Hướng tới phát triển hạ tầng đô thị bền vững

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập úng tại Hà Nội. Trong đó, sự gia tăng dân số kéo theo nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng đã làm thu hẹp diện tích tự nhiên, không gian thoát nước. Tiếp đó, hệ thống thoát nước lạc hậu, không còn đáp ứng được lưu lượng nước ngày càng tăng, đặc biệt trong những trận mưa lớn. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn xả rác bừa bãi, lấn chiếm mương thoát nước góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này. Quy hoạch đô thị chưa đồng bộ, thiếu các giải pháp hạ tầng xanh, bền vững cũng là những bất cập cần được khắc phục. Ngoài ra, tác động của biến đổi khí hậu với hình thái thời tiết cực đoan, mưa lớn bất thường càng làm cho vấn đề ngập úng trở nên nan giải.

Hậu quả của tình trạng ngập úng vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, ngập úng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân, gây ô nhiễm môi trường do nước thải ứ đọng, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Hạ tầng giao thông bị tê liệt, gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho hoạt động kinh doanh, sản xuất và đi lại. Đối với hạ tầng đô thị, ngập úng kéo dài có thể gây hư hại nền móng công trình, hệ thống điện, nước, làm giảm tuổi thọ của các công trình xây dựng, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị. Về lâu dài, một đô thị thường xuyên ngập úng sẽ mất đi sức hấp dẫn, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội và hình ảnh Thủ đô trong mắt bạn bè quốc tế.

Chống ngập úng là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm mà Thành ủy, HĐND và UBND thành phố Hà Nội tập trung chỉ đạo quyết liệt thời gian qua. Thành phố đã dành nguồn lực đầu tư rất lớn cho lĩnh vực này và triển khai nhiều công trình với tiến độ khẩn trương. Trong khoảng 6 tháng, hàng loạt dự án chống ngập đã được triển khai, đưa vào vận hành, khiến năng lực tiêu thoát nước của thành phố được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, trước những trận mưa có cường độ lớn, hệ thống thoát nước của thành phố vẫn chịu áp lực. Đây là cơ sở để Hà Nội tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thoát nước, từ các công trình trước mắt đến những dự án theo quy hoạch, gắn với yêu cầu phát triển đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu. Để giải quyết vấn đề úng ngập, hướng tới phát triển hạ tầng đô thị bền vững, thành phố Hà Nội đã chuyển mạnh từ việc xử lý tình huống tại từng điểm sang triển khai đồng bộ các giải pháp theo lưu vực.

Để thực hiện hiệu quả, một số chuyên gia cho rằng, thành phố cần xây dựng kịch bản ứng phó ở mức cao nhất trong các tháng cao điểm mùa mưa để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Cùng với đó, cần điều hành đồng bộ toàn hệ thống, hoàn thiện quy hoạch cao độ nền, xác định rõ trách nhiệm quản lý từ hệ thống trục chính đến ngõ, xóm; đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư khu đô thị khẩn trương bàn giao hạ tầng thoát nước theo đúng cam kết.

Về mặt quy hoạch, cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch thoát nước theo hướng hiện đại, khả thi, ưu tiên phát triển các công trình ngầm, hệ thống thoát nước bền vững, thân thiện với môi trường. Về mặt kỹ thuật, cần tiếp tục đầu tư nâng cấp, cải tạo hệ thống thoát nước hiện có, xây dựng thêm các hồ điều hòa, trạm bơm công suất lớn. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc giữ gìn vệ sinh môi trường, không lấn chiếm sông, hồ, mương; đồng thời áp dụng các chế tài xử phạt nghiêm đối với các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào công tác phòng, chống ngập úng; triển khai hệ thống giám sát ngập úng thông minh bằng cảm biến, camera, drone để thu thập dữ liệu thời gian thực, từ đó đưa ra cảnh báo sớm và các phương án ứng phó kịp thời.