Chuyển đổi số trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ

Chương trình nhằm làm rõ vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH).

Đồng thời, Chương trình cũng phân tích những giải pháp, kinh nghiệm thực tiễn và định hướng ứng dụng công nghệ để xây dựng Thủ đô an toàn, văn minh, hiện đại.

Tại điểm cầu trực tiếp Trường quay S1 có sự tham gia của hai khách mời: Thượng tá Đoàn Văn Giáp, Trưởng phòng Khoa học công nghệ, Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Bộ Công an; Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an thành phố Hà Nội.

Ngoài ra, Chương trình còn kết nối trực tiếp với Trung tâm Thông tin chỉ huy 114. Trung tâm là "bộ não" tiếp nhận, phân tích và điều phối toàn bộ hoạt động PCCC, CNCH. Mỗi cuộc gọi báo cháy, mỗi tín hiệu khẩn cấp đều được tiếp nhận tại đây để nhanh chóng xác minh thông tin, xác định vị trí, điều động lực lượng và phương tiện phù hợp, bảo đảm rút ngắn tối đa thời gian tiếp cận hiện trường.

Là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia và cũng là đô thị đặc biệt với mật độ dân cư cao, Hà Nội luôn đặt ra những yêu cầu rất lớn đối với công tác bảo đảm an toàn PCCC&CNCH. Thực hiện Chỉ thị số 02 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC&CNCH trong tình hình mới, thành phố cũng xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển đô thị bền vững và an toàn.

Với phương châm không lơ là với “giặc lửa”, bên cạnh việc đầu tư trang thiết bị, đổi mới phương thức chỉ huy, điều hành, thành phố đang tích cực triển khai các giải pháp chuyển đổi số trong công tác PCCC, góp phần nâng cao năng lực quản lý, tăng cường khả năng phát hiện sớm các nguy cơ cháy nổ và xây dựng một môi trường sống an toàn hơn cho người dân.

Chuyển đổi số tạo bước chuyển trong công tác PCCC

Chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ mang lại những thay đổi lớn trong công tác PCCC&CNCH. Những thay đổi này không chỉ ở phương thức quản lý mà còn ở cách tổ chức triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn PCCC&CNCH.

Theo Thượng tá Đoàn Văn Giáp, trước đây, việc quản lý cơ sở chủ yếu dựa trên hồ sơ, sổ sách, báo cáo và các đợt kiểm tra trực tiếp. Hiện nay, với cơ sở dữ liệu số và các hệ thống quản trị thông minh, lực lượng chức năng có thể cập nhật, theo dõi, quản lý thông tin của từng cơ sở theo thời gian thực, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và chủ động hơn trong công tác phòng ngừa.

Đối với công tác chữa cháy và CNCH, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số giúp các thông tin cảnh báo được truyền đến sớm hơn, nhanh hơn và đầy đủ hơn. Qua đó, lực lượng chức năng có thể nhận diện chính xác hơn các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến cháy, nổ.

Khi xảy ra sự cố, các giải pháp công nghệ cũng giúp lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH tiếp nhận thông tin báo cháy từ người dân nhanh, đầy đủ hơn. Trên cơ sở đó, lực lượng có thể xây dựng phương án tác chiến phù hợp, tổ chức chỉ huy, điều hành chữa cháy và CNCH tại hiện trường hiệu quả hơn, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Chuyển đổi số để đi trước một bước trong mỗi tình huống cháy

Đề cập tới công tác chuyển đổi số trong công tác PCCC đối với địa bàn đông dân cư như Hà Nội, Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC&CNCH, Công an thành phố Hà Nội cho rằng: Công tác chuyển đổi số trong lĩnh vực PCCC không chỉ đơn thuần là chuyển đổi về công nghệ mà là chuyển đổi toàn diện phương thức hoạt động, từ tuyên truyền, quản lý nhà nước đến tổ chức chữa cháy và CNCH.

