Kỷ niệm 59 năm Ngày thành lập Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (8/8/1967 - 8/8/2026):Vững vàng hành trình kiến tạo cộng đồng đoàn kết, tự cường

Ngày 8-8-1967, tại Bangkok (Thái Lan), 5 quốc gia, gồm: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan ký Tuyên bố Bangkok, chính thức thành lập ASEAN. Ra đời trong bối cảnh khu vực còn nhiều bất ổn, mục tiêu ban đầu của ASEAN là xây dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác và tạo dựng môi trường hòa bình để phát triển. Từ nền tảng ấy, hiệp hội từng bước mở rộng thành viên, hoàn thiện cơ chế hợp tác và trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết Đông Nam Á, dần khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Thành công lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô mà chính ở khả năng duy trì đoàn kết giữa các quốc gia có sự khác biệt lớn về thể chế chính trị, trình độ phát triển và văn hóa. Với phương châm xuyên suốt trong hoạt động dựa trên nền tảng đồng thuận, tôn trọng lẫn nhau và không can thiệp công việc nội bộ, ASEAN đã xây dựng được mạng lưới hợp tác toàn diện trên cả ba trụ cột: Cộng đồng chính trị - an ninh; cộng đồng kinh tế; cộng đồng văn hóa - xã hội. Cùng với đó là hàng loạt cơ chế đối thoại do ASEAN khởi xướng như Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), tạo nên một cấu trúc hợp tác mở, bao trùm và cân bằng lợi ích giữa các nước lớn.

Một bước ngoặt mang tính lịch sử là việc Cộng đồng ASEAN chính thức được thành lập vào cuối năm 2015, đánh dấu quá trình liên kết sâu rộng trên cả ba trụ cột. Sau 10 năm triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025, tổ chức đã đạt những kết quả nổi bật với tỷ lệ hoàn thành các kế hoạch tổng thể ở mức rất cao: 99,6% đối với cộng đồng chính trị - an ninh, 98% đối với cộng đồng kinh tế và 100% đối với cộng đồng văn hóa - xã hội.

Đặc biệt, những thành tựu về kinh tế càng khẳng định sức sống của ASEAN. Chỉ trong vòng một thập kỷ, quy mô nền kinh tế ASEAN đã tăng từ khoảng 2.500 tỷ USD năm 2015 lên 4.160 tỷ USD năm 2025, đưa ASEAN từ nền kinh tế lớn thứ 7 lên vị trí thứ 5 thế giới và được dự báo sẽ đứng thứ tư vào năm 2030... Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Đặng Hoàng Giang, ngày càng có nhiều đối tác muốn thiết lập, nâng cấp quan hệ với ASEAN, mở rộng sự hiện diện trong các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Không dừng lại ở những thành quả đã đạt được, ASEAN lúc này đã bước vào giai đoạn phát triển mới với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một cộng đồng “tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm”. Phát biểu định hướng tại phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng nhấn mạnh, nếu gần sáu thập kỷ qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN, những thập kỷ tới đây sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại.

Đồng hành cùng tiến trình phát triển toàn khối, kể từ dấu mốc lịch sử, ngày 28-7-1995 khi Việt Nam tham gia “mái nhà chung ASEAN”, Việt Nam nhanh chóng khẳng định vai trò, đồng thời trở thành một trong những nhân tố quan trọng góp phần định hình các định hướng phát triển của hiệp hội. Phát biểu tại buổi tiếp Đại sứ, Đại biện các nước ASEAN chiều 4-8 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: “Việt Nam coi trọng quan hệ với ASEAN và các nước ASEAN, coi ASEAN là một đại gia đình gần gũi và là các nước láng giềng rất thân thiết”, đồng thời nhấn mạnh mong muốn “Tiếp tục thúc đẩy các mối quan hệ đi vào chiều sâu, thực chất, ổn định, tin cậy và bền vững lâu dài, cùng xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh”.

Có thể nói, hành trình gần sáu thập kỷ đã chứng minh sức sống của ASEAN được tạo nên từ sự đồng thuận, đoàn kết và khát vọng vì sự thịnh vượng chung. Bước vào giai đoạn thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, với nền tảng ngày càng bền, các thành viên ASEAN sẽ cùng nhau xây dựng một cộng đồng tự cường, sáng tạo, bao trùm và hướng tới người dân, góp phần nâng cao vị thế khu vực trong một thế giới nhiều biến động.