Quản lý tần số và những vấn đề đặt ra về phương tiện bay không người lái (UAV)
Riêng 2 lần UAV xâm nhập vùng hoạt động của sân bay Tân Sơn Nhất (tối 11-8), hơn 100 chuyến bay bị ảnh hưởng, thiệt hại sơ bộ khoảng 60 tỷ đồng.
Drone được miễn sử dụng tần số, UAV được cấp phép kèm điều kiện
Theo Thông tư số 36/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ, thiết bị điều khiển Drone phải công bố hợp quy trên cơ sở kết quả chứng nhận hợp quy của tổ chức chứng nhận được chỉ định.
Drone được miễn giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện gồm các băng tần số từ 26,9 đến 30 MHz, băng tần 40 MHz, 72 MHz, 312-316 MHz, 433-434,79 MHz, 918-923 MHz, 2400-2483 MHz, 5725-5850 MHz cùng một số điều kiện về mức phát xạ và quy chuẩn áp dụng.
Với UAV, theo Nghị định số 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm cấp phép bay trong vùng trời, vùng thông báo bay của Việt Nam (trừ phương tiện bay của Bộ Công an).
Khi cấp phép bay trong khu vực cảng hàng không, sân bay và các khu vực khác có ảnh hưởng đến hoạt động của tàu bay dân dụng, phải được sự đồng ý của Bộ Xây dựng. Bộ Công an chịu trách nhiệm cấp phép bay đối với tàu bay không người lái, phương tiện bay khác của Bộ Công an và thông báo đến Bộ Quốc phòng để phối hợp quản lý…
UAV và những thách thức trong quản lý tần số
Các chuyên gia cho rằng, UAV đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong nền kinh tế tri thức và phát triển hiện đại. Từ năm 2013, các tổ chức tư vấn quốc tế đã dự báo UAV sẽ bùng nổ và phủ sóng toàn cầu trong 10-15 năm tới. Hiện tại, UAV đã thực sự thay đổi diện mạo ở nhiều lĩnh vực, gồm cả trong đời sống dân sự.
Tuy nhiên, sự phát triển của UAV đặt ra những thách thức về quản lý tần số. Trước đây, UAV chủ yếu được coi là các thiết bị vô tuyến cự ly ngắn phục vụ cho hoạt động vui chơi, giải trí, quay phim, chụp ảnh quy mô nhỏ (mô hình bay dưới 100m, khối lượng vài trăm gram). Bài toán quản lý tần số rất đơn giản, không yêu cầu độ tin cậy quá cao.
Hiện nay, UAV phát triển lên quy mô lớn, chở tải trọng hàng chục kilogram, bay giữa lòng các đô thị lớn, nếu rủi ro mất kiểm soát dẫn đến tai nạn, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Do đó, quản lý UAV cũng phải thay đổi hoàn toàn.
Hiện việc quản lý sử dụng tần số cho thiết bị bay không người lái chủ yếu nằm trong nhóm quy định chung về thiết bị cự ly ngắn (miễn cấp phép) rải rác từ dải HF, UHF đến 2400 MHz, 5800 MHz, với giới hạn công suất phát hiện tại chỉ ở mức 100 mW.
Sau khi tiếp thu đề xuất, kiến nghị của các doanh nghiệp, Cục Tần số vô tuyến điện đánh giá, nghiên cứu bổ sung các băng tần sử dụng cho UAV, đặc biệt là các băng dành riêng để đáp ứng yêu cầu phát triển của các loại hình UAV phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp. Cơ quan quản lý cũng cho biết sẽ xây dựng phương án quy hoạch tần số tối ưu, bảo đảm vừa đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế tầm thấp vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Phải khai báo sở hữu UAV, tiến tới định danh số toàn bộ
Theo các chuyên gia, bên cạnh những lợi ích mang lại, việc sử dụng UAV, Drone không đúng quy định, đặc biệt tại khu vực cảng hàng không, sân bay tiềm ẩn nhiều nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an ninh, an toàn, gián tiếp gây ra thiệt hại không nhỏ về kinh tế.
Theo Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về tăng cường quản lý thiết bị bay không người lái (UAV) và bảo đảm an ninh, an toàn hàng không, Bộ Quốc phòng và các địa phương được giao công bố vùng, khu vực cấm bay; tăng cường quản lý các cơ sở nghiên cứu, thiết kế, sản xuất UAV trong nước. Việc sử dụng UAV phải được quản lý, giám sát thông qua cấp phép phương tiện và người điều khiển.
Các tổ chức, cá nhân sở hữu UAV phải khai báo, với mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ UAV trong nước được định danh số, cấp phép điện tử và giám sát hành trình theo thời gian thực.
Bộ Công an được giao điều tra, xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng UAV và vật thể khác ảnh hưởng đến hoạt động bay tại cảng hàng không, sân bay thời gian qua. Đồng thời, phải xây dựng phương án đối phó UAV xâm nhập trái phép khu vực trọng yếu, vùng cấm bay và sân bay, ngăn sự cố tương tự tái diễn.
Cũng trong khuyến cáo về vi phạm UAV vào vùng cấm bay, Bộ Công an nhấn mạnh, an ninh, an toàn hàng không là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động thiếu ý thức khi sử dụng UAV đều có thể gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với tính mạng con người, hoạt động vận tải hàng không và an ninh quốc gia. Vì vậy, mỗi tổ chức, cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sử dụng UAV đúng quy định, bảo đảm hoạt động hàng không an toàn, thông suốt.