"Trước hết, trong công tác tuyên truyền, nếu trước đây chủ yếu thực hiện theo các phương pháp truyền thống thì hiện nay chúng tôi đã ứng dụng các phần mềm, công cụ AI, ChatGPT... để xây dựng tài liệu tuyên truyền nhanh hơn, hiệu quả hơn, giúp người dân dễ tiếp cận và dễ hiểu hơn. Thứ hai là công tác quản lý nhà nước đối với các cơ sở. Trước đây, phần lớn thông tin phải khai báo, lưu trữ bằng hồ sơ giấy; hiện nay chúng tôi đã từng bước định danh, số hóa hồ sơ", Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, chuyển đổi số giúp việc khai thác, sử dụng dữ liệu; hướng dẫn, kiểm tra, phòng ngừa và tương tác với các cơ sở thuận tiện hơn rất nhiều; người dân hạn chế phải đi lại, không phải mang theo nhiều hồ sơ, giấy tờ. Đặc biệt, chuyển đổi số đang phát huy hiệu quả rõ nét trong công tác điều tra cơ bản, xây dựng và tổ chức thực tập phương án chữa cháy, CNCH. Khi tiếp nhận thông tin về một vụ cháy, lực lượng chức năng có thể chủ động khai thác ngay dữ liệu của cơ sở trên hệ thống phần mềm.

Ngay tại phòng trực trung tâm, đơn vị có thể nắm được công năng hoạt động, quy mô, đặc điểm địa hình của cơ sở và hệ thống nguồn nước xung quanh. Những thông tin này tiếp tục được khai thác, cập nhật ngay trong quá trình lực lượng đang di chuyển đến hiện trường. Nhờ đó, lực lượng chữa cháy có thể xác định phương án tiếp cận đám cháy sớm hơn, chủ động khai thác các nguồn nước tại khu vực để phục vụ chữa cháy bên cạnh nguồn nước trên xe chữa cháy. Đồng thời, lực lượng cũng có thể tương tác ngay với cơ sở và lực lượng tại chỗ để chủ động triển khai các biện pháp xử lý, thực sự phát huy hiệu quả phương châm "bốn tại chỗ".

"Có thể khẳng định, nếu tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng chuyển đổi số sát với thực tiễn, hiệu quả công tác PCCC&CNCH sẽ được nâng lên rõ rệt. Quan trọng hơn, chúng ta có thể giảm nguy cơ để xảy ra cháy lớn, qua đó hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ mà chúng tôi đang tích cực triển khai trong chuyển đổi số đối với lĩnh vực PCCC&CNCH trên địa bàn Thủ đô”, Đại tá Phạm Trung Hiếu nhấn mạnh.

Ứng dụng chuyển đổi số giúp nâng cao hiệu quả công tác PCCC

Trao đổi về những thuận lợi từ việc số hóa hồ sơ quản lý các cơ sở có nguy cơ cháy nổ đã mang lại cho lực lượng Cảnh sát PCCC cũng như chính quyền địa phương, Đại tá Phạm Trung Hiếu nhấn mạnh, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong cả giải quyết thủ tục hành chính, quản lý cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

“Từ năm 2022 đến nay, chúng tôi đã thực hiện 100% thủ tục hành chính trên môi trường mạng. Người dân có thể thực hiện toàn bộ việc nộp hồ sơ để được thẩm định ngay tại nhà”, Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết.

Đối với cán bộ, chiến sĩ khi thực hiện nhiệm vụ, các cơ sở đều đã được định danh và cấp mã hồ sơ. Vì vậy, việc gửi yêu cầu kiểm tra cũng như tiếp nhận báo cáo của cơ sở đều được thực hiện trên môi trường mạng, tạo nhiều thuận lợi trong quá trình quản lý.

Hiện nay, cán bộ, chiến sĩ đều được trang bị máy tính, máy tính xách tay hoặc iPad để phục vụ công việc. Công an thành phố đang hướng tới mục tiêu 100% cán bộ, chiến sĩ sử dụng chữ ký số. Đây là giải pháp giúp tiết kiệm chi phí in ấn tài liệu, giảm thời gian, chi phí đi lại của cả cơ sở và lực lượng chức năng.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ số không thay thế hoàn toàn công tác kiểm tra thực tế. Cán bộ, chiến sĩ vẫn phải trực tiếp đến hiện trường để kiểm tra, đánh giá việc chấp hành các quy định về PCCC của người đứng đầu cơ sở. Điểm thuận lợi là thông qua môi trường số, người đứng đầu cơ sở và người dân có thêm thời gian nghiên cứu tài liệu, tự kiểm tra, tự rà soát trước khi lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra. Đây là một trong những kết quả tích cực của quá trình chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC.

