Xây dựng thương hiệu Việt có sức cạnh tranh trên "sân nhà"

Nếu trước đây mục tiêu là khơi dậy ý thức ưu tiên sử dụng hàng sản xuất trong nước, thì đến nay, khi niềm tin của người tiêu dùng từng bước được củng cố, yêu cầu đặt ra đã cao hơn: Hàng Việt phải được lựa chọn bằng chính chất lượng, uy tín và năng lực cạnh tranh.

Sự chuyển dịch ấy phản ánh bước trưởng thành của doanh nghiệp Việt, đồng thời cho thấy thị trường trong nước đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế; trong đó, Hà Nội tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kết nối sản xuất với tiêu dùng, phát triển thị trường và lan tỏa sức cạnh tranh của hàng Việt.

Đổi mới để nâng cao năng lực cạnh tranh

Thị trường tiêu dùng trong nước những năm gần đây chứng kiến sự thay đổi rõ nét. Hàng Việt hiện diện ngày càng rộng khắp trong hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi cũng như trên các nền tảng thương mại điện tử.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở sự gia tăng về độ phủ mà ở sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Quyết định mua sắm ngày càng được chi phối bởi chất lượng, giá thành, mẫu mã, dịch vụ hậu mãi và trải nghiệm sử dụng thay vì chỉ dựa trên xuất xứ của sản phẩm.

Chị Trần Thu Hương (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết, khi lựa chọn xe máy điện do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, điều khiến chị quyết định mua không phải vì đó là hàng trong nước mà bởi sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng, chi phí vận hành hợp lý và hệ thống bảo hành thuận tiện. Theo chị, nếu chất lượng không bảo đảm thì rất khó để người tiêu dùng tiếp tục gắn bó, dù sản phẩm được sản xuất ở đâu.

Sự thay đổi trong lựa chọn của người tiêu dùng cũng phản ánh bước phát triển của doanh nghiệp Việt. Nếu như thời điểm cuộc vận động được phát động năm 2009, thị trường nội địa chịu sức ép lớn từ hàng nhập khẩu, tâm lý sính ngoại còn khá phổ biến và nhiều doanh nghiệp trong nước hạn chế về công nghệ, quản trị cũng như năng lực xây dựng thương hiệu, thì sau hơn một thập kỷ rưỡi, bức tranh đã có nhiều thay đổi. Cuộc vận động đã khơi dậy tinh thần ưu tiên dùng hàng Việt và tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm và hoàn thiện hệ thống phân phối.

Kết quả của quá trình đó được phản ánh bằng những con số cụ thể. Theo Bộ Công Thương, hàng Việt hiện chiếm khoảng 85-90% tại các hệ thống phân phối hiện đại; nhiều thương hiệu trong nước không chỉ giữ vững thị phần nội địa mà còn từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu. Điều đó cho thấy niềm tin đối với hàng Việt không còn được xây dựng chủ yếu từ tinh thần ưu tiên mà ngày càng được khẳng định bằng chất lượng và năng lực cạnh tranh của chính sản phẩm.

Là trung tâm kinh tế và tiêu dùng lớn của cả nước, Hà Nội luôn nằm trong nhóm địa phương đi đầu triển khai cuộc vận động. Thành phố duy trì thường xuyên các chương trình kết nối cung cầu, đưa hàng Việt về khu vực ngoại thành, khu công nghiệp và vùng nông thôn; đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ. Không chỉ là nơi tiêu thụ hàng hóa lớn nhất cả nước, Hà Nội còn đóng vai trò "đầu kéo" thúc đẩy lưu thông hàng hóa, tạo không gian để doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa.

Hiệu quả đó được phản ánh qua quy mô sức mua của Thủ đô. Theo Sở Công Thương Hà Nội, 6 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 516,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước; riêng doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 333,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15%. Đà tăng trưởng cho thấy sức sống của thị trường tiêu dùng Hà Nội, qua đó khẳng định vai trò của thành phố trong việc tạo dư địa để doanh nghiệp Việt mở rộng thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Năm 2026 đánh dấu một bước phát triển mới của cuộc vận động khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 88/NQ-CP về thúc đẩy phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Đây là lần đầu tiên cuộc vận động được đặt trong tổng thể các chính sách phát triển thị trường nội địa, khẳng định vai trò không chỉ là phong trào vận động xã hội mà còn là một giải pháp quan trọng thúc đẩy tiêu dùng, phát triển thị trường và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia nghiên cứu thị trường, giá trị lớn nhất mà Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" mang lại sau hơn 15 năm không chỉ là thay đổi nhận thức của người tiêu dùng, mà quan trọng hơn là tạo sức ép tích cực buộc doanh nghiệp Việt phải đổi mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi thị trường vận hành theo các quy luật cạnh tranh ngày càng minh bạch và bình đẳng, lời kêu gọi "ưu tiên" sẽ dần hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Điều giữ chân người tiêu dùng và quyết định chỗ đứng của hàng Việt sẽ là chất lượng sản phẩm, giá trị thương hiệu, năng lực đổi mới và khả năng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

Hành trình khẳng định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt

Nếu trước đây doanh nghiệp Việt cạnh tranh để giành chỗ đứng trên thị trường thì hiện nay, thách thức lớn hơn là giữ vững vị thế đó trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Hội nhập sâu rộng cùng sự phát triển mạnh của thương mại điện tử đã tạo ra một "mặt bằng cạnh tranh" mới, nơi hàng hóa trong nước và quốc tế cùng hiện diện trên một hệ thống phân phối và tiếp cận người tiêu dùng với những điều kiện gần như tương đương.

Quy mô thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam đạt khoảng 32 tỷ USD mở ra dư địa tăng trưởng lớn nhưng đồng thời cũng đặt doanh nghiệp trước áp lực phải liên tục đổi mới. Trong môi trường ấy, những lợi thế từ lời kêu gọi ưu tiên hay yếu tố xuất xứ sẽ khó tạo nên lợi thế bền vững nếu sản phẩm không đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Chất lượng, giá thành, khả năng đổi mới, dịch vụ sau bán hàng và uy tín thương hiệu mới là những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt.

Ở góc độ đó, thành công của cuộc vận động hôm nay không còn được đo bằng tỷ lệ người tiêu dùng hưởng ứng hàng Việt vì tinh thần trách nhiệm, mà được thể hiện ở việc họ chủ động lựa chọn sản phẩm Việt giữa nhiều phương án thay thế. Đây cũng là thước đo phản ánh thực chất năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phát triển của thị trường nội địa.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, thị trường gần 100 triệu dân tiếp tục là điểm tựa quan trọng đối với tăng trưởng. Theo Bộ Công Thương, 6 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước ước đạt gần 3.888 nghìn tỷ đồng, tăng 12,89% so với cùng kỳ năm trước. Với lợi thế là trung tâm thương mại và tiêu dùng lớn, Hà Nội sẽ tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt trong phát triển thị trường trong nước, kết nối cung cầu, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hệ thống phân phối và xây dựng thương hiệu Việt có sức cạnh tranh trên "sân nhà".

Trải qua hơn 15 năm, Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đã hoàn thành sứ mệnh quan trọng là xây dựng niềm tin đối với hàng hóa sản xuất trong nước. Chặng đường phía trước không còn là câu chuyện "ưu tiên" hay "ủng hộ", mà là hành trình khẳng định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt. Khi mỗi sản phẩm được người tiêu dùng lựa chọn bằng chính chất lượng và giá trị mang lại, thị trường nội địa sẽ thực sự trở thành điểm tựa vững chắc cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt phát triển bền vững trong tiến trình hội nhập, vươn tầm quốc tế.