Cảnh giác trước "bẫy" của tội phạm mua bán người

Từ lời mời "làm nhiệm vụ" trên mạng xã hội

Khác với những kịch bản bắt cóc truyền thống, thủ đoạn của tội phạm mua bán người hiện nay thường bắt đầu bằng những chiêu trò quen thuộc trên không gian mạng như dụ dỗ làm nhiệm vụ online, đầu tư tài chính qua mạng xã hội Telegram. Chị N.H.L (28 tuổi, phường Đống Đa, Hà Nội) là một trong những người may mắn thoát khỏi cạm bẫy nhờ sự cảnh giác kịp thời.

Khoảng đầu năm 2026, sau khi công ty giải thể, chị L. ở nhà và làm những công việc online thông qua các hội nhóm. Đầu tháng 3-2026, chị nhận được tin nhắn mời tham gia nhóm "Cộng tác viên xem video nhận hoa hồng" trên ứng dụng Telegram. Nhờ việc hoàn thành các nhiệm vụ nhỏ và nhận tiền về tài khoản nhanh chóng, chị dần đặt niềm tin vào hệ thống. Tiếp đó, các đối tượng hướng dẫn chị chuyển sang các gói "đầu tư tài chính" theo thời gian 30-60-120 ngày với cam kết lợi nhuận cao.

“Nhiệm vụ rất đơn giản, tôi chỉ cần xem, thả tim, chụp ảnh khoảng 40 video trên TikTok mỗi ngày và gửi cho kế toán. Sau đó, tôi làm những nhiệm vụ nạp tiền từ số tiền nhỏ chỉ vài chục nghìn. Mỗi ngày tôi làm nhiệm vụ cho 2-3 nhóm, thu về khoảng 600.000 đồng. Dự tính, sau khi tất toán gói nhỏ nhất là 30 ngày, tôi cũng lãi khoảng 60%” – chị L. cho biết.

Khi số tiền tích lũy trên tài khoản ảo lên tới gần 30 triệu đồng, chị L. được thêm vào một nhóm “Nhà đầu tư chủ chốt”, quản trị viên thông báo đây là nhóm của các nhà đầu tư VIP và hẹn một buổi gặp mặt trực tiếp tại trụ sở chính của công ty ở một tỉnh phía Nam để "ký hợp đồng đại lý độc quyền" và hoàn tất thủ tục giải ngân toàn bộ tiền gốc lẫn lãi. Nhóm các nhà đầu tư trao đổi sôi động và chào hỏi, hẹn gặp tại trụ sở. Sau khi cung cấp thông tin, quản trị viên đã gửi mã đặt chỗ (code) vé máy bay cho những người xác nhận tham gia. Những vé máy bay này hoàn toàn là phúc lợi dành cho các “nhà đầu tư chủ chốt” của công ty.

Dù rất muốn rút ra số tiền đã đầu tư, chị L. vẫn nhận thấy nhiều điểm bất thường. Doanh nghiệp mời chị ký hợp đồng không có thông tin rõ ràng trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp; đối tượng liên tục hối thúc chị đi một mình và yêu cầu mang theo bản gốc toàn bộ giấy tờ tùy thân. Nhận thấy nguy cơ bị xâm phạm an toàn cá nhân, chị L. đã kiên quyết từ chối và rời nhóm. Sau khi thông tin về hàng loạt các chuyên án lừa đảo buôn người sang quốc gia khác bị phanh phui thời gian qua, chị L. chắc chắn, buổi "gặp mặt ký hợp đồng" thực chất là thủ đoạn dụ dỗ nạn nhân di chuyển đến khu vực hẻo lánh nhằm thực hiện hành vi cưỡng đoạt, chuyển giao người trái phép sang các cơ sở lừa đảo ở bên kia biên giới.

Thủ đoạn "núp bóng" giao dịch dân sự

Theo cảnh báo từ Cục Cảnh sát hình sự và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), diễn biến của tội phạm mua bán người trên không gian mạng đang ngày càng phức tạp. Đáng chú ý, các đối tượng đã cố tình che đậy hành vi vi phạm pháp luật dưới hình thức các giao dịch dân sự, kinh tế nhằm qua mặt lực lượng chức năng và đưa nạn nhân vào thế thụ động.

