Nông nghiệp Hà Nội bứt phá từ vùng sản xuất tập trung

Từ những mô hình hiệu quả ở cơ sở đến quy hoạch các vùng chuyên canh quy mô lớn, Thủ đô đang từng bước chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, xanh và có sức cạnh tranh cao.

Hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn

Những năm gần đây, Hà Nội đã đạt nhiều kết quả tích cực trong tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng hiện đại, tập trung và phát triển sản xuất hàng hóa. Việc hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, mà còn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng sức cạnh tranh cho nông sản và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Hiện, sản xuất nông nghiệp tại xã Nam Phù đang có nhiều chuyển biến tích cực nhờ định hướng phát triển vùng sản xuất tập trung. Với tổng diện tích sản xuất 249,3ha, địa phương duy trì cơ cấu cây trồng đa dạng gồm lúa, ngô, rau màu và hoa. Trong đó, diện tích rau, đậu đạt 168ha, trở thành vùng sản xuất chủ lực, tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân.

Giám đốc Hợp tác xã Kinh doanh dịch vụ thương mại tổng hợp Đại Lan (xã Nam Phù) Đặng Bá Thắng cho biết, cùng với phát triển sản xuất, địa phương triển khai mô hình "Cánh đồng sạch 3 không" nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường, hướng tới nền nông nghiệp xanh và an toàn.

Xã cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, hỗ trợ người dân thay đổi tư duy sản xuất, ứng dụng mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ nông sản. Cùng với đó là việc nâng cao chất lượng an toàn thực phẩm, gắn phát triển sản xuất với bảo vệ môi trường sinh thái, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Không chỉ Nam Phù, nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội cũng đang đẩy mạnh quy hoạch và phát triển các vùng sản xuất tập trung gắn với ứng dụng công nghệ cao.

Trưởng phòng Kinh tế xã Quảng Oai Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết, xã đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề xuất UBND thành phố phê duyệt 2 vùng sản xuất lúa chất lượng cao và 3 vùng sản xuất rau tập trung. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Bên cạnh công tác quy hoạch, Quảng Oai còn chú trọng đầu tư hệ thống nhà màng, nhà lưới, tưới tự động, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản. Các mô hình VietGAP và sản xuất hữu cơ từng bước được nhân rộng, góp phần tạo ra nguồn thực phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Thực tế cho thấy, việc hình thành các vùng sản xuất tập trung đã tạo điều kiện để người dân thay đổi phương thức canh tác, mạnh dạn đầu tư máy móc, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đây cũng là tiền đề để xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, gia tăng giá trị cho nông sản Thủ đô.

Hiện nay, Hà Nội vẫn là một trong những địa phương có quy mô sản xuất nông nghiệp lớn của cả nước với khoảng 155 nghìn hecta đất trồng lúa, 33 nghìn hecta rau, 24 nghìn hecta cây lâu năm, đàn lợn khoảng 1,25 triệu con và đàn gia cầm đạt 36 triệu con, đứng đầu cả nước.

Thực hiện chủ trương cơ cấu lại ngành nông nghiệp, thành phố đã xây dựng 35 vùng sản xuất lúa tập trung, 104 vùng rau, 56 vùng cây ăn quả, 66 vùng nuôi trồng thủy sản và 128 khu chăn nuôi tập trung.

Hà Nội cũng phát triển hơn 3.300 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy kinh tế nông thôn. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ cao đang trở thành động lực quan trọng của ngành nông nghiệp Thủ đô với khoảng 406 mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đang hoạt động. Các mô hình này không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn giảm chi phí sản xuất, tiết kiệm lao động và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Sản xuất tập trung cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, hiệu quả kinh tế của nhiều mô hình tăng từ 15-20% so với phương thức sản xuất truyền thống, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm đã có thương hiệu trên thị trường.

Đẩy mạnh liên kết chuỗi, chuyển đổi số và phát triển thị trường

Tuy nhiên, quá trình xây dựng các vùng sản xuất quy mô lớn tại Hà Nội vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do tốc độ đô thị hóa nhanh, trong khi nhiều khu vực vẫn còn tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Hạ tầng phục vụ sản xuất ở một số địa phương chưa đồng bộ, nhất là hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi, kho bảo quản và cơ sở chế biến sau thu hoạch.

Bên cạnh đó, việc tiêu thụ nông sản vẫn gặp nhiều thách thức do liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, thương hiệu còn yếu và khả năng tiếp cận thị trường của nhiều hợp tác xã, hộ sản xuất còn hạn chế. Nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp hiện đại cũng là một điểm nghẽn khi nhiều lao động chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật, quản trị sản xuất và chuyển đổi số.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, để duy trì và mở rộng các vùng sản xuất tập trung trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục rà soát, quy hoạch vùng sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường; đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất và chế biến nông sản.

Các xã, phường cần tích cực hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất phát triển các chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn theo hướng ổn định, minh bạch và bền vững. Cùng với đó là thúc đẩy chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực và từng bước chuyển tư duy từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp".

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ các sản phẩm nông sản chủ lực, sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng và phát triển thương hiệu, đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thông qua hội chợ, các kênh truyền thông và sàn thương mại điện tử.

Việc hỗ trợ liên kết chuỗi giá trị, đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất sạch, hữu cơ và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng nền nông nghiệp Hà Nội phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Việc phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung không chỉ giúp Hà Nội nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản, mà còn tạo nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong giai đoạn tới.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.