Sửa Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số

Phát biểu khai mạc, Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến cho biết, sau gần 14 năm thi hành, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhiều quy định của luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, cần được sửa đổi để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Quyết Chiến, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật mà còn góp phần đổi mới truyền thông chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội, đội ngũ trí thức, chuyên gia vào quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến thống nhất cho rằng dự thảo luật cần tạo chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức phổ biến pháp luật để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số.

Ở góc độ này, TSKH Nghiêm Vũ Khải, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đánh giá cao việc dự thảo luật đã bổ sung các nội dung về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo ông, luật cần được hoàn thiện theo tư tưởng xuyên suốt là phục vụ người dân, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng, thực thi và giám sát pháp luật.

Ông cũng đề xuất bổ sung quy định về phát triển hạ tầng số phục vụ phổ biến pháp luật, xây dựng trợ lý pháp lý số quốc gia trên nền tảng AI, đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận miễn phí cơ sở dữ liệu pháp luật chính thống và các công cụ hỗ trợ pháp lý trên môi trường số.

Ở góc độ hoàn thiện thể chế, TS Đặng Đình Luyến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, đề nghị dự thảo quy định rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước của Chính phủ, Bộ Tư pháp, các bộ, ngành và UBND các cấp đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Ông cũng kiến nghị quy định bắt buộc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã thay vì chỉ quy định "có thể thành lập"; đồng thời đề nghị không đưa nội dung truyền thông chính sách vào dự thảo luật để tránh chồng chéo với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và bảo đảm nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Trong khi đó, PGS.TS Phạm Bích San, giảng viên Trường Đại học Thăng Long, cho rằng hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ nằm ở việc tuyên truyền mà quan trọng hơn là giúp người dân hiểu và vận dụng pháp luật trong thực tiễn. Theo ông, dự thảo luật cần quan tâm hơn đến việc phổ biến pháp luật trong những trường hợp hệ thống pháp luật còn khoảng trống, quy định trong nước chưa tương thích với pháp luật quốc tế hoặc chính sách có sự thay đổi, qua đó hỗ trợ người dân và người thực thi pháp luật hạn chế những rủi ro trong quá trình áp dụng pháp luật.

Nhiều chuyên gia thống nhất rằng luật sửa đổi cần vừa khắc phục những bất cập của luật hiện hành, vừa tạo cơ sở pháp lý để đổi mới phương thức phổ biến pháp luật, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và mở rộng khả năng tiếp cận pháp luật của người dân trong giai đoạn phát triển mới.