Nút thắt trong công tác giải phóng mặt bằng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc
Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) tại dự án Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (xã Hòa Lạc) đang đối mặt với nhiều "nút thắt" lớn về chính sách và nhân lực. Dù đã có những chuyển biến tích cực, song sự thay đổi hiện trạng đất đai sau 24 năm cùng những vướng mắc phát sinh từ việc áp dụng các quy định mới đang đòi hỏi sự chỉ đạo khẩn cấp từ các cấp chính quyền.
Theo báo cáo cập nhật đến ngày 5/8/2026 của UBND xã Hòa Lạc, dự án có tổng diện tích GPMB là 75,62ha, tương đương với 1.578 thửa đất. Tính đến thời điểm hiện tại, địa phương đã hoàn thành kiểm đếm 99,9% diện tích (tương ứng 755.263,68 m²/1.577 thửa).
Tuy nhiên, dù đã đạt được những con số ấn tượng trong kiểm đếm, tiến độ chi trả và phê duyệt phương án vẫn chưa đáp ứng kế hoạch đề ra. Cụ thể, số thửa đã được chi trả mới chỉ đạt 531 thửa (chiếm tỷ lệ khiêm tốn so với tổng khối lượng), cho thấy một chặng đường dài phía trước để hoàn tất công tác đền bù.
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc dự án được triển khai dựa trên các Quyết định từ năm 2002 và 2003 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ). Sau 24 năm, hiện trạng sử dụng đất đã thay đổi hoàn toàn. Nhiều hộ gia đình đã tách thửa tự phát cho con cái khi trưởng thành mà không có giấy tờ xác nhận, khiến việc xác định ranh giới và nguồn gốc đất trở nên vô cùng phức tạp.
Bên cạnh đó, hàng loạt thửa đất có nguồn gốc mua bán bằng giấy viết tay qua nhiều giai đoạn quản lý khiến công tác xác minh mất rất nhiều thời gian. Đáng chú ý, một số hồ sơ dù đã có phương án bồi thường từ thời kỳ trước nhưng người dân không đồng ý bàn giao mặt bằng, cộng với sự thiếu hụt nhân lực chuyên môn tại địa phương, đã tạo nên một áp lực khủng khiếp lên bộ máy thực hiện GPMB xã Hòa Lạc.
Đứng trước các vướng mắc trong việc áp dụng Luật Đất đai năm 2024 và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội, UBND xã Hòa Lạc đã phải liên tiếp báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo đối với hàng loạt trường hợp đặc thù.
Thứ nhất là các trường hợp giao đất trái thẩm quyền có thu tiền sử dụng đất. Các hộ dân kiến nghị được bồi thường theo hạn mức cao hơn và áp dụng giá đền bù 100% cho các công trình xây dựng từ năm 2000. Trong khi đó, chính quyền địa phương cần hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng các quy định cũ so với chính sách mới để đảm bảo quyền lợi nhưng vẫn đúng quy định pháp luật. Thứ hai là vấn đề quỹ đất tái định cư (TĐC). Hiện nay, quỹ đất TĐC giai đoạn 1 tại Nam tỉnh lộ 420 đã gần như cạn kiệt (chỉ còn khoảng 9.201m² chưa giao). Trong khi đó, dự án hạ tầng TĐC giai đoạn 2 vẫn đang trong quá trình chuẩn bị GPMB. Việc không đủ điều kiện hỗ trợ tạm cư theo các quy định hiện hành đã khiến công tác vận động người dân bàn giao mặt bằng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Để tháo gỡ, UBND xã Hòa Lạc đã kiến nghị UBND thành phố Hà Nội sớm điều động nhân lực chuyên môn từ các sở, ngành hỗ trợ địa phương. Quan trọng hơn, chính quyền xã mong muốn có văn bản hướng dẫn chi tiết đối với 5 nhóm vướng mắc lớn về chính sách đất ở, tài sản trên đất nông nghiệp và chính sách tái định cư đối với các trường hợp đặc biệt.