Tạo bước phát triển mới cho y học cổ truyền Việt Nam

Đây là định hướng được nhấn mạnh tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Hội Đông y Việt Nam, sáng 20-8 tại Hà Nội.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển (22/8/1946 - 22/8/2026), Hội Đông y Việt Nam đã tập hợp các thế hệ thầy thuốc, lương y, lương dược, góp phần bảo tồn và phát huy kho tàng tri thức y học cổ truyền của dân tộc. Hiện Hội có mạng lưới rộng khắp với gần 70.000 hội viên và hơn 10.000 phòng chẩn trị, trung tâm Đông y của các cấp Hội và hội viên. Năm 2025, cả nước có khoảng 7 triệu lượt khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Quỹ bảo hiểm y tế cũng đã chi trả 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền.

Biến di sản thành nguồn lực phát triển

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, trong bối cảnh già hóa dân số nhanh, bệnh không lây nhiễm và bệnh mạn tính gia tăng, nhu cầu phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và chăm sóc tại nhà ngày càng lớn. Đây vừa là thách thức, vừa mở ra dư địa để y học cổ truyền phát huy thế mạnh trong phòng bệnh, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Đáng chú ý, tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế ngày 20-5-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu có tư duy mới, tầm nhìn mới và cách tiếp cận mới đối với y học cổ truyền. Phát triển y học cổ truyền không phải quay về phương thức cũ, mà là kế thừa tinh hoa của cha ông trên nền tảng khoa học, công nghệ hiện đại, trở thành một bộ phận hữu cơ của nền y học quốc gia và nguồn lực phát triển đất nước.

Theo ông Vũ Mạnh Hà, tinh thần cốt lõi là không chỉ gìn giữ mà phải biến di sản thành nguồn lực chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển kinh tế sức khỏe và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Để hiện thực hóa định hướng này, Bộ Y tế đề nghị Hội Đông y Việt Nam tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ. Trong đó, phát huy vai trò của y học cổ truyền tại cộng đồng và y tế cơ sở; thúc đẩy kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại dựa trên bằng chứng; số hóa kho tàng tri thức và xây dựng cơ sở dữ liệu; phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị; đào tạo nhân lực, giữ gìn y đức và nâng cao vai trò tự quản nghề nghiệp.

Kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền

Thầy thuốc nhân dân, PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho biết, bước vào giai đoạn mới, Hội xác định chuyển từ tư duy quản lý một lĩnh vực chuyên môn sang kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia. Hệ sinh thái này hướng tới kết nối người thầy thuốc với người bệnh, tri thức truyền thống với khoa học hiện đại, vùng dược liệu với công nghiệp chế biến, khám chữa bệnh với đào tạo, nghiên cứu và du lịch sức khỏe.

Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ được xác định là những động lực để nâng tầm di sản. Các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh và tri thức bản địa có giá trị cần được kiểm kê, số hóa, nghiên cứu, chuẩn hóa và bảo hộ; đồng thời thúc đẩy mô hình kết hợp Đông - Tây y trên cơ sở bằng chứng khoa học.

Cùng với đó, phát triển dược liệu được định hướng theo chuỗi giá trị, từ vùng trồng đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và từng bước tham gia thị trường quốc tế.

Hướng tới Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hội Đông y Việt Nam xác định lấy sức khỏe và an toàn người bệnh làm trung tâm; xây dựng nguồn nhân lực Đông y thời đại mới; phát triển công nghiệp dược liệu và từng bước xây dựng thương hiệu quốc gia về y học cổ truyền Việt Nam.

Dịp này, Hội Đông y Việt Nam đã vinh danh 88 thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc năm 2026 và khen thưởng 29 tập thể phòng khám, phòng chẩn trị Đông y tiêu biểu.