Ngoại thành Hà Nội tăng tốc trên hành trình chuyển đổi số
Từ hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt đến đưa sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm), nông sản, làng nghề lên sàn thương mại điện tử và tổ chức livestream bán hàng, chuyển đổi số ở ngoại thành Hà Nội đang dần đi vào những công việc cụ thể và thực chất.
“100 ngày cao điểm” đưa sản phẩm quê lên không gian số
Ngày 3-7-2026, thành phố Hà Nội phát động chiến dịch tăng tốc chuyển đổi số trong 100 ngày với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Dữ liệu và nền tảng số; chuyển đổi số cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa; dịch vụ công trực tuyến; xây dựng tổ dân phố số, thôn số thông minh; dữ liệu an toàn thực phẩm học đường. Kế hoạch cao điểm 100 ngày đặt ra những mục tiêu cụ thể, trong đó có yêu cầu tích hợp 14 nhóm dữ liệu quan trọng trước ngày 30-8 và hoàn thiện 93 nhóm dữ liệu trong năm 2026. Cùng với đó, thành phố triển khai các mô hình chuyển đổi số tại 126 xã, phường, từng bước đưa tiện ích số tới 2.729 thôn, tổ dân phố.
Với khu vực ngoại thành, nơi nông nghiệp, làng nghề và kinh doanh hộ gia đình vẫn giữ vai trò quan trọng, chuyển đổi số đang được tiếp cận từ những nhu cầu rất thực tế: Bán hàng ở đâu, tìm khách hàng như thế nào, thanh toán ra sao, thực hiện thủ tục hành chính bằng cách nào và tiếp nhận thông tin chính thống ở đâu. Vì thế, những việc tưởng nhỏ như hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng, tạo tài khoản bán hàng trực tuyến, đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay tổ chức livestream lại đang trở thành những bước đi đầu tiên để người nông dân tiếp cận thị trường rộng hơn.
Theo Chủ tịch UBND xã Vân Đình Nguyễn Ngọc Điệp, trong đợt cao điểm 100 ngày, địa phương phấn đấu 100% thủ tục hành chính dành cho doanh nghiệp được cung cấp trực tuyến, trong đó 80% được thực hiện toàn trình; 100% hồ sơ thủ tục hành chính của doanh nghiệp được tiếp nhận trực tuyến. Xã cũng đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 30% hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở làng nghề truyền thống tiếp cận, ứng dụng nền tảng số; triển khai thanh toán không dùng tiền mặt tại 100% chợ dân sinh và tối thiểu 5 tuyến phố kinh doanh; đưa ít nhất 5 sản phẩm OCOP, sản phẩm tiêu biểu lên sàn thương mại điện tử. Mô hình “Thôn số” trên nền tảng iHanoi được triển khai tại 100% thôn… Trong chiến dịch, địa phương dự kiến duy trì tối thiểu 14 buổi livestream với sự tham gia của lãnh đạo UBND xã và đại diện các cơ quan, đơn vị để giới thiệu sản phẩm OCOP, điểm đến du lịch và các sự kiện văn hóa tiêu biểu.
“Nói đi đôi với làm”, cán bộ chuyên môn của xã phối hợp với lực lượng công an và đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt các ứng dụng số và tiếp cận các tiện ích phục vụ đời sống. Bên cạnh đó, UBND xã Vân Đình tổ chức livestream với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực quê hương - Đặc sản Vịt Vân Đình”. Tại phiên livestream, ông Nguyễn Ngọc Điệp đã trực tiếp giới thiệu sản phẩm đặc trưng – Vịt Vân Đình trên nền tảng số.
Anh Nguyễn Văn Hiền (Long Biên, Hà Nội), một người kinh doanh ẩm thực Vân Đình, cho biết qua theo dõi chương trình, anh thêm tự tin về giá trị của đặc sản quê hương. “Việc chính quyền đồng hành, hướng dẫn người dân bán hàng trên mạng xã hội không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người kinh doanh về chất lượng sản phẩm và đạo đức trong kinh doanh. Từ một sản phẩm quen thuộc trong phạm vi địa phương, Vịt Vân Đình đang có thêm một kênh để tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn. Đó chính là một trong những giá trị cụ thể mà chuyển đổi số có thể tạo ra ở khu vực nông thôn”, anh Hiền bày tỏ quan điểm.