App 114 hỗ trợ cứu nạn trong giờ vàng

Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết, ngay từ trước khi triển khai Nghị quyết 57, Công an thành phố đã thành lập nhóm nghiên cứu, tiến hành khảo sát hệ thống giao thông, nguồn nước phục vụ chữa cháy và xây dựng cơ sở dữ liệu số trên nền tảng Google Maps.

Khi tiếp nhận tin báo cháy, lực lượng chức năng có thể nhanh chóng xác định tuyến đường tiếp cận tối ưu, đồng thời cập nhật đầy đủ thông tin về nguồn nước trong và ngoài cơ sở cũng như tại khu dân cư lân cận, góp phần rút ngắn thời gian triển khai chữa cháy.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, việc thực hiện Nghị quyết 57 và đẩy mạnh chuyển đổi số đã tạo điều kiện để Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH kết nối trực tiếp với Trung tâm Chỉ huy Công an thành phố cùng các lực lượng liên quan. Khi xảy ra hỏa hoạn, Trung tâm Chỉ huy sẽ điều phối đồng bộ lực lượng Cảnh sát giao thông, cảnh sát trật tự, công an cấp xã và các đơn vị làm nhiệm vụ trên tuyến để ưu tiên giải phóng luồng di chuyển cho xe chữa cháy tiếp cận hiện trường trong thời gian nhanh nhất.

Bên cạnh đó, toàn bộ dữ liệu về khu vực có nguy cơ cháy đều được số hóa thông qua các phương án chữa cháy, CNCH. Trong mỗi phương án đều có các tình huống giả định về cháy, nổ, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng nắm bắt đặc điểm hiện trường và triển khai phương án xử lý hiệu quả ngay khi có sự cố. Công tác chữa cháy hiện nay cũng được hỗ trợ bởi nhiều trang thiết bị hiện đại như xe chữa cháy chuyên dụng, xe CNCH, robot chữa cháy và thiết bị bay không người lái (UAV).

Đối với các vụ cháy lớn tại khu, cụm công nghiệp, UAV hỗ trợ khoanh vùng hiện trường, xác định khu vực ưu tiên xử lý nhằm ngăn chặn cháy lan. Tại hiện trường, lực lượng PCCC sử dụng các phần mềm tích hợp dữ liệu từ phương án chữa cháy để xác định nhanh các khu vực tiếp giáp, vị trí cầu thang bộ, lối thoát nạn lên mái hoặc sang nhà liền kề, qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp với người dân trong công tác CNCH.

Đại tá Phạm Trung Hiếu cũng nhấn mạnh vai trò của ứng dụng (App) 114 trong chuyển đổi số lĩnh vực PCCC. App giúp lực lượng chức năng xác định chính xác vị trí người báo tin hoặc người mắc kẹt, từ đó ưu tiên triển khai phương án cứu người. Hiện nay, 100% hộ gia đình trên địa bàn Hà Nội đã có người cài đặt App 114. Lực lượng Công an thành phố tiếp tục khuyến khích mọi công dân cài đặt ứng dụng để kịp thời báo tin khi phát hiện cháy, nổ hoặc các dấu hiệu bất thường.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, việc ứng dụng chuyển đổi số vào công tác PCCC giúp lực lượng chức năng tận dụng hiệu quả "giờ vàng" khi tiếp cận hiện trường, qua đó nâng cao khả năng cứu người và khống chế đám cháy ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Chuyển đổi số mở hướng tiếp cận mới với những khu vực ngõ sâu, ngõ nhỏ

Trả lời câu hỏi về việc công nghệ hỗ trợ lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH xử lý những khó khăn tại các khu vực ngõ sâu, ngõ nhỏ và nhà ở kết hợp kinh doanh, Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết, Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để xây dựng dữ liệu, phương án chữa cháy và CNCH cho từng tuyến ngõ, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý sự cố ngay từ những phút đầu.

