Một nén tâm hương từ Hà Nội gửi người bạn Lào

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam đã có bài viết, bày tỏ lòng tri ân đối với một nhà lãnh đạo tận tụy, đồng thời khẳng định những đóng góp của đồng chí Xaysomphone Phomvihane đối với sự nghiệp cách mạng Lào và việc vun đắp, gìn giữ mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào.

Báo Hànộimới trân trọng giới thiệu với độc giả bài viết:

Vĩnh biệt đồng chí Xaysomphone Phomvihane - tình Việt-Lào từ những năm tháng gian lao đến tương lai hòa bình, phát triển

Có những cuộc chia ly chỉ làm một gia đình mất đi một người thân. Có những sự ra đi trở thành nỗi đau của một đất nước. Nhưng có những mất mát vượt qua biên giới quốc gia, trở thành niềm tiếc thương chung của hai dân tộc, bởi giữa họ đã hình thành một mối quan hệ đặc biệt được thử thách qua lịch sử, được bồi đắp bằng máu xương và được gìn giữ bằng lòng thủy chung son sắt. Sự ra đi của đồng chí Xaysomphone Phomvihane, Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, ngày 8-8-2026, hưởng thọ 70 tuổi, là một mất mát như thế.

Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào mất đi một cán bộ lãnh đạo cấp cao; Quốc hội Lào mất đi người đứng đầu; gia đình mất đi một người thân yêu. Còn Việt Nam mất đi một người bạn, một người đồng chí đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp củng cố, vun đắp tình hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào.

Trong niềm tiếc thương sâu sắc ấy, việc Đảng, Nhà nước Việt Nam quyết định để tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane trong hai ngày 10 và 11-8-2026 theo nghi thức Quốc tang; đồng thời cử Đoàn đại biểu cấp cao do đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, dẫn đầu sang Lào dự lễ tang, mang một ý nghĩa vượt lên trên một nghi thức đối ngoại thông thường. Đó là sự biểu đạt trang trọng của tình đồng chí, nghĩa anh em, của lòng thủy chung Việt - Lào. Và trong những ngày này, Hà Nội - trái tim của Việt Nam - cũng mang một nỗi lặng im đặc biệt.

Từ Hà Nội, một nén tâm hương gửi Viêng Chăn

Hà Nội đã nhiều lần đón các nhà lãnh đạo Lào sang thăm Việt Nam. Viêng Chăn cũng nhiều lần đón các nhà lãnh đạo Việt Nam. Những cuộc gặp ấy đã trở thành một phần của lịch sử quan hệ hai Đảng, hai Nhà nước và hai dân tộc. Hôm nay, Hà Nội không tiễn một vị khách đến thăm. Hà Nội tiễn một người bạn. Đó là một sự khác biệt rất lớn. Trong hai ngày Quốc tang, giữa nhịp sống thường nhật của Thủ đô, sự trang nghiêm được đặt lên trên những ồn ào. Quốc kỳ rủ xuống. Những phút mặc niệm được thực hiện. Từ các cơ quan Trung ương đến nhiều địa phương, tình cảm đối với người đã khuất được thể hiện bằng sự thành kính. Hà Nội - thành phố nghìn năm văn hiến, vốn có cách riêng để ứng xử với những mất mát của con người: Sâu lắng, nhân văn và trọng nghĩa tình.

Từ Hà Nội, một nén tâm hương gửi tới Viêng Chăn. Không cần nhiều lời. Bởi có những tình cảm càng lớn càng không cần phô bày. Một vòng hoa có thể nói thay một lời chia buồn. Một phút mặc niệm có thể nói thay hàng nghìn lời tiễn biệt. Và sự có mặt của Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại lễ tang là lời khẳng định giản dị mà sâu sắc: Khi những người bạn Lào đau buồn, Việt Nam luôn ở bên. Đó là truyền thống đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Hai dân tộc - một nghĩa tình lịch sử.

Nếu chỉ nhìn vào các văn kiện ngoại giao, người ta có thể thấy quan hệ Việt Nam - Lào là quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng, giữa hai Đảng, hai Nhà nước, hai Quốc hội. Nhưng, nếu nhìn vào lịch sử, sẽ thấy đó là một mối quan hệ sâu sắc hơn nhiều. Đó là quan hệ của những người đã từng cùng nhau đi qua chiến tranh. Là quan hệ của những người từng chia nhau từng hạt gạo, từng ngụm nước giữa núi rừng Trường Sơn. Là quan hệ của những người đã từng cùng đứng trong một chiến hào, cùng chống kẻ thù chung, cùng chịu đựng bom đạn, cùng hy sinh và cùng mơ ước về một ngày đất nước được độc lập, nhân dân được tự do.