Chuyển từ phổ cập đến tạo giá trị thực tế
Điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số ở cơ sở là vai trò của chính quyền đang có sự thay đổi. Không chỉ tuyên truyền, hướng dẫn, chính quyền ngày càng tham gia trực tiếp vào việc tạo môi trường để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ. Nếu Vân Đình bắt đầu từ việc chính quyền nỗ lực nâng cao kỹ năng số và đưa sản phẩm địa phương lên môi trường trực tuyến thì tại xã Đông Anh, chuyển đổi số được gắn rõ hơn với xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường.
Theo bà Nguyễn Thị Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh, xã đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, đồng thời quảng bá sản phẩm OCOP, địa điểm du lịch và các sự kiện văn hóa tiêu biểu trên nền tảng số. Theo kế hoạch, xã hướng đưa 100% sản phẩm tiêu biểu lên các sàn thương mại điện tử; duy trì ít nhất một phiên livestream mỗi tuần; giới thiệu tối thiểu 30 sản phẩm OCOP, nông sản, sản phẩm làng nghề, sản phẩm sáng tạo cùng các điểm đến văn hóa, du lịch. Các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ số và Tổ Chuyển đổi số cộng đồng được hướng dẫn sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số, thanh toán không dùng tiền mặt; hỗ trợ xây dựng website, fanpage, gian hàng thương mại điện tử và sử dụng các nền tảng quản lý bán hàng.
Diễn đàn “Đông Anh - Đưa đặc sản quê hương bước vào không gian số” dưới hình thức trực tuyến do địa phương tổ chức mới đây được coi là thành công bước đầu. Theo chị Nguyễn Thị Yến, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Đông Anh, địa phương đã đưa 5 sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề truyền thống và sản phẩm tiềm năng lên sàn thương mại điện tử, vượt chỉ tiêu được giao. Từ 14-7 đến nay, xã cũng đã tổ chức 5 buổi livestream quảng bá sản phẩm, thu hút đông đảo người xem.
“Chúng tôi tin tưởng, với chuyển động tích cực này, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn sẽ có thêm lượng khách hàng ổn định, đồng thời nâng cao kỹ năng số cho người dân”, chị Nguyễn Thị Yến chia sẻ.
Tương tự, tại xã Gia Lâm, việc ứng dụng nền tảng số cũng được gắn với quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Đầu tháng 8-2026, UBND xã tổ chức livestream giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm tiêu biểu với chủ đề “Tinh hoa dát vàng – Lan tỏa giá trị di sản” trên Fanpage “Xã Gia Lâm - Thành phố Hà Nội”. Hoạt động này không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn tạo thêm một kênh kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Hiệu quả, giá trị lâu dài chính là thước đo
Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu năm 2026, tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực đạt mức tối thiểu là 15%. Muốn đạt mục tiêu này, chuyển đổi số không thể chỉ tập trung ở các trung tâm đô thị mà phải đi vào từng ngành, từng địa bàn và từng chủ thể kinh tế.
Theo chuyên gia Xã hội học, TS Nguyễn Văn Thọ (Đại học Hà Nội), ngoại thành là khu vực có nhiều dư địa để phát triển kinh tế số gắn với nông nghiệp, thương mại, du lịch, làng nghề và các sản phẩm văn hóa địa phương. Nhưng đây cũng là nơi còn những khoảng cách về kỹ năng số, hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường của các hộ sản xuất nhỏ. Bởi vậy, thước đo của chiến dịch 100 ngày là người dân có thể tự sử dụng công cụ số để bán hàng; hộ kinh doanh có thể duy trì thanh toán không dùng tiền mặt; hợp tác xã có thể tìm kiếm khách hàng mới; doanh nghiệp có thể vận hành hiệu quả hơn trên môi trường số và người dân có thể thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện hơn.
“Một phiên livestream có thể tạo ra sự chú ý trong một ngày, nhưng giá trị lâu dài nằm ở khả năng người sản xuất tự tổ chức bán hàng trên môi trường số. Một buổi hướng dẫn cài đặt ứng dụng chỉ là điểm bắt đầu; điều cần thiết là người dân tiếp tục sử dụng công nghệ trong công việc và cuộc sống. Những chuyển động tích cực gần đây đã cho thấy, chuyển đổi số ở ngoại thành Hà Nội đang bước sang giai đoạn mới: Từ “phổ cập công nghệ” sang “tạo giá trị bằng công nghệ”, từ đó, người dân đã dần hình thành năng lực số thực chất, để công nghệ trở thành một phần trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị ở cơ sở” – chuyên gia Nguyễn Văn Thọ nói.