Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa
Chiều 6-8, tại xã Phúc Thịnh, Sở Tư pháp thành phố Hà Nội tổ chức hội thảo góp ý xây dựng Đề án “Xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội”.
Dự hội thảo có Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp Phan Hồng Nguyên.
5 trụ cột trong xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật
Trình bày tóm tắt nội dung Đề án, Trưởng phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Vũ Thị Thanh Tú cho biết, Đề án “Xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội” được triển khai thí điểm trên địa bàn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm. 124 xã, phường còn lại sẽ áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai ngay từ năm 2026.
Mục tiêu chung của Đề án là xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật tại các xã, phường xã hội chủ nghĩa; hình thành cộng đồng dân cư văn minh, kỷ cương, tự quản, thượng tôn pháp luật; xây dựng chính quyền cơ sở thông minh, trong sạch, minh bạch, kiến tạo, phục vụ người dân, doanh nghiệp; tạo nền tảng để xã, phường được lựa chọn thí điểm trở thành mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu, có thể tổng kết, nhân rộng trên các địa bàn khác của thành phố.
Từ đó, phấn đấu xây dựng xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm trở thành mô hình mẫu về “chính quyền hướng dẫn trước, xử lý sau; dân biết luật, dân làm đúng luật, dân giám sát tuân thủ pháp luật; cộng đồng tự quản, kỷ cương, văn minh”.
Đề án đặt ra 10 nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để triển khai thực hiện: Ban hành Bộ tiêu chí văn hóa tuân thủ pháp luật trên địa bàn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm; thiết lập “Tủ sách pháp luật số” và “Trợ lý pháp luật số”; xây dựng chính quyền cơ sở nêu gương tuân thủ pháp luật; đổi mới phổ biến, giáo dục pháp luật theo nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm…
Trong đó, ban hành Bộ tiêu chí văn hóa tuân thủ pháp luật trên địa bàn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm gồm 5 trụ cột: Chính quyền tuân thủ; người dân hiểu luật và làm đúng luật; cộng đồng tự quản theo pháp luật; doanh nghiệp, hộ kinh doanh liêm chính và tuân thủ; không gian số pháp lý an toàn.
Cần bổ sung giải pháp cụ thể về ứng dụng AI và chuyển đổi số
Tham luận tại hội thảo, các đại biểu tham dự bày tỏ đồng tình, đánh giá cao sự cần thiết ban hành Đề án “Xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội”, được triển khai thí điểm tại hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh.
Đồng thời, một số ý kiến đề nghị cần hoàn thiện tiêu chí đánh giá văn hoá tuân thủ pháp luật theo hướng cụ thể và định lượng hơn; xem xét điều chỉnh một số chỉ tiêu; quy định sự vào cuộc đồng bộ của các ban, ngành, đoàn thể, cộng đồng dân cư trong công tác xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật, cũng như cần đặt ra yêu cầu kiểm tra, đánh giá hằng năm…
Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Lê Thế Chuyên cho biết, nhận thức rõ “văn hóa tuân thủ pháp luật” là nền tảng cốt lõi, quyết định tính bền vững của mô hình xã xã hội chủ nghĩa, Đảng ủy - HĐND - UBND xã Phúc Thịnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đưa pháp luật đi sâu vào đời sống xã hội.
Vì vậy, công tác thi hành và tuân thủ pháp luật trên địa bàn xã Phúc Thịnh có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào chiều sâu và trở thành nề nếp trong cả hệ thống chính trị lẫn đời sống xã hội. Đại bộ phận nhân dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh tuân thủ tốt các quy định về an ninh trật tự, cư trú, thực hiện nghĩa vụ thuế và thủ tục hành chính.
Chính quyền xã duy trì hoạt động theo hướng minh bạch, bám sát chuẩn tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, do quá trình đô thị hóa nhanh và sau khi sáp nhập địa bàn rộng, tình trạng vi phạm nhỏ lẻ về trật tự xây dựng, đất đai, an toàn giao thông vẫn còn tiềm ẩn.
Giải pháp xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật được xã Phúc Thịnh đặt ra là thực hiện nghiêm cơ chế "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả); áp dụng quy trình quản lý 3 bước: "Hướng dẫn trước - kiểm tra sau - xử lý nghiêm minh" đối với lĩnh vực đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; triển khai "Tủ sách pháp luật số" và ứng dụng "Trợ lý pháp luật số AI" cho người dân tra cứu.
Cũng theo ông Lê Thế Chuyên, các mục tiêu và chỉ tiêu của Đề án cơ bản phù hợp với thực tiễn, 10 nhóm giải pháp nêu trong dự thảo Đề án đã bao quát khá đầy đủ. Đồng thời, ông đề xuất bổ sung thêm hai giải pháp cụ thể về ứng dụng AI và chuyển đổi số.
Theo đó, đưa "Trợ lý pháp luật số AI" và "Tủ sách pháp luật số" trở thành giải pháp trọng tâm để người dân dễ tiếp cận pháp luật; bổ sung quy trình quản lý hành chính, đưa nguyên tắc "Hướng dẫn trước - kiểm tra sau - xử lý nghiêm minh" thành giải pháp chuẩn hóa quy trình phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Từ thực tiễn công tác tại cơ sở, Trưởng thôn Lương Nỗ, xã Phúc Thịnh Nguyễn Bá Huy cho rằng, để xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật, phải nâng cao được ý thức và nhận thức pháp luật của đa số người dân. Nhận thức của người dân rất đa dạng, vì vậy cần có nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp, trong đó cần phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng dân cư, dòng họ...
Theo dự thảo Đề án, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu lực khi được chuyển hóa thành niềm tin, thói quen và chuẩn mực ứng xử của xã hội. Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật chính là quá trình chuyển hóa từ quản lý xã hội bằng hành chính sang quản trị xã hội trên nền tảng pháp quyền và văn hóa pháp lý.
Việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trên địa bàn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm được lựa chọn thí điểm là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Hà Nội đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, với mục tiêu chính quyền cơ sở phải gần dân hơn, giải quyết công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và có năng lực tổ chức thi hành pháp luật tốt hơn.
Kết luận hội thảo, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Phạm Thị Thanh Hương ghi nhận, cảm ơn các ý kiến góp ý tại hội thảo và cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu, điều chỉnh để Đề án thật sự đảm bảo khả thi, thuận tiện trong triển khai.