Trong những năm tháng khốc liệt ấy, đất nước Lào đã trở thành nơi chiến đấu, công tác và hy sinh của biết bao người con Việt Nam. Và trên đất Việt Nam cũng có những người con Lào góp sức cho sự nghiệp cách mạng của hai dân tộc. Trường Sơn vì thế không chỉ là một dãy núi. Trường Sơn là ký ức; là chứng nhân, là biểu tượng của sự gắn bó Việt - Lào. Có những người đã đi qua Trường Sơn và trở về. Có những người đã đi qua Trường Sơn nhưng không bao giờ trở lại. Họ nằm lại giữa những cánh rừng, bên những con đường chiến lược, giữa những bản làng của nước Lào anh em. Máu của người Việt Nam đã hòa vào đất Lào. Máu của người Lào cũng đã hòa vào đất Việt Nam. Từ những hy sinh ấy, tình hữu nghị Việt Nam - Lào không phải được hình thành bằng những lời nói đẹp đẽ, mà bằng sự sống và cái chết của những con người cụ thể. Đó là lý do tình hữu nghị ấy có sức sống đặc biệt.

Từ Hồ Chí Minh - Kaysone Phomvihane đến các thế hệ hôm nay

Mối quan hệ Việt Nam - Lào là thành quả của sự vun đắp của nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane, Chủ tịch Souphanouvong cùng các nhà lãnh đạo tiền bối của hai Đảng, hai Nhà nước đã đặt nền móng cho một mối quan hệ đặc biệt hiếm có trong lịch sử quan hệ quốc tế. Điều đáng quý là qua các thế hệ, tinh thần ấy không hề phai nhạt. Trái lại, nó được kế thừa, bổ sung và phát triển phù hợp với từng thời kỳ.

Đồng chí Xaysomphone Phomvihane là một trong những nhà lãnh đạo của thế hệ tiếp nối sự nghiệp ấy. Trên cương vị Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Quốc hội Lào, đồng chí đã dành nhiều tâm huyết thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai Quốc hội, góp phần củng cố sự tin cậy chính trị giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước.

Đối với Việt Nam, những cuộc gặp gỡ, trao đổi giữa đồng chí với lãnh đạo cấp cao Việt Nam không chỉ là hoạt động ngoại giao, mà còn là những cuộc gặp của những người cùng nhận thức sâu sắc trách nhiệm gìn giữ một tài sản vô giá do lịch sử để lại. Đó là tài sản của lòng tin. Đó là tài sản của tình đồng chí. Đó là tài sản của tình hữu nghị vĩ đại. Đó là tài sản không thể chỉ kế thừa bằng ký ức, mà phải được tiếp tục làm giàu bằng những thành quả hợp tác cụ thể.

Quốc tang - nghĩa cử của lòng thủy chung

Trong đời sống quốc tế, Quốc tang một lãnh đạo nước ngoài là một nghi thức đặc biệt. Nhưng đối với Việt Nam và Lào, ý nghĩa của hai ngày Quốc tang dành cho đồng chí Xaysomphone Phomvihane còn sâu sắc hơn một nghi thức. Đó là cách Việt Nam nói với Lào rằng: Nỗi đau của các bạn cũng là nỗi đau mà chúng tôi sẻ chia. Đó là cách một dân tộc ứng xử với một dân tộc đã từng cùng mình đi qua những năm tháng gian khổ nhất. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay bày tỏ sự tri ân với những người đã dành cả cuộc đời cho tình hữu nghị giữa hai nước.

Việc Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do đồng chí Trần Thanh Mẫn dẫn đầu sang Lào dự lễ tang càng thể hiện sâu sắc tinh thần ấy. Bởi trong những thời khắc vui mừng, bạn bè có thể cùng nâng ly chúc mừng. Nhưng, trong giờ phút đau thương, sự có mặt bên nhau mới là thước đo sâu sắc nhất của tình bạn. Đoàn đại biểu Việt Nam có mặt ở Thủ đô Viêng Chăn trong ngày tiễn biệt đồng chí Xaysomphone Phomvihane. Đó là sự hiện diện của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Đó cũng là sự hiện diện của Hà Nội - nơi đã nhiều lần đón đồng chí và các nhà lãnh đạo Lào với tình cảm chân thành, nồng ấm.

Hà Nội - nơi tình nghĩa sắt son Việt - Lào được nối dài

Trong lịch sử hiện đại, Hà Nội không chỉ là Thủ đô của Việt Nam. Hà Nội còn là một địa danh gắn với những dấu mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Lào. Tại Hà Nội, nhiều văn kiện hợp tác quan trọng giữa hai nước đã được ký kết, nhiều cuộc hội đàm cấp cao Việt Nam - Lào đã diễn ra. Tại Hà Nội, các nhà lãnh đạo hai nước đã cùng nhau bàn bạc những vấn đề hệ trọng của hai Đảng, hai Nhà nước và hai dân tộc. Và tại Hà Nội, nhiều thế hệ người Việt Nam đã đón những người bạn Lào bằng tình cảm của những người anh em.

