Ứng dụng công nghệ cao, mở hướng phát triển mới cho trồng trọt

Những mô hình cho giá trị kinh tế cao

Trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, yêu cầu của thị trường đối với chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, ứng dụng khoa học, công nghệ đang trở thành hướng đi tất yếu của ngành trồng trọt Thủ đô. Thay vì sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ nông dân đã mạnh dạn đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới tiết kiệm, thiết bị tự động và công nghệ số.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Hoa Đan Hoài (xã Đan Phượng) đơn vị tiên phong trong sản xuất hoa lan hồ điệp ứng dụng công nghệ cao. Đến nay, Hợp tác xã đã đầu tư hệ thống cơ sở vật chất hiện đại với khoảng 20.000m² nhà lưới công nghệ cao phục vụ sản xuất hoa cao cấp, cùng phòng nuôi cấy mô và đội ngũ kỹ thuật có trình độ. Bên cạnh nguồn nhân lực trong nước, đơn vị còn hợp tác với các chuyên gia trong và ngoài nước để nghiên cứu, ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất.

Giám đốc Hợp tác xã Hoa Đan Hoài Bùi Bích Hường cho biết, đơn vị luôn chú trọng đầu tư công nghệ hiện đại trong toàn bộ quá trình trồng, chăm sóc và xử lý hoa. Các công nghệ nhà lưới, nhà kính, hệ thống tưới tự động và điều chỉnh các yếu tố ngoại cảnh được ứng dụng nhằm tạo điều kiện phù hợp cho hoa lan hồ điệp sinh trưởng, phát triển. Thông qua liên kết, hợp tác với các đối tác, hợp tác xã tiếp tục tiếp cận những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, nâng cao chất lượng giống và hoa thương phẩm. Hằng năm, đơn vị giới thiệu, chuyển giao nhiều tiến bộ kỹ thuật cho người dân và các tổ chức, đơn vị trong và ngoài Hà Nội; đồng thời đưa ra thị trường hàng chục vạn cây giống và hoa lan hồ điệp chất lượng cao.

Không chỉ trong lĩnh vực hoa, cây cảnh, công nghệ cao cũng đang tạo chuyển biến rõ nét trong sản xuất rau. Ông Hoàng Văn Thám, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ) cho biết, đơn vị là một trong những hợp tác xã sớm tiếp cận và ứng dụng công nghệ viễn thám, hệ thống quan trắc thời tiết vào sản xuất rau an toàn. Việc ứng dụng công nghệ giúp hợp tác xã quản lý tốt hơn các khâu từ trồng, chăm sóc, thu hoạch đến in tem, nhãn tự động; từng bước minh bạch hóa quá trình sản xuất và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, sản phẩm của Hợp tác xã đã tiếp cận được nhiều kênh phân phối uy tín, tạo đầu ra tương đối ổn định. Hiện nay, mỗi tháng, Hợp tác xã cung cấp ra thị trường hơn 100 tấn rau, củ cho hệ thống siêu thị Big C tại 12 tỉnh, thành phố, cùng các trường học, bếp ăn công nghiệp và bệnh viện.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất trồng trọt hiện được triển khai ở nhiều lĩnh vực, từ lúa, rau, hoa, cây cảnh, cây ăn quả đến chè và nấm.

Trong sản xuất lúa, toàn thành phố đã triển khai 248ha ứng dụng công nghệ cao tại 5 hợp tác xã. Đáng chú ý, máy bay không người lái đã được đưa vào hỗ trợ phòng trừ sâu bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đồng ruộng và giảm sức lao động cho người sản xuất. Một số mô hình cũng đang hướng tới sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ và VietGAP.

Đối với sản xuất rau, Hà Nội hiện có 50 cơ sở ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích 504,4ha. Trong đó, diện tích nhà màng, nhà lưới đạt 27,4ha. Trong lĩnh vực hoa, cây cảnh, toàn thành phố có 61 cơ sở ứng dụng công nghệ cao trên diện tích 122,5ha; trong đó, diện tích ứng dụng hệ thống nhà màng, nhà lưới và nhà kính đạt 77,3ha…

Nhiều cơ sở đã đầu tư hệ thống điều khiển nhiệt độ, độ ẩm tự động kết hợp tưới tiết kiệm nước. Việc kiểm soát tốt các điều kiện sinh trưởng không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào thời tiết mà còn nâng cao tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng thương phẩm, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường, nhất là đối với những sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, Hà Nội phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt trên 70% tổng sản phẩm nông nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo bước chuyển mới cho sản xuất nông nghiệp. Theo đó, Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển đồng bộ các công cụ phục vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn; đẩy mạnh số hóa, tạo lập và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về đất đai nông nghiệp, cây trồng, vật nuôi và thủy sản.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước, đồng thời hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tổ chức sản xuất, kinh doanh hiệu quả hơn.

Cùng với việc xây dựng dữ liệu số, thành phố tiếp tục phát triển các mô hình nông nghiệp thông minh, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, dự báo thời tiết, giám sát sinh trưởng của cây trồng, kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Công tác xúc tiến thương mại cũng được đẩy mạnh theo hướng tận dụng các nền tảng số. Hà Nội hỗ trợ các hộ sản xuất đưa sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử; đồng thời nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trong quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm thông qua website và các nền tảng số.

Từ những mô hình nhà màng trồng hoa, hệ thống quan trắc thông minh trong sản xuất rau đến việc đưa máy bay không người lái vào đồng ruộng, ngành trồng trọt Hà Nội đang cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu.

Ứng dụng công nghệ cao không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản, mà còn là lời giải quan trọng cho bài toán về quỹ đất ngày càng thu hẹp, tình trạng thiếu lao động nông nghiệp và yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Khi khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và liên kết tiêu thụ được triển khai đồng bộ, ngành trồng trọt Thủ đô sẽ có thêm động lực để phát triển theo hướng hiện đại, xanh, hiệu quả và bền vững.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.