Xã hội hóa sân khấu tại Hà Nội:Mở những hướng đi trong thời kỳ mới

Trải nghiệm sân khấu bản sắc, mới lạ

Bên cạnh những thương hiệu đã tạo được dấu ấn như Sân khấu Lệ Ngọc, Sân khấu LucTeam, đời sống sân khấu xã hội hóa phía Bắc gần đây xuất hiện thêm những mô hình mới. Nổi bật là “Đất nước thiên hùng ca” - siêu show thực cảnh ra mắt tại Vinpearl Theatre Ocean City (tỉnh Hưng Yên) từ tháng 7-2026, do Vinpearl (Tập đoàn Vingroup) đầu tư. Với thời lượng 75 phút, chương trình tái hiện hành trình 4.000 năm lịch sử Việt Nam, từ huyền sử Lạc Long Quân - Âu Cơ, thời Hùng Vương dựng nước, những chiến công giữ nước đến khát vọng phát triển trong thời đại mới.

Được xây dựng theo mô hình Immersive Theatre (sân khấu nhập vai), chương trình đưa khán giả vào một không gian trình diễn rộng mở với hơn 100 nghệ sĩ tham gia biểu diễn nhiều loại hình nghệ thuật, tích hợp công nghệ hiện đại mang đến trải nghiệm thị giác mãn nhãn cho khán giả. Nhà sản xuất Vũ Đình Thắng cho biết, chương trình được nghiên cứu, xây dựng nội dung trong gần 2 năm, với mục tiêu kết hợp tinh thần dân tộc với công nghệ hiện đại, tạo nên một sân khấu để khán giả “không chỉ được xem mà còn được hòa mình” vào câu chuyện.

Ở một hướng đi khác, Sân khấu kịch Huyền ảo do Nghệ sĩ ưu tú Phùng Tiến Minh xây dựng hướng tới sự kết hợp giữa kịch nói, thi ca, âm nhạc, hình thể, ánh sáng và ngôn ngữ thị giác, qua đó thể hiện những câu chuyện Việt bằng góc nhìn đương đại. Vở diễn đầu tiên của Sân khấu kịch Huyền ảo là “Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương ngoại truyện”, ra mắt khán giả từ tháng 8-2026, mang đến một trải nghiệm mới. Lấy cảm hứng từ những giai thoại về cuộc gặp gỡ giữa hai tâm hồn lớn của thi ca Việt Nam, vở diễn mở ra một thế giới nửa thực, nửa ảo trong không gian Hồ Tây đêm trăng. Những lát cắt về tình yêu, sự đồng điệu, những suy tư trước thời cuộc được thể hiện bằng thơ ca, hình thể, âm nhạc, ánh sáng và các lớp biểu tượng văn hóa Việt.

Trong khi đó, vở diễn “In bóng Long Thành” do Nhà hát Múa rối Việt Nam phối hợp với Trung tâm nghệ thuật Area 75 - Art & Auction thực hiện lại cho thấy một hướng tiếp cận khác, với quy mô nhỏ và không gian gần gũi. Vở diễn ra mắt từ tháng 3-2026 tại Area 75 - Art & Auction (số 75 phố Hàng Bồ, Hoàn Kiếm, Hà Nội), với không gian chỉ khoảng 100 chỗ ngồi. Bằng sự kết hợp của các loại hình múa rối, múa, hội họa, ca trù, hát văn, tín ngưỡng thờ Mẫu và âm nhạc dân gian, vở diễn tái hiện những lớp ký ức về Thăng Long - Hà Nội một cách tinh tế, giàu biểu tượng. Không gian nhỏ giữa phố cổ lại trở thành lợi thế khi khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả được thu hẹp.

Huy động các nguồn lực tham gia sân khấu

Sự xuất hiện của những sân khấu xã hội hóa mới cho thấy, doanh nghiệp, các đơn vị tư nhân ngày càng quan tâm đầu tư cho sản phẩm văn hóa, trong khi nghệ sĩ chủ động tìm kiếm những mô hình phù hợp để hiện thực hóa ý tưởng sáng tạo. Đây cũng là một hướng triển khai tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó đặt yêu cầu huy động các nguồn lực xã hội, phát huy vai trò của các chủ thể văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa.

Như với “Đất nước thiên hùng ca”, để thực hiện chương trình, doanh nghiệp đã đầu tư nhà hát Vinpearl Theatre Ocean City rộng gần 26.000m², sức chứa gần 1.500 chỗ ngồi cùng hệ thống kỹ thuật hiện đại. Điều này cho thấy, sân khấu đang được nhìn nhận như một sản phẩm văn hóa có khả năng tạo trải nghiệm, xây dựng thương hiệu và gia tăng sức hút cho điểm đến. Là người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, đồng thời nghiên cứu các mô hình biểu diễn mới, đạo diễn Hoàng Công Cường cho rằng, khi được đầu tư dài hạn và xây dựng như một sản phẩm có thương hiệu, tài sản trí tuệ riêng, chương trình sân khấu có thể vượt ra khỏi phạm vi một đêm diễn để trở thành phương tiện quảng bá văn hóa, đồng thời tạo hiệu ứng tích cực cho thương hiệu của đơn vị đầu tư.

Ở góc độ người hoạt động sáng tạo, Nghệ sĩ ưu tú Phùng Tiến Minh chia sẻ, anh sáng lập Sân khấu kịch Huyền ảo để thỏa mãn đam mê sân khấu và mong muốn đưa nghệ thuật kịch đến gần hơn với khán giả trẻ hôm nay. Song điều bất ngờ là những đêm diễn đầu tiên đều thu hút đông khán giả; có người mua vé trở lại và nhiều người chia sẻ về chương trình trên các nền tảng số. Điều đó cho thấy, hướng đi này phù hợp và đáp ứng nhu cầu của khán giả hiện nay.

Tuy nhiên, để một sân khấu xã hội hóa có thể duy trì hoạt động lâu dài vẫn còn nhiều thách thức. Nghệ sĩ nhân dân Trịnh Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Chủ tịch Hội Sân khấu thành phố Hồ Chí Minh cho biết, nguồn đầu tư cho mỗi tác phẩm, từ kịch bản, đạo diễn, diễn viên đến âm thanh, ánh sáng, địa điểm biểu diễn và công tác truyền thông, là rất lớn. Bên cạnh đó, mỗi buổi biểu diễn cũng đòi hỏi không ít kinh phí để vận hành.

Vì vậy, để sân khấu xã hội hóa phát triển bền vững, cần thêm chính sách hỗ trợ, nguồn lực đầu tư và điều kiện hoạt động phù hợp. Đây là nền tảng để các sân khấu đổi mới, tạo sức sống mới cho nghệ thuật biểu diễn và góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa ngày càng phát triển.