Xã Thư Lâm: Từ tủ sách nhỏ vun đắp mái ấm lớn

Những giờ đọc sách không hẹn trước

Giữa phòng khách ngôi nhà của gia đình cô giáo Ngô Thị Lan, giáo viên Trường Tiểu học Thư Lâm, nổi bật là chiếc tủ sách gỗ cao gần chạm trần. Không cầu kỳ trong cách bài trí, chiếc tủ được chia thành nhiều ngăn với hàng trăm đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực: văn học, lịch sử, giáo dục, kỹ năng sống, sách thiếu nhi…

Điều thú vị là gia đình cô Lan không sắp xếp sách theo cách thông thường. Trên chiếc tủ gỗ đặt giữa phòng khách, mỗi ngăn sách đều được đặt một cái tên, gắn với một ý nghĩa riêng như cách các thành viên kể câu chuyện về mái ấm của mình.

Ngăn đầu tiên mang tên "Ươm mầm", nơi dành cho những cuốn truyện tranh, sách khám phá, sách kỹ năng và những đầu sách thiếu nhi. Theo cô Lan, đây là "mảnh đất" gieo những hạt giống đầu tiên về lòng ham học hỏi, nuôi dưỡng trí tò mò và tình yêu đọc sách cho con từ những năm đầu đời.

Ở vị trí trung tâm là ngăn "Kết nối", dòng chữ cũng được gắn nổi bật trên tủ sách. Đây là nơi vợ chồng cô lưu giữ những cuốn sách về giáo dục con cái, kỹ năng sống, xây dựng gia đình và phát triển bản thân. Mỗi cuốn sách không chỉ mang đến kiến thức mà còn giúp cha mẹ học cách lắng nghe, sẻ chia, thấu hiểu và hoàn thiện mình để trở thành tấm gương cho con mỗi ngày.

Đặc biệt hơn cả là ngăn "Ký ức", nơi lưu giữ những cuốn sách văn học, các tư liệu về lịch sử quê hương Đông Anh cùng nhiều đầu sách gắn bó với quãng thời gian người bà làm công tác thư viện. Đó không chỉ là những cuốn sách được gìn giữ qua năm tháng, mà còn là ký ức của một gia đình hiếu học, là những giá trị văn hóa được nâng niu và truyền lại cho các thế hệ sau.

"Mỗi ngăn sách là một câu chuyện. Chúng tôi mong các con hiểu rằng, khi biết trân trọng những cuốn sách trong gia đình cũng là lúc các con học cách trân trọng tri thức, yêu những giá trị truyền thống và biết ơn những gì ông bà, cha mẹ đã gìn giữ", cô Lan chia sẻ.

Điều đặc biệt là gia đình cô Lan không đặt ra một "giờ đọc sách" cố định. Sau bữa cơm tối, vào những buổi chiều cuối tuần hay bất cứ khi nào có thời gian rảnh, mỗi người lại chọn cho mình một cuốn sách. Người bố đọc sách về kỹ năng, người mẹ tìm hiểu thêm tài liệu chuyên môn, còn cậu con trai say mê những cuốn truyện tranh, truyện lịch sử và sách khám phá thế giới. Có hôm cả nhà ngồi quanh bàn trà trong phòng khách, có hôm lại mang sách ra chiếc ghế gỗ giữa khoảng sân xanh mát để cùng đọc và trò chuyện.

Những buổi đọc sách vì thế diễn ra rất tự nhiên, không gò bó, giống như một phần trong nhịp sống thường ngày. Cô giáo Ngô Thị Lan chia sẻ, đọc sách cùng con chưa bao giờ là một "nhiệm vụ" của cha mẹ.

"Chúng tôi không ép con phải đọc thật nhiều hay đọc thật nhanh. Điều quan trọng là sau mỗi câu chuyện, con có thể chia sẻ mình thích điều gì, học được điều gì. Có những hôm chỉ đọc vài chục phút nhưng cả nhà lại nói chuyện với nhau rất lâu", cô giáo Ngô Thị Lan cho biết

Trong thời đại công nghệ số, khi điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử chiếm phần lớn thời gian giải trí của trẻ nhỏ, việc cả gia đình cùng gác điện thoại sang một bên để ngồi cạnh nhau đọc sách trở nên đáng quý hơn bao giờ hết. Đó cũng là khoảng thời gian để cha mẹ hiểu con hơn, để con học cách lắng nghe và để những câu chuyện trong sách trở thành câu chuyện của chính gia đình.

