Hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực khoa học phục vụ Công an nhân dân

Huy động công nghệ, dữ liệu và nhân lực chuyên sâu

Nghị định cụ thể hóa khoản 2, Điều 33, Luật Công an nhân dân, tạo cơ sở pháp lý cho việc huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm phục vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Theo Nghị định, việc huy động phải đúng thẩm quyền, trình tự và mục đích được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong kế hoạch huy động hằng năm. Quá trình huy động phải bảo đảm sử dụng hiệu quả tiềm lực được huy động, đồng thời không làm gián đoạn hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý, Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức, cá nhân tự nguyện hoặc thỏa thuận chuyển giao tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật phục vụ hoạt động của Công an nhân dân. Quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sở hữu tiềm lực được huy động phải được bảo đảm, trong đó có nguyên tắc bồi thường kịp thời, hợp lý.

Nghị định 304/2026/NĐ-CP quy định nhiều nhóm tiềm lực có thể được huy động. Trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ và kết quả nghiên cứu khoa học, các đối tượng gồm công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ mới, công nghệ sạch.

Bên cạnh đó là quyền sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, chương trình máy tính, cơ sở dữ liệu, bí mật kinh doanh và các tài sản trí tuệ khác được bảo hộ theo quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Đối với cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ đào tạo, huấn luyện và nghiên cứu khoa học của Công an nhân dân, Nghị định cho phép huy động cơ sở vật chất, hạ tầng nghiên cứu và phát triển công nghệ, phòng thí nghiệm, trạm thử nghiệm, trạm quan trắc cùng các phương tiện, thiết bị kỹ thuật thiết yếu, đặc chủng và nhân sự vận hành.

Một nhóm nguồn lực quan trọng khác là hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, tư liệu khoa học và công nghệ, kỹ thuật, cùng đội ngũ nhân sự công nghệ thông tin, an ninh mạng và chuyển đổi số.

Nghị định cũng mở rộng khả năng huy động nguồn nhân lực chất lượng cao, gồm Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nước và nước ngoài; nhà giáo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Ba phương thức huy động

Theo quy định mới, việc huy động tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật được thực hiện theo ba phương thức. Thứ nhất, huy động trên cơ sở tự nguyện của cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật.

Thứ hai, huy động trên cơ sở thỏa thuận giữa Bộ Công an và cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu nguồn lực. Thứ ba, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công an và cơ quan, tổ chức sở hữu tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật thực hiện. Phương thức này chỉ áp dụng đối với tài sản công được giao cho cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng và chỉ được sử dụng khi không thể thực hiện hai phương thức huy động tự nguyện hoặc thỏa thuận.

Quy định này cho thấy cơ chế huy động được thiết kế theo hướng ưu tiên sự tự nguyện, thỏa thuận; trường hợp áp dụng quyết định của Thủ tướng được giới hạn trong điều kiện cụ thể.

Một nội dung đáng chú ý của Nghị định 304/2026/NĐ-CP là chính sách đối với cá nhân được huy động.

Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ, cá nhân là cán bộ, công chức, viên chức tiếp tục được hưởng nguyên tiền lương, tiền thưởng và các chế độ, chính sách do cơ quan quản lý chi trả. Đồng thời, người được huy động được hưởng chi phí hỗ trợ theo thỏa thuận hợp đồng với Bộ Công an, tối đa bằng tiền lương đang hưởng.

Đối với cá nhân không hưởng lương từ ngân sách nhà nước, thù lao được thực hiện theo thỏa thuận hợp đồng với Bộ Công an, bảo đảm tương xứng với nhiệm vụ được giao, mặt bằng tiền lương trên thị trường lao động và phù hợp với quy định pháp luật liên quan.

Trường hợp phải làm thêm giờ, làm việc vào ngày nghỉ hoặc ngày lễ, cá nhân được hưởng các chế độ theo quy định của pháp luật về lao động. Người có thành tích xuất sắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ còn được xem xét khen thưởng theo quy định.

Đặc biệt, nếu cá nhân bị thiệt hại về thân thể, bệnh tật, thương tật hoặc hy sinh trong thời gian thực hiện nhiệm vụ huy động, người này được hưởng các chế độ về chi phí y tế, trợ cấp tai nạn, bảo hiểm rủi ro đặc thù theo quy định pháp luật; trường hợp đủ điều kiện có thể được xem xét công nhận thương binh, liệt sĩ theo pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

Bảo đảm quyền lợi của người được huy động

Trao đổi về quy định này, luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, việc xây dựng cơ chế pháp lý cụ thể về huy động tiềm lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật là cần thiết trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội ngày càng gắn chặt với năng lực công nghệ và dữ liệu.

Theo luật sư, điểm quan trọng của Nghị định là không chỉ xác định rõ những nguồn lực có thể được huy động mà còn thiết lập các phương thức huy động, thẩm quyền và cơ chế bảo đảm quyền lợi cho chủ thể sở hữu. Việc quy định ưu tiên phương thức tự nguyện, thỏa thuận trước khi áp dụng phương thức theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ góp phần hạn chế việc huy động tùy tiện, đồng thời tạo sự minh bạch trong quá trình thực hiện.

Luật sư cũng lưu ý, trong quá trình huy động các nguồn lực liên quan đến công nghệ, dữ liệu, tài sản trí tuệ và nhân sự chuyên sâu, các cơ quan, tổ chức có liên quan phải đặc biệt tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là những yêu cầu có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm mục tiêu an ninh, trật tự nhưng đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Nghị định 304/2026/NĐ-CP không điều chỉnh một số trường hợp huy động nguồn lực đã được pháp luật chuyên ngành quy định, như huy động trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp; chống khủng bố, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, công tác cảnh vệ; huy động nguồn lực phục vụ phát triển công nghiệp an ninh; các trường hợp liên quan đến cơ yếu, trưng mua, trưng dụng tài sản hoặc tài sản trí tuệ bắt buộc chuyển giao quyền sử dụng và các trường hợp khác thuộc pháp luật chuyên ngành.

Việc phân định này nhằm tránh chồng chéo giữa các cơ chế huy động nguồn lực, đồng thời bảo đảm mỗi trường hợp được thực hiện theo đúng căn cứ pháp lý và thẩm quyền.

Nghị định 304/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1-10-2026.