Thống đốc Phạm Đức Ấn: Chuyển đổi số càng sâu, những vấn đề mới càng xuất hiện nhanh

Kiến tạo 3 trụ cột cho chuyển đổi số

Ngày 18-8-2026, NHNN tổ chức “Ngày chuyển đổi số ngành ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”.

Thông tin từ NHNN, 5 năm qua, chuyển đổi số ngành ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực, kiến tạo nên 3 trụ cột vững chắc là kiến tạo thể chế, nâng cấp hạ tầng dữ liệu và phát triển hệ sinh thái số.

Theo Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện; hạ tầng thanh toán và hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, nâng cấp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng; dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào đời sống.

Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 đã vượt 28 lần GDP. Trong 5 năm qua, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm, riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.

Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo, phòng chống gian lận cũng tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.

Kết quả này không chỉ đến từ nỗ lực của các đơn vị trong toàn ngành ngân hàng mà còn có sự đồng hành, phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng của người dân.

Chuyển đổi số càng sâu, yêu cầu càng cao

Tuy nhiên, theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. “Chuyển đổi số càng sâu, những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo càng xuất hiện nhanh”, Thống đốc nhấn mạnh.

Điều này đòi hỏi ngành ngân hàng tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nhưng phải có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Trên cơ sở đó, Thống đốc NHNN đề nghị các đơn vị thuộc NHNN, các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Ngành Ngân hàng cần rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro.

Trọng tâm là các hoạt động ngân hàng trên môi trường số, đồng thời kịp thời nhận diện những vấn đề mới phát sinh từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số mới.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng số và phát triển, chuẩn hóa dữ liệu. Ngành ngân hàng cần tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối.

Cùng với đó là xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất; nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và có khả năng chia sẻ.

NHNN cũng đặt yêu cầu đẩy mạnh kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành; phấn đấu để ngành Ngân hàng đi đầu trong quản lý, giám sát, ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.

Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI theo hướng thực chất, có trách nhiệm và tạo ra giá trị. Các ngân hàng cần nghiên cứu, phát triển ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm.

Theo Thống đốc, mỗi ứng dụng AI cần làm rõ ba vấn đề: giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào.

Cùng với thúc đẩy ứng dụng, ngành Ngân hàng cần sớm hình thành các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, bảo đảm khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Thứ tư, chú trọng an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Các ngân hàng cần chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận.

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, các đơn vị không chỉ có trách nhiệm bảo vệ hệ thống mà còn phải góp phần bảo vệ khách hàng.

Thứ năm, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của chuyển đổi số. Thống đốc yêu cầu chuyển đổi số ngành Ngân hàng phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Các ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn.

Mục tiêu là tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch có thể tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý.

Đồng thời, ngành Ngân hàng cần quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa, bảo đảm mọi người đều có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện và an toàn.

Thứ sáu, phát triển nguồn nhân lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Thống đốc yêu cầu người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số.

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, trong giai đoạn phát triển mới, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang mở ra không gian phát triển rất lớn cho ngành ngân hàng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành động lực phát triển khi có thể chế phù hợp, hạ tầng hiện đại, dữ liệu chất lượng, nguồn nhân lực đủ năng lực và một hệ thống đủ an toàn để tạo dựng niềm tin.