BRICS thúc đẩy lập sàn giao dịch ngũ cốc, kỳ vọng doanh số vượt 1.000 tỷ USD

Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) đang thúc đẩy kế hoạch thành lập một sàn giao dịch ngũ cốc chung với sự hậu thuẫn của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Sáng kiến này được kỳ vọng tạo thêm một kênh giao dịch quy mô lớn trên thị trường nông sản toàn cầu, đồng thời giảm vai trò của các sàn giao dịch hàng hóa phương Tây trong hoạt động mua bán và hình thành giá.

Nga đã đề xuất cơ chế hoạt động của Sàn giao dịch ngũ cốc BRICS tại cuộc họp các bộ trưởng kinh tế và thương mại của nhóm diễn ra tuần trước ở Jaipur, Ấn Độ. Tại cuộc họp, các bộ trưởng kinh tế và thương mại BRICS đã đưa ra đánh giá cụ thể về sáng kiến này, cũng như mức độ sẵn sàng triển khai.

Theo đề xuất của Mátxcơva, sàn giao dịch sẽ hoạt động như một nền tảng kỹ thuật số thống nhất, cho phép các nhà sản xuất và người mua nông sản giao dịch trực tiếp với nhau, qua đó hạn chế sự tham gia của các bên trung gian.

Trước đó, vào năm 2023, Liên minh các nhà xuất khẩu và sản xuất ngũ cốc Nga đã đề xuất thành lập sàn giao dịch ngũ cốc BRICS, đồng thời ước tính giá trị giao dịch các mặt hàng nông nghiệp và sản phẩm liên quan có thể vượt 1.000 tỷ USD nếu sáng kiến này được triển khai.

Tổng thống Vladimir Putin hồi năm 2024 cũng lên tiếng ủng hộ kế hoạch này, cho rằng kế hoạch nhằm cạnh tranh với hệ thống định giá ngũ cốc do phương Tây thống trị và thách thức đồng USD với tư cách là đồng tiền giao dịch chính của thế giới.

Thứ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế Nga Vladimir Ilyichev mới đây khẳng định sàn giao dịch ngũ cốc BRICS sẽ giúp các nước thành viên chủ động hơn trong việc xác định giá trị đối với các sản phẩm nông sản của mình.

Các nước BRICS hiện chiếm khoảng 42% sản lượng ngũ cốc toàn cầu, đồng thời là nơi sinh sống của hơn 2/3 số nông dân sản xuất nhỏ và quy mô cận biên trên thế giới. Tuy nhiên, hoạt động giao dịch và giá của nhiều mặt hàng nông sản quốc tế vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các sàn giao dịch của phương Tây, bao gồm Sở Giao dịch hàng hóa Chicago và Euronext.

Theo Thứ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế Nga Vladimir Ilyichev, việc cắt giảm vai trò trung gian trong chuỗi cung ứng nông sản có thể đem lại lợi ích kinh tế cho cả nhà sản xuất và khách hàng. Vị quan chức Nga lưu ý thêm rằng bất kỳ khoản chi phí phát sinh thêm nào đều khiến người nông dân có thể nhận được ít tiền hơn cho mỗi sản phẩm, trong khi người mua phải trả mức giá cao hơn so với hình thức giao dịch trực tiếp qua sàn.

Nếu được triển khai, sàn giao dịch ngũ cốc BRCIS sẽ hướng tới việc kết nối trực tiếp các nhà sản xuất với người mua, qua đó giảm chi phí giao dịch và tăng tính minh bạch trong quá trình hình thành giá đối với các mặt hàng lương thực trong khối. Nga cũng kỳ vọng mô hình này có thể từng bước mở rộng từ ngũ cốc sang các nhóm hàng hóa nông nghiệp khác.

Đề xuất lập sàn giao dịch ngũ cốc được đưa ra trong bối cảnh BRICS đang nỗ lực tìm giải pháp thúc đẩy hợp tác thương mại và xây dựng các cơ chế giao dịch ít phụ thuộc hơn vào các nền tảng do phương Tây chi phối. Với tỷ trọng lớn trong sản xuất và tiêu thụ nông sản toàn cầu, các thành viên BRICS có thể tạo ra một thị trường đáng kể nếu thống nhất được cơ chế vận hành và thu hút đủ số lượng nhà sản xuất, thương nhân và người mua tham gia.

Ấn Độ, quốc gia giữ vai trò Chủ tịch BRICS trong năm nay, sẽ tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh BRICS từ ngày 12 đến 13-9. Sự kiện quan trọng này dự kiến sẽ là cơ hội để các thành viên tiếp tục thảo luận về lộ trình triển khai sàn giao dịch ngũ cốc và các vấn đề liên quan đến cơ chế hoạt động.

Giới quan sát nhận định, nếu được hiện thực hóa, sàn giao dịch ngũ cốc được xem là bước đột phá trong trong nỗ lực của BRICS nhằm tăng cường sử dụng các cơ chế giao dịch nội khối, giảm phụ thuộc vào các đối tác trung gian của phương Tây và nâng cao vai trò của các nước sản xuất nông nghiệp lớn trong quá trình xác lập giá hàng hóa toàn cầu.