Qua công tác điều tra cơ bản, Hà Nội hiện có hơn 30.000 ngõ mà xe chữa cháy không thể tiếp cận. Trong đó, gần 10.000 ngõ có chiều dài trên 200m, thậm chí có những ngõ dài tới 1km.

Đây là thách thức rất lớn đối với công tác chữa cháy và CNCH. Từ thực tiễn công tác và qua nghiên cứu các vụ cháy đã xảy ra, Công an thành phố Hà Nội đang tập trung khảo sát, định danh, thiết lập dữ liệu và xây dựng phương án chữa cháy, CNCH cho từng con ngõ. Trong mỗi phương án đều xác định rõ lực lượng tại chỗ, phương tiện huy động, cách thức tổ chức xử lý và các tuyến đường tiếp cận hiện trường.

Đồng thời, Công an thành phố Hà Nội đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ và Tập đoàn Viettel để số hóa toàn bộ dữ liệu này trên bản đồ số. Khi hoàn thành, nếu xảy ra sự cố tại bất kỳ ngôi nhà nào trong ngõ, lực lượng chức năng sẽ nhanh chóng xác định được vị trí, lộ trình tiếp cận và phương án xử lý phù hợp.

Song song với chuyển đổi số, Hà Nội đang triển khai Đề án phát triển công tác chữa cháy và CNCH đến năm 2030, trong đó ưu tiên đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy tại các khu vực ngõ sâu, ngõ nhỏ.

“Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ cháy trong ngõ sâu đều gặp khó khăn do lực lượng chữa cháy khó tiếp cận hiện trường và đặc biệt là thiếu nguồn nước. Vì vậy, việc đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy ngay trong khu dân cư sẽ phát huy hiệu quả rất lớn. Thành phố sẽ ưu tiên triển khai trước tại những ngõ sâu, khu vực có nguy cơ cháy nổ cao để nâng cao hiệu quả của phong trào toàn dân tham gia PCCC”, Đại tá Phạm Trung Hiếu nhấn mạnh.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để phòng ngừa cháy từ sớm, đặc biệt đối với các nguy cơ liên quan đến hệ thống điện - nguyên nhân chủ yếu gây cháy tại nhà ở và cơ sở sản xuất, kinh doanh.

“Hà Nội vừa ra mắt chuyên mục an toàn điện trên nền tảng iHanoi. Với hơn 6 triệu tài khoản đang sử dụng ứng dụng này, người dân chỉ cần truy cập là có thể tiếp cận các kiến thức cơ bản về an toàn điện, đồng thời gửi đề nghị để ngành điện kiểm tra hệ thống điện của gia đình hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ cháy do sự cố điện”, Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết.

“Thành ủy, HĐND và UBND thành phố Hà Nội cũng rất quan tâm đầu tư trang thiết bị, phương tiện và cơ sở vật chất cho lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH. Đến nay, Hà Nội đã bố trí hơn 60 vị trí thường trực chữa cháy trên địa bàn nhằm rút ngắn bán kính tiếp cận hiện trường, tận dụng hiệu quả "thời gian vàng" trong công tác chữa cháy. Khi kết hợp giữa lực lượng tại chỗ, chuyển đổi số và hệ thống phương tiện được đầu tư đồng bộ, nguy cơ xảy ra các vụ cháy lớn gây hậu quả nghiêm trọng sẽ từng bước được hạn chế”, Đại tá Phạm Trung Hiếu khẳng định.

UAV và robot chữa cháy: Trợ thủ đắc lực của lực lượng PCCC

Thượng tá Đoàn Văn Giáp cho biết, việc ứng dụng các phương tiện, thiết bị hiện đại và các giải pháp công nghệ thông minh đã hỗ trợ rất hiệu quả cho công tác chữa cháy và CNCH của lực lượng cảnh sát PCCC. Thời gian qua, việc đưa vào sử dụng các thiết bị như UAV hay robot chữa cháy đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

Đối với UAV, thiết bị này hỗ trợ rất tốt cho công tác trinh sát hiện trường, giúp đánh giá quy mô đám cháy, xác định diễn biến của vụ việc cũng như điều kiện địa hình. Điều này đặc biệt phát huy hiệu quả tại các khu vực đồi núi, nơi xảy ra thiên tai, lũ lụt hoặc các vụ cháy lớn tại khu công nghiệp, nhà cao tầng.