"Tủ sách không đơn thuần là nơi lưu giữ sách. Đó là nơi lưu giữ những khoảng thời gian cả gia đình được ở bên nhau. Qua từng trang sách, các con học cách yêu thương, biết sẻ chia và hình thành thói quen tự học. Còn người lớn cũng có cơ hội đồng hành cùng con trong quá trình trưởng thành", cô Lan tâm sự.

Người giữ lửa văn hóa đọc trên bục giảng

Nếu trong gia đình, cô giáo Ngô Thị Lan là người kết nối các thành viên bằng những trang sách thì tại Trường Tiểu học Thư Lâm, cô tiếp tục truyền tình yêu ấy đến học sinh.

Là giáo viên tiểu học, cô hiểu rằng việc hình thành thói quen đọc cần bắt đầu từ những năm đầu đời. Bởi vậy, trong mỗi tiết học, ngoài việc truyền đạt kiến thức theo chương trình, cô thường giới thiệu thêm những cuốn sách phù hợp với chủ đề bài học, kể cho học sinh nghe những câu chuyện hay và khuyến khích các em chia sẻ cảm nhận sau khi đọc.

Không ít học sinh ban đầu chỉ đọc vì lời gợi ý của cô giáo, nhưng dần dần lại chủ động tìm thêm sách ở thư viện nhà trường hoặc nhờ cha mẹ mua những cuốn sách mình yêu thích.

Theo cô Lan, khi trẻ biết yêu sách, các em cũng sẽ hình thành khả năng tự học, biết tìm tòi và nuôi dưỡng trí tưởng tượng. Đó là nền tảng quan trọng để phát triển toàn diện trong tương lai.

Bên cạnh việc đổi mới phương pháp giảng dạy, cô còn tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn với việc đọc sách để tạo hứng thú cho học sinh. Với đồng nghiệp, cô luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn và tham gia tích cực các hoạt động của nhà trường.

Nhận xét về cô giáo Ngô Thị Lan, cô Nguyễn Thị Ninh, Phó Hiệu trưởng, Chủ tịch Công đoàn Trường Tiểu học Thư Lâm cho biết: "Cô Lan là giáo viên có chuyên môn vững vàng, luôn tận tâm và trách nhiệm trong công việc. Cô không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, cô còn là tấm gương về đạo đức nhà giáo, luôn gần gũi, yêu thương học sinh, được phụ huynh và đồng nghiệp tin yêu".

Những phẩm chất ấy cũng được phản chiếu trong chính cách cô xây dựng gia đình. Điều cô mong muốn không phải là con đọc được bao nhiêu cuốn sách mỗi năm hay sở hữu một tủ sách thật lớn, mà là để mỗi thành viên luôn tìm thấy niềm vui khi ngồi cạnh nhau với một cuốn sách trên tay.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi gia đình cô được Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội tặng Bằng khen "Gia đình văn hóa tiêu biểu" năm 2026, đồng thời giành Giải Nhì cuộc thi "Gia đình đọc sách - Phát triển tủ sách gia đình kết nối yêu thương" lần thứ II do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức.

"Gia đình chúng tôi rất bất ngờ và hạnh phúc khi được nhận giải. Đó là sự ghi nhận cho những cố gắng của cả nhà trong nhiều năm qua. Nhưng điều vui hơn cả là từ cuộc thi, chúng tôi có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm xây dựng tủ sách gia đình, để nhiều người thấy rằng chỉ cần bắt đầu từ một vài cuốn sách và vài chục phút mỗi ngày, bất cứ gia đình nào cũng có thể hình thành văn hóa đọc", cô giáo Ngô Thị Lan bày tỏ.

Chiều muộn, ánh nắng len qua khoảng sân nhỏ trước hiên nhà. Trên chiếc ghế gỗ, hai vợ chồng cô Lan cùng con trai vẫn say sưa với những cuốn sách đang mở. Không có tiếng tivi, không có những màn hình điện thoại sáng lên liên tục, chỉ có tiếng cậu bé hào hứng kể về nhân vật mình yêu thích và nụ cười của cha mẹ lặng lẽ lắng nghe.