Thủ đoạn phổ biến nhất là lập các trang, hội nhóm tuyển dụng giả mạo doanh nghiệp uy tín hoặc tạo các nhóm đầu tư trên Telegram, Zalo, Lotus... Khi tiếp cận được người có nhu cầu, các đối tượng thực hiện mọi giao dịch online, gửi các bản hợp đồng lao động, hợp đồng hợp tác hoặc thỏa thuận vay nợ có điều khoản ràng buộc chặt chẽ. Khi nạn nhân đồng ý gặp mặt hoặc di chuyển theo chỉ dẫn, các bản hợp đồng này lập tức trở thành công cụ để cưỡng bức lao động, đòi tiền chuộc hoặc siết nợ.

Bên cạnh đó, cơ quan Công an cũng ghi nhận nhiều trường hợp tội phạm lợi dụng các hội nhóm "Cho - nhận con nuôi", "Môi giới kết hôn nước ngoài" hoặc các ứng dụng "Tín dụng đen" để thực hiện hành vi mua bán người dưới vỏ bọc hỗ trợ tài chính hay giao dịch tự nguyện.

Theo Bộ Công an, điểm nguy hiểm nhất của loại tội phạm này là sự mập mờ giữa giao dịch dân sự và hành vi phạm tội. Khi bị phát hiện, các đối tượng thường đưa ra các bản hợp đồng, giấy vay nợ nhằm đối phó, lấy lý do đây chỉ là tranh chấp dân sự hoặc vi phạm hợp đồng lao động. Đồng thời, việc các máy chủ, tài khoản cầm đầu đều đặt ở nước ngoài và sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ cũng gây không ít khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.

Chủ động phòng ngừa, xây dựng "lá chắn" trên không gian mạng

Dưới góc độ pháp lý, trao đổi với phóng viên, luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) khẳng định, việc tuyển mộ, dụ dỗ, lôi kéo nạn nhân thông qua Facebook, Zalo, Telegram hay các nền tảng mạng xã hội không làm thay đổi bản chất của hành vi phạm tội. Không gian mạng chỉ là phương thức, công cụ để các đối tượng tiếp cận nạn nhân.

Luật sư Diệp Năng Bình cho rằng, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường cùng lúc, bởi đây là những thủ đoạn đã được các cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo trong các vụ án mua bán người và lừa đảo qua mạng.

Chẳng hạn, đối tượng sử dụng tài khoản mạng xã hội ẩn danh hoặc mạo danh doanh nghiệp, hứa hẹn việc làm nhẹ lương cao, lợi nhuận đầu tư bất thường, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền để “xác minh”, “mở tài khoản”, “ký quỹ”, “giải ngân”, sau đó viện lý do phải đến trực tiếp một địa điểm hẻo lánh, khu vực biên giới hoặc ra nước ngoài để ký hợp đồng, nhận tiền hoặc hoàn tất thủ tục. Đây là những dấu hiệu không phù hợp với quy trình tuyển dụng, đầu tư hợp pháp và có thể là bước chuẩn bị để thực hiện hành vi mua bán người hoặc các tội phạm khác.

“Điều 3, Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 cũng xác định hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người nhằm mục đích nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác, bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể người hoặc nhằm mục đích vô nhân đạo khác bằng cách dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác là hành vi bị nghiêm cấm. Do đó, khi xuất hiện những dấu hiệu nêu trên, người dân tuyệt đối không nên tiếp tục liên hệ, không đến địa điểm theo yêu cầu và cần chủ động thông báo cho cơ quan công an” - luật sư Diệp Năng Bình nói thêm.

Trong trường hợp đã lỡ gửi bản chụp căn cước công dân hoặc các thông tin cá nhân cho tài khoản nghi vấn, việc đầu tiên cần làm là ngừng mọi liên lạc, không tiếp tục cung cấp thêm thông tin hoặc chuyển tiền. Đồng thời, nên lưu giữ toàn bộ tin nhắn, hình ảnh, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, đường dẫn website hoặc tài khoản mạng xã hội của đối tượng để làm chứng cứ và trình báo ngay cơ quan công an nơi gần nhất hoặc cơ quan công an có thẩm quyền về an ninh mạng để được hướng dẫn xử lý.

Nếu đã cung cấp thông tin định danh hoặc tài khoản ngân hàng, người dân cũng nên chủ động thông báo với ngân hàng và các cơ quan, tổ chức liên quan để áp dụng biện pháp phòng ngừa việc thông tin cá nhân bị lợi dụng thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Việc trình báo sớm không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính người bị hại mà còn tạo điều kiện để cơ quan chức năng kịp thời ngăn chặn các hành vi phạm tội theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024.