Bởi vậy, Hà Nội hôm nay tiễn biệt đồng chí Xaysomphone Phomvihane không chỉ bằng nghi thức. Hà Nội tiễn biệt bằng ký ức, bằng lòng biết ơn, bằng sự trân trọng. Hà Nội gửi đến Viêng Chăn thông điệp giản dị: Hai Thủ đô, hai đất nước, hai dân tộc nhưng cùng chung một mạch nguồn tình hữu nghị: Viêng Chăn là nơi đồng chí Xaysomphone Phomvihane trở về với đất mẹ. Hà Nội là nơi những người bạn Việt Nam lặng lẽ tiễn đồng chí bằng một nén tâm hương. Khoảng cách địa lý giữa hai Thủ đô của hai đất nước Việt Nam - Lào không thể ngăn cách những tình cảm đã được vun đắp qua lịch sử.

Người đi xa, nghĩa tình ở lại, sự ra đi của đồng chí Xaysomphone Phomvihane là mất mát lớn đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào.

Nhưng trong mất mát luôn có một điều còn lại. Đó là di sản, di sản của một đời người, di sản của những năm tháng cống hiến, di sản của những mối quan hệ mà con người đã góp phần xây dựng. Đối với Việt Nam, một phần di sản ấy chính là tình cảm dành cho quan hệ Việt - Lào. Và cách tốt nhất để tưởng nhớ đồng chí không phải chỉ là những lời tiễn biệt trong những ngày Quốc tang. Đó là tiếp tục làm cho quan hệ Việt Nam - Lào ngày càng sâu sắc, tiếp tục củng cố tin cậy chính trị; tiếp tục mở rộng hợp tác kinh tế, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh, tiếp tục xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; tiếp tục đưa quan hệ giữa các địa phương, các tổ chức và nhân dân hai nước đi vào chiều sâu. Và đặc biệt, phải làm cho thế hệ trẻ Việt Nam và Lào hiểu rằng: Tình hữu nghị hôm nay được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của thế hệ cha anh. Đó là trách nhiệm lịch sử, đó cũng là mệnh lệnh của tương lai, một nén tâm hương, một lời hẹn ước.

Ngày 8-8-2026, đồng chí Xaysomphone Phomvihane từ biệt cõi đời. Ngày 10 và 11-8-2026, Việt Nam để Quốc tang đồng chí. Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sang Lào dự lễ tang.

Những lá cờ rủ xuống.

Những vòng hoa được đặt trước linh cữu.

Những phút mặc niệm lặng im.

Nhưng phía sau sự lặng im ấy là cả một chiều dài lịch sử.

Lịch sử của hai dân tộc từng cùng nhau chiến đấu.

Lịch sử của những người đã hy sinh cho nhau.

Lịch sử của những nhà lãnh đạo đã dành tâm huyết cả đời để vun đắp quan hệ đặc biệt Việt - Lào. Và lịch sử ấy sẽ không dừng lại ở ngày hôm nay.

Xin gửi tới Đảng, Nhà nước, Quốc hội và nhân dân Lào anh em lời chia buồn sâu sắc nhất. Xin gửi tới gia quyến đồng chí Xaysomphone Phomvihane niềm tiếc thương chân thành. Xin nghiêng mình trước một người con ưu tú của đất nước Lào. Một nén tâm hương, một lời hẹn ước. Xin tiễn biệt một người bạn của Việt Nam.

Từ Thủ đô Hà Nội - trái tim của Việt Nam, gửi tới Thủ đô Viêng Chăn một nén tâm hương. Không chỉ để nói lời vĩnh biệt. Mà còn để nói một lời hẹn ước: Người đã đi xa, nhưng nghĩa tình ở lại. Một thế hệ có thể khép lại hành trình, nhưng tình hữu nghị mà thế hệ ấy vun đắp sẽ tiếp tục được trao truyền.

Trường Sơn vẫn xanh. Mê Kông vẫn chảy. Hà Nội và Viêng Chăn vẫn cùng hướng tới tương lai. Hai dân tộc Việt Nam và Lào vẫn kề vai sát cánh. Và tình hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào sẽ tiếp tục được gìn giữ như một báu vật của lịch sử, được bồi đắp bằng niềm tin của hiện tại và được trao truyền cho các thế hệ mai sau.

Vĩnh biệt đồng chí Xaysomphone Phomvihane!

Xin đồng chí thanh thản yên nghỉ!

Thủ đô Hà Nội nghiêng mình tiễn biệt.

Đất nước Việt Nam nghiêng mình tiễn biệt.

Và tình Việt - Lào mãi mãi trường tồn!