Tùng Thiện: Gìn giữ giá trị Đền Hải Hạc từ cộng đồng

Đây cũng là vấn đề được đặt ra từ Hội thảo khoa học “Phát huy giá trị và công tác tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa Đền Hải Hạc, phường Tùng Thiện, thành phố Hà Nội”, diễn ra chiều 15-8 do phường Tùng Thiện phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Viện Nghiên cứu Hán - Nôm tổ chức. Sự kiện là dịp để các nhà khoa học, chuyên gia, chính quyền và cộng đồng cùng nhìn nhận sâu hơn giá trị của một di sản đang hiện diện trong đời sống địa phương.

Đền Hải Hạc là di tích lịch sử - văn hóa cấp Thành phố, nằm tại Tổ dân phố Xuân Sơn, phường Tùng Thiện. Qua thời gian, nơi đây không chỉ là không gian thực hành tín ngưỡng mà còn gắn với những lớp ký ức, phong tục và sinh hoạt văn hóa của cư dân địa phương.

Các tham luận tại Hội thảo tập trung làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của di tích; giá trị tư liệu Hán - Nôm; tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh, đồng thời đặt Đền Hải Hạc trong mối quan hệ với không gian văn hóa quanh đầm Hải Hạc.

Đặc biệt, những ký ức, phong tục, tập quán và câu chuyện được các cụ cao niên, người dân địa phương chia sẻ tại phần thảo luận mở của Hội thảo cho thấy cộng đồng chính là một “kho tư liệu sống” của di sản. Những điều được truyền miệng qua nhiều thế hệ có thể bổ sung cho các nguồn tư liệu chính thống, giúp việc nghiên cứu và bảo tồn di tích sát hơn với thực tế.

Đây cũng là điểm cốt lõi của bảo tồn di sản từ cơ sở. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng sau khi di tích được tu bổ, mà phải được nhìn nhận là chủ thể tham gia gìn giữ và phát huy di sản. Khi cộng đồng hiểu giá trị của di tích, tự hào về di sản quê hương và có ý thức bảo vệ, công tác bảo tồn mới có nền tảng lâu dài.

Nếu được thực hiện trên cơ sở khoa học, có quy hoạch phù hợp và sự tham gia thực chất của cộng đồng, di sản có thể trở thành nguồn lực cho giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc phát huy giá trị phải đi cùng nguyên tắc tôn trọng tính nguyên gốc, không thương mại hóa hoặc khai thác quá mức làm biến dạng di sản.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện Đỗ Thị Lan Hương khẳng định, các ý kiến, tham luận và luận cứ khoa học tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Đền Hải Hạc trong thời gian tới.

Từ một hội thảo khoa học đến những hành động cụ thể là cả một chặng đường. Nhưng bảo tồn di sản cũng bắt đầu từ những việc rất gần gũi: giữ gìn cảnh quan, tôn trọng không gian tín ngưỡng, bảo vệ hiện vật, thực hành văn hóa đúng mực, lưu giữ ký ức cộng đồng và giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về di sản quê hương.