Mỹ đầu tư quy mô lớn vào khoáng sản chiến lược:Tăng tốc trên “đường đua” mới

Đây được xem là nỗ lực nhằm thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước, củng cố an ninh quốc gia và giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng từ bên ngoài.

Trong gói đầu tư được công bố, Văn phòng Vốn chiến lược thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ dự kiến cung cấp khoản vay có điều kiện trị giá 1,4 tỷ USD cho Sila Nanotechnologies - doanh nghiệp sản xuất vật liệu sử dụng trong pin lithium-ion. Cơ quan này cũng gia hạn khoản vay có điều kiện trị giá 400 triệu USD cho Sunrise Energy Metals - công ty đang phát triển dự án khai thác scandium (một kim loại siêu nhẹ và bền) tại Australia và khoản vay 150 triệu USD cho Niron Magnetics - doanh nghiệp phát triển nam châm đất hiếm. Bên cạnh đó, Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ sẽ cung cấp tổng cộng 58 triệu USD cho 3 dự án liên quan đến khoáng sản của các Công ty Westwater Resources, Global Advanced Metals và 5E Advanced Materials.

Không chỉ tập trung vào vốn và hoạt động khai thác, chính quyền Mỹ còn tìm cách giải quyết một điểm yếu khác của ngành khai khoáng là tình trạng thiếu nhân lực có chuyên môn. Tại cuộc gặp với đại diện của 14 trường đại học được công nhận có chương trình đào tạo về khai khoáng trên toàn quốc, Bộ Năng lượng Mỹ đã công bố khoản tài trợ 100 triệu USD nhằm mở rộng các chương trình đào tạo, đồng thời đặt mục tiêu tăng gấp đôi số sinh viên tốt nghiệp các ngành liên quan đến lĩnh vực khai khoáng tại các trường đại học trong vòng 2 năm. Bộ Quốc phòng cũng sẽ cấp thêm 80 triệu USD cho các dự án tại 3 trường đào tạo ngành khai khoáng.

Theo giới chức Mỹ, việc tăng đầu tư vào khoáng sản chiến lược không chỉ nhằm phục vụ các mục tiêu công nghiệp mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia. Các loại khoáng sản như đất hiếm, vonfram, germani và scandium là những nguyên liệu quan trọng để chế tạo tên lửa dẫn đường chính xác, máy bay chiến đấu, xe bọc thép, cảm biến hồng ngoại và nhiều hệ thống vũ khí hiện đại.

Theo các nhà quan sát, một trong những động lực thúc đẩy Mỹ tăng tốc đầu tư vào các dự án khoáng sản quan trọng là việc nước này đã sử dụng một lượng lớn tên lửa tầm xa và tên lửa đánh chặn phòng không trong cuộc xung đột với Iran. Việc bổ sung lại kho dự trữ và sản xuất các loại vũ khí này không chỉ phụ thuộc vào năng lực của các nhà máy quốc phòng mà còn đòi hỏi nguồn cung ổn định các nguyên liệu đầu vào.

Bên cạnh đó, trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc về lĩnh vực này thời gian gần đây, Mỹ được đánh giá là đang ở thế yếu hơn. Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã đầu tư mạnh vào khai thác, tinh chế và chế biến khoáng sản, qua đó xây dựng vị thế đáng kể trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt đối với đất hiếm. Trong khi đó, Mỹ và một số nền kinh tế phát triển vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài đối với nhiều loại nguyên liệu quan trọng. Sự phụ thuộc này trở thành một điểm yếu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng.

Điều đáng chú ý là “cuộc đua” khoáng sản không chỉ diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc. Australia đang đẩy mạnh khai thác và chế biến lithium, đất hiếm, trong khi Canada tăng cường phát triển nickel, cobalt và các khoáng sản quan trọng. Nhiều quốc gia khác tại châu Phi, Nam Mỹ và khu vực Trung Á cũng đang tìm cách thu hút đầu tư, mở rộng khai thác và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu. Sự chuyển dịch này đang làm thay đổi vị thế của các quốc gia giàu tài nguyên. Nếu trước đây những nước này chủ yếu được nhìn nhận là nơi cung cấp nguyên liệu thô, thì nay họ có cơ hội trở thành những đối tác chiến lược của các cường quốc.

Khoáng sản chiến lược vì vậy sẽ ngày càng trở thành một lĩnh vực quan trọng trong cạnh tranh địa kinh tế. Các quốc gia không chỉ tìm cách duy trì lợi thế về thị trường và công nghệ mà còn phải bảo đảm quyền tiếp cận ổn định đối với những nguồn tài nguyên thiết yếu cho sản xuất, năng lượng và quốc phòng. Trong bối cảnh đó, nguồn tài nguyên dưới lòng đất ngày càng có giá trị chiến lược, khi khả năng khai thác, chế biến và kiểm soát chuỗi cung ứng có thể tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Vì vậy, cuộc đua giành lợi thế từ nguồn tài nguyên khoáng sản không còn đơn thuần là cạnh tranh về kinh tế mà đang dần trở thành một biến số mới tác động đến cán cân quyền lực, năng lực tự chủ và vị thế chiến lược của các quốc gia trong những năm tới.