Tiếp nối giá trị lịch sử, kiến tạo tương lai

Những trang sử vàng chói lọi

Trong những ngày tháng Tám này, lịch sử như được đánh thức trên từng con đường, góc phố của Thủ đô. Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, khu vực Bắc Bộ Phủ, những con đường quanh hồ Hoàn Kiếm… vừa mang nhịp sống của một đô thị hiện đại, vừa lưu giữ ký ức về những ngày cả Thủ đô nhất tề đứng lên giành chính quyền.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ngày 19-8-1945 tại Hà Nội là kết quả của một quá trình chuẩn bị lâu dài, bền bỉ dưới sự lãnh đạo của Đảng; là sự hội tụ của đường lối đúng đắn, nghệ thuật nắm bắt thời cơ và sức mạnh đoàn kết của nhân dân. Trước thời khắc quyết định ấy, các tổ chức cách mạng, trong đó có Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu, đã bí mật tuyên truyền, vận động quần chúng, gây dựng cơ sở. Khi thời cơ đến, sức mạnh được tích tụ trong lòng dân đã bùng lên thành dòng thác cách mạng.

Ngược dòng lịch sử, chiều 17-8-1945, hàng vạn người từ nội thành và ngoại thành tập trung tại Nhà hát Lớn, biến cuộc mít tinh của chính quyền đương thời thành cuộc biểu dương lực lượng cách mạng. Ngày 18-8-1945, cờ đỏ sao vàng xuất hiện trên nhiều tuyến phố. Đến ngày 19-8-1945, quần chúng cách mạng và các đội tự vệ tiến vào Phủ Khâm sai Bắc Bộ, Sở Cảnh sát, Sở Bưu điện, Trại Bảo an binh cùng nhiều vị trí trọng yếu. Chỉ trong một thời gian ngắn, chính quyền cách mạng đã hoàn toàn làm chủ Thủ đô.

Thắng lợi vĩ đại ấy là kết tinh của ý chí toàn dân tộc, của đường lối cách mạng đúng đắn và nghệ thuật lãnh đạo tài tình của Đảng, của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tầm vóc của thắng lợi ấy không chỉ nằm ở việc giành chính quyền, mà quan trọng hơn là đưa người dân từ thân phận mất nước trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ tương lai của mình. Đó là cuộc cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, được thực hiện bằng sức mạnh của nhân dân và hướng đến quyền sống, quyền tự do, hạnh phúc của nhân dân.

Sau 81 năm, lịch sử vẫn hiện lên gần gũi qua ký ức của những người trực tiếp đi qua mùa thu năm ấy. Ở tuổi 99, cụ Nguyễn Tiến Hà, một trong những thành viên đầu tiên của Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu, vẫn nhớ những ngày Hà Nội sục sôi khí thế đấu tranh. Những lời kể của cụ giúp các thế hệ hôm nay hình dung rõ hơn về một thời khắc mà hàng vạn con người, tuy khác nhau về tuổi tác, nghề nghiệp, nơi cư trú, nhưng cùng chung ý chí giành độc lập.

Với nhạc sĩ Doãn Nho, ký ức ấy được lưu giữ bằng âm nhạc. Năm 1945, khi mới 12 tuổi, ông đã tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc, tuyên truyền, phổ biến các bài hát cách mạng trong thiếu nhi làng Cót. Hình ảnh những dòng người từ các cửa ô tiến về trung tâm, những lá cờ đỏ sao vàng giữa biển người trở thành nguồn cảm hứng theo ông suốt cuộc đời sáng tạo. Khi những giai điệu “Tiến bước dưới quân kỳ” vang lên, lịch sử không còn là những dòng tư liệu xa xôi, mà trở thành cảm xúc có sức truyền dẫn từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Soi sáng con đường phía trước

Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công càng có ý nghĩa khi lịch sử được đưa vào đời sống, đến gần hơn với nhân dân và trở thành nguồn lực tinh thần thúc đẩy hành động hôm nay. Điều đó đang được thể hiện khá rõ qua chuỗi hoạt động được Hà Nội tổ chức trong dịp này.

Tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, trưng bày chuyên đề “Tâm son, chí thép” giới thiệu hành trình ra đời, trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân, đồng thời tôn vinh những cán bộ, chiến sĩ từng bị giam cầm nhưng vẫn giữ vững khí tiết. Mạch kể của chuyên đề đưa người xem từ những hy sinh của thế hệ đi trước đến trách nhiệm bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân hôm nay.

Cũng từ tinh thần tiếp nối ấy, chương trình nghệ thuật chính luận “81 mùa bình yên” được tổ chức tại không gian Tượng đài “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh” và phố Đinh Tiên Hoàng. Lịch sử là mạch nguồn, hiện tại là hành động, còn tương lai được kiến tạo bằng trí tuệ, trách nhiệm và niềm tin. Bình yên vì thế không phải là một khái niệm trừu tượng. Đó là sự an toàn của mỗi con phố, mỗi mái nhà; là môi trường ổn định để người dân học tập, lao động, sáng tạo; để thành phố phát triển và các giá trị văn hóa được gìn giữ, trường tồn.

Đáng chú ý, không khí kỷ niệm không chỉ tập trung tại khu vực trung tâm. Ngày 19-8, các đơn vị nghệ thuật của Hà Nội đồng loạt đưa các chương trình kịch, múa rối, xiếc, ca múa nhạc… đến nhiều địa phương trên địa bàn thành phố và chuỗi hoạt động tiếp tục được tổ chức liền mạch trong dịp Quốc khánh 2-9. Việc đưa nghệ thuật chuyên nghiệp về cơ sở cho thấy cách tiếp cận gần dân: Hoạt động kỷ niệm không chỉ nhằm tạo không khí trang trọng, mà còn đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, đưa thành quả sáng tạo đến với người dân ở nhiều khu vực của Thủ đô.

Từ những hoạt động ấy có thể thấy, sợi dây nối quá khứ với hiện tại không chỉ là niềm tự hào, mà còn thể hiện quan điểm nhất quán lấy nhân dân làm trung tâm. Nếu năm 1945, khát vọng lớn nhất là giành lại độc lập, tự do để nhân dân được làm chủ đất nước thì hôm nay, sự tiếp nối được thể hiện bằng một nền hành chính phục vụ, một môi trường sống an toàn, những dịch vụ công thuận tiện, cơ hội phát triển công bằng, đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Hà Nội đang “vươn mình” với tầm nhìn phát triển 100 năm. Nhưng thước đo phát triển không chỉ là kinh tế hay những công trình hiện đại mà sâu xa phải là chất lượng sống và khả năng thụ hưởng thành quả phát triển của người dân. Mỗi thủ tục được giải quyết thuận tiện, mỗi khu dân cư an toàn, văn minh... đều là sự tiếp nối thiết thực tinh thần vì nhân dân của Cách mạng Tháng Tám.

Lịch sử không chỉ để nhớ, mà còn để soi sáng con đường phía trước. Khát vọng độc lập, tự cường của mùa Thu năm 1945 đang được chuyển hóa thành khát vọng xây dựng một Thủ đô phát triển, nhân văn và đáng sống. Khi niềm tự hào trở thành trách nhiệm, khi chính quyền và mỗi người dân cùng chung sức kiến tạo, mạch nguồn cách mạng sẽ tiếp tục chảy trong đời sống hôm nay, đưa Hà Nội vững vàng đi tới những tương lai mới.