụng dự toán chi còn lại thì phải quy định rõ phạm vi, điều kiện, cách hạch toán, quyết toán để tránh kéo dài dự toán qua nhiều năm.

Đối với Hà Nội, đại biểu Trần Thanh Hà đề nghị làm rõ cơ chế đặc thù của Thủ đô. Tại khoản 6 Điều 70 quy định việc đầu tư trở lại từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương cho thành phố Hà Nội để thực hiện theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội và quy định của Chính phủ. Cho rằng cách dẫn chiếu này là phù hợp, đại biểu nhấn mạnh quy định cần bảo đảm cách hiểu thống nhất với Điều 21 của Luật Thủ đô.

Theo đó, ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách thành phố đối với các khoản tăng thu đủ điều kiện và HĐND thành phố quyết định việc sử dụng theo thẩm quyền. Vì vậy, đại biểu đề nghị giữ cơ chế đặc thù của Hà Nội và quy định theo hướng dẫn chiếu rõ sang Luật Thủ đô, tránh cách hiểu rằng khoản tăng thu này chỉ được sử dụng cho đầu tư mà không bao quát các nội dung chi khác đã được Luật Thủ đô cho phép.