Những thông tin thu thập từ UAV giúp chỉ huy chữa cháy và CNCH nắm bắt tình hình nhanh, chính xác hơn, từ đó đưa ra phương án tổ chức chữa cháy, cứu người và bảo vệ tài sản phù hợp, hiệu quả.

Đối với robot chữa cháy, đây là thiết bị đặc biệt hữu ích trong những vụ cháy lớn, phức tạp hoặc tại các khu vực khó tiếp cận như cơ sở sản xuất, khu công nghiệp, tầng hầm hay những nơi có nhiệt độ cao, nhiều khói và khí độc. Robot có thể hoạt động liên tục trong môi trường khắc nghiệt mà con người rất khó tiếp cận.

Thượng tá Đoàn Văn Giáp cho biết, thực tế, một chiến sĩ chữa cháy khi trực tiếp cầm lăng, vòi phun chỉ có thể duy trì cường độ chiến đấu trong một khoảng thời gian nhất định do điều kiện nhiệt độ cao và cường độ lao động lớn. Trong khi đó, robot chữa cháy có thể làm việc trong thời gian dài, góp phần duy trì khả năng khống chế đám cháy, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho lực lượng làm nhiệm vụ.

Vì vậy, việc ứng dụng các thiết bị hiện đại và giải pháp công nghệ thông minh là yêu cầu rất cần thiết trong công tác chữa cháy và CNCH. Thời gian tới, lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH sẽ tiếp tục tham mưu lãnh đạo Bộ Công an nghiên cứu, tiếp cận các công nghệ, phương tiện hiện đại đang được nhiều quốc gia tiên tiến sử dụng để từng bước đầu tư, trang bị cho lực lượng.

Mục tiêu là xây dựng lực lượng ngày càng chính quy, hiện đại, đủ năng lực tiếp cận hiện trường nhanh nhất, tổ chức chữa cháy và CNCH hiệu quả nhất, qua đó bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Làm chủ công nghệ phải bắt đầu từ làm chủ con người

Trao đổi về vai trò của công tác đào tạo nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi số, Đại tá Phạm Trung Hiếu cho rằng, dù công nghệ hiện đại đến đâu thì con người vẫn là yếu tố quyết định hiệu quả vận hành. Vì vậy, cùng với đầu tư trang thiết bị, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH luôn coi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chiến sĩ làm chủ công nghệ là nhiệm vụ thường xuyên.

“Con người là chủ thể tạo ra công nghệ, nhưng nếu không sử dụng thành thạo thì công nghệ cũng không thể phát huy hiệu quả. Ngay từ khi còn học tại các nhà trường, cán bộ, chiến sĩ đã được tiếp cận các phương pháp nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Khi về đơn vị công tác, ngoài huấn luyện về chiến thuật, kỹ thuật và kỹ năng nghiệp vụ, chúng tôi luôn chú trọng đào tạo để cán bộ, chiến sĩ làm chủ các thiết bị công nghệ hiện đại.

Ví dụ như điều khiển thiết bị bay không người lái (UAV) để truyền dữ liệu phục vụ chỉ huy chữa cháy; sử dụng robot trong từng điều kiện cụ thể; hay vận hành các phương tiện hiện đại như xe thang, xe CNCH với hệ thống điều khiển điện tử. Muốn khai thác hiệu quả các trang thiết bị này thì cán bộ, chiến sĩ phải sử dụng thành thạo. Đồng thời, việc vận hành đúng quy trình cũng góp phần bảo đảm độ bền và hiệu quả khai thác của thiết bị. Vì vậy, đào tạo con người để đáp ứng yêu cầu làm chủ công nghệ luôn là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH”, Đại tá Phạm Trung Hiếu khẳng định.

Cùng quan điểm, Thượng tá Đoàn Văn Giáp khẳng định, trong bất kỳ lĩnh vực nào, con người vẫn luôn là yếu tố trung tâm quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi số.

“Đối với bất kỳ công việc nào cũng vậy, con người luôn là yếu tố quan trọng nhất. Thiết bị tốt, công nghệ hiện đại nhưng con người không biết sử dụng thì giá trị mang lại sẽ không cao. Đặc biệt trong chuyển đổi số, ngoài việc có dữ liệu đầy đủ, phần mềm thông minh hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nếu con người không biết khai thác, không biết vận hành, không biết đặt ra những câu hỏi phù hợp thì cơ sở dữ liệu và các ứng dụng công nghệ cũng sẽ bị hạn chế trong quá trình áp dụng vào thực tiễn.

Chính vì vậy, chúng tôi thường xuyên tổ chức tập huấn, hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ công an các đơn vị, địa phương nâng cao trình độ, nhất là kỹ năng khai thác cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để phục vụ công tác chuyên môn cũng như đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH”, Thượng tá Đoàn Văn Giáp nhấn mạnh.

Dữ liệu số giúp lực lượng PCCC tận dụng "thời gian vàng"

Trung tâm Chỉ huy Cảnh sát PCCC&CNCH của Công an thành phố Hà Nội được xây dựng theo Đề án truyền tin báo sự cố của Bộ Công an và được kết nối xuyên suốt từ Cục Cảnh sát PCCC&CNCH đến Công an thành phố, Phòng PC07 và 60 điểm thường trực của lực lượng Cảnh sát PCCC trên địa bàn.

Tại Trung tâm Thông tin chỉ huy 114 kết nối trực tiếp với trường quay, Thượng tá Nguyễn Lê Cường, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC&CNCH (Công an thành phố Hà Nội) cho biết, hiện nay, toàn bộ dữ liệu phục vụ công tác chỉ huy đã được số hóa. Trên hệ thống có đầy đủ thông tin về các cơ sở thuộc diện quản lý nhà nước về PCCC; dữ liệu nguồn nước như trụ nước, bể nước, nguồn nước tự nhiên; đồng thời, tích hợp các nguồn lực có thể huy động phục vụ chữa cháy và CNCH như xe cứu thương, xe chở nước, xe nâng, máy xúc, máy ủi cùng các lực lượng chuyên ngành và lực lượng hỗ trợ khác trên địa bàn thành phố. Khi có tin báo cháy, hệ thống ngay lập tức hiển thị đầy đủ địa chỉ, tọa độ và các thông tin liên quan đến cơ sở xảy ra cháy.

Trên cơ sở đó, đơn vị gần hiện trường nhất sẽ được điều động ngay lập tức. Căn cứ vào quy mô, tính chất vụ việc, Trung tâm tiếp tục điều động các đơn vị chi viện theo bán kính bảo vệ để huy động tối đa lực lượng, phương tiện tham gia xử lý. Hệ thống cũng theo dõi hành trình của xe chữa cháy thông qua dữ liệu GPS, hiển thị tuyến đường di chuyển theo thời gian thực. Trong quá trình di chuyển, chỉ huy trên xe có thể khai thác ngay các dữ liệu về nguồn nước, phương tiện hỗ trợ, lực lượng tại địa phương để chủ động xây dựng phương án chữa cháy và CNCH. Bên cạnh đó, Trung tâm còn được tích hợp hệ thống camera giám sát giao thông và an ninh trật tự của thành phố.

Qua đó, lực lượng Cảnh sát PCCC phối hợp với Trung tâm Chỉ huy Công an thành phố và Cảnh sát giao thông điều tiết giao thông, tạo điều kiện thuận lợi nhất để xe chữa cháy tiếp cận hiện trường nhanh nhất. Với hệ thống truyền tin hiện nay, việc tiếp nhận và xử lý tin báo được thực hiện gần như ngay lập tức. Khi hệ thống xác nhận có vụ việc, đơn vị đầu tiên sẽ đồng thời nhận lệnh và xuất xe đến hiện trường, không mất nhiều thời gian như trước.

Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC&CNCH cho biết thêm, trước đây, lực lượng phải vừa tiếp nhận thông tin, vừa xác minh rồi mới điều động phương tiện. Hiện nay, với hệ thống truyền tin số, ngay khi tin báo được xác nhận, đơn vị gần nhất sẽ được điều động lập tức đến hiện trường. Hiệu quả rõ nhất là rút ngắn thời