Đổi mới mô hình phát triển, đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới

Dự hội thảo, về phía các cơ quan đồng tổ chức có đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; PGS.TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS.TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân; PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.

Tham dự hội thảo có TS Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; PGS.TS Vũ Văn Phúc, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương; TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cùng đông đảo nhà khoa học, chuyên gia.

Phát huy vai trò nghiên cứu, tư vấn chính sách

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng: Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, nhưng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển. Theo đó, nền kinh tế cần giảm dần sự phụ thuộc vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ, chuyển mạnh sang dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị quốc gia hiện đại.

Trong tiến trình đó, các cơ sở giáo dục đại học, nhất là Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, không chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn cần phát huy vai trò nghiên cứu, tư vấn chính sách, đóng góp trí tuệ cho sự phát triển đất nước. Năm 2026, hai trường cùng ghi dấu những chặng đường đáng tự hào: 70 năm của Đại học Kinh tế Quốc dân và 50 năm của Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.

PGS.TS Bùi Đức Thọ nhấn mạnh, hội thảo là không gian để kết nối tri thức học thuật với thực tiễn hoạch định chính sách. Sự phối hợp giữa hai đại học cùng Báo Nhân Dân và Tạp chí Cộng sản tạo nên cầu nối giữa lý luận, nghiên cứu khoa học, truyền thông và thực tiễn. Những ý kiến, sáng kiến tại hội thảo sẽ được tổng hợp, chắt lọc thành các khuyến nghị chính sách gửi tới các cơ quan Đảng, Nhà nước, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tại hội thảo, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Lê Quốc Minh nêu rõ: Sau 40 năm Đổi mới, bối cảnh phát triển của Việt Nam đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải đánh giá khách quan, toàn diện mô hình phát triển hiện nay, nhận diện rõ những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân. Trong đó, cần làm rõ vai trò của từng khu vực kinh tế; phát huy vai trò của kinh tế nhà nước trong những lĩnh vực then chốt, tạo điều kiện để kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng, đồng thời nâng cao sức lan tỏa và mức độ liên kết của khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

Cùng với đó, cần phát huy các động lực tăng trưởng mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và kinh tế xanh. Trong mô hình phát triển mới, con người, tri thức và năng lực sáng tạo phải trở thành nguồn lực có tính quyết định.

Khơi thông nguồn lực phát triển

Một yêu cầu quan trọng được Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh nhấn mạnh là đổi mới tư duy, tạo đột phá về thể chế để khơi thông các nguồn lực. Cải cách thể chế cần gắn với hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với trách nhiệm; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia; tổ chức lại không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và phát huy vai trò các cực tăng trưởng.

Đồng chí Lê Quốc Minh cũng đề nghị hội thảo tập trung làm sâu sắc yêu cầu đổi mới mô hình phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Nghị quyết xác định đổi mới mô hình phát triển gắn với xây dựng, hoàn thiện hệ sinh thái phát triển là nhiệm vụ chiến lược, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 và tạo nền tảng cho tầm nhìn phát triển dài hạn.

Theo đó, mô hình phát triển được vận hành trên cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”, dựa trên nền quản trị quốc gia hiện đại và quan hệ hài hòa giữa Nhà nước, thị trường và xã hội.

Mục tiêu cuối cùng của phát triển không chỉ là tăng trưởng GDP mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, tăng cường sức mạnh tổng hợp và năng lực tự chủ của đất nước. Vì vậy, mô hình phát triển mới cần giải quyết hài hòa giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; hội nhập quốc tế với nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế; phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và ổn định xã hội cần trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nhóm nội dung: Mô hình tăng trưởng và các động lực phát triển kinh tế mới; phát triển văn hóa, xã hội, môi trường trong kỷ nguyên tăng trưởng mới; đổi mới tư duy, cải cách thể chế và quản trị quốc gia.

GS.TS Ngô Thắng Lợi, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng mô hình tăng trưởng vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn và khu vực FDI, trong khi năng suất và năng lực doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.

Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất chuyển từ mô hình “1i”, chủ yếu dựa vào đầu tư, sang “3i”, gồm đầu tư, lan tỏa công nghệ và đổi mới sáng tạo...

Qua các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo hướng tới nhận diện rõ những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân; đồng thời, đề xuất các khâu đột phá, nguồn lực cần khơi thông và chính sách ưu tiên, góp phần hoàn thiện mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới.