“Nét duyên chèo Hà thành”:Khai thác tinh hoa nghệ thuật truyền thống

Đây cũng là chương trình nghệ thuật chất lượng cao đầu tiên trong chuỗi sản phẩm mang thương hiệu Hà Nội, hướng tới phát huy giá trị di sản và phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Đưa nét duyên chèo đến gần hơn với khán giả

Thay vì dựng nguyên vẹn các vở diễn hay từng trích đoạn độc lập, chương trình “Nét duyên chèo Hà thành” chỉ chọn những nhân vật tiêu biểu, đặc sắc nhất của chèo để dẫn dắt người xem bước vào thế giới nghệ thuật dân gian giàu sức sống. Qua một vài lát cắt đặc sắc về nhân vật Thị Mầu trong trích đoạn “Thị Mầu lên chùa”, công chúng bắt gặp vẻ hồn nhiên, táo bạo cùng khát vọng vượt khỏi những ràng buộc của lễ giáo. Hay với nhân vật Súy Vân, người xem dễ dàng đồng cảm cùng bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ qua những hình ảnh tiêu biểu trong “Súy Vân giả dại”. Nhân vật Lưu Bình, Châu Long, Dương Lễ trong trích đoạn “Lưu Bình - Dương Lễ” gợi nhắc tình bạn, nghĩa tình và lòng vị tha. Còn tiếng cười dân gian duyên dáng được gửi gắm qua nhân vật thầy phù thủy trong trích đoạn “Phù thủy sợ ma”. Những nhân vật ấy được kết nối thành một dòng chảy sân khấu liền mạch, giúp khán giả hiểu câu chuyện, cảm nhận vẻ đẹp của chèo.

Kịch bản của Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Thu Huyền cùng phần biên tập, dàn dựng của NSND Nguyễn Tiến Dũng giữ nguyên cốt cách chèo cổ, đồng thời có nhịp điệu phù hợp với nhu cầu thưởng thức của khán giả hôm nay. Hiệu ứng ánh sáng, màn hình LED, âm nhạc và chuyển cảnh được xử lý tinh tế, tạo nên những không gian giàu cảm xúc mà vẫn tôn trọng ngôn ngữ ước lệ đặc trưng của chèo. Chương trình quy tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ của Nhà hát Chèo Hà Nội, từ những gương mặt giàu kinh nghiệm như Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Hồng Nam, NSƯT Phương Mây đến lớp diễn viên trẻ Quang Dương, Thanh Huyền, Diệu Linh cùng nhiều nghệ sĩ kế cận. Trên sân khấu, từng làn điệu, ánh mắt, động tác múa quạt, nhịp phách được thể hiện bằng nguồn năng lượng tươi mới nhưng vẫn giữ trọn phong vị của chèo truyền thống.

Trước giờ diễn, khán giả bước vào không gian trải nghiệm văn hóa chèo Bắc Bộ, tìm hiểu về trang phục, đạo cụ, các kiểu vai và nhân vật tiêu biểu, đồng thời giao lưu với nghệ sĩ. Cách tổ chức này giúp người xem có thêm kiến thức cơ bản về nghệ thuật chèo trước khi thưởng thức chương trình, từ đó cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của từng làn điệu và nhân vật trên sân khấu.

Thưởng thức “Nét duyên chèo Hà thành”, nhiều khán giả trẻ bày tỏ sự thích thú. Sinh viên Trần Ngọc Anh (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) cho biết, chương trình có nhịp điệu vừa phải, hình ảnh đẹp, kết nối các nhân vật mạch lạc nên người trẻ dễ tiếp cận và đồng cảm.

Lịch diễn chương trình nghệ thuật “Nét duyên chèo Hà thành” vào các tối thứ tư, ngày 12 và 26-8, tại Rạp Đại Nam (89 Phố Huế, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội).

Khởi đầu chuỗi sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội

Đằng sau chương trình kéo dài khoảng một giờ là tư duy xây dựng sản phẩm văn hóa phù hợp với đời sống hiện đại. NSND Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội cho biết, nhiều người vẫn mặc định chèo là loại hình nghệ thuật cũ, khó tiếp cận. Vì vậy, ê kíp lựa chọn giữ nguyên tinh thần của chèo cổ nhưng thay đổi cách kể chuyện, cách tổ chức sân khấu để người trẻ và khách du lịch có thể cảm nhận vẻ đẹp của loại hình nghệ thuật này ngay từ lần đầu thưởng thức.

Theo NSND Thu Huyền, thời lượng khoảng 60 phút phù hợp thói quen thưởng thức của công chúng hiện nay. Khán giả có thể khám phá những nét đặc sắc nhất của chèo, từ đó hình thành sự yêu thích và mong muốn tìm hiểu sâu hơn. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, khi di sản được chuyển hóa thành sản phẩm nghệ thuật có giá trị văn hóa, giáo dục và quảng bá.

NSND Nguyễn Tiến Dũng, đạo diễn chương trình chia sẻ, ông đã dành nhiều thời gian nghiên cứu trước khi bắt tay dàn dựng chương trình bởi mong muốn tìm được một cách tiếp cận phù hợp để đưa chèo đến gần công chúng hôm nay.

Theo NSND Nguyễn Tiến Dũng, những nhân vật kinh điển như Thị Mầu, Súy Vân hay Lưu Bình, Dương Lễ đều mang thông điệp nhân văn và vẫn còn nguyên giá trị. Vì vậy, thay vì đưa nguyên vẹn các trích đoạn lên sân khấu, ê kíp lựa chọn những lát cắt tiêu biểu nhất để khắc họa rõ tính cách nhân vật và chuyển tải thông điệp cốt lõi. Trên nền tảng ấy, ngôn ngữ dàn dựng được làm mới bằng cách xử lý không gian, âm nhạc, ánh sáng, chuyển cảnh và biểu cảm sân khấu theo nhịp điệu đương đại, giúp khán giả trẻ và bạn bè quốc tế dễ tiếp cận hơn. Đạo diễn cho rằng, đây cũng là hướng đi cần thiết để từng bước hình thành lớp khán giả mới cho nghệ thuật chèo.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, “Nét duyên chèo Hà thành” là chương trình nghệ thuật chất lượng cao đầu tiên trong chuỗi sản phẩm mang thương hiệu Hà Nội do thành phố chỉ đạo xây dựng. Chương trình không chỉ góp phần gìn giữ giá trị của nghệ thuật chèo, đồng thời tạo thêm sản phẩm văn hóa phục vụ nhân dân và du khách, từng bước hình thành chuỗi tác phẩm, chương trình nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội, mà còn góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo, trung tâm công nghiệp văn hóa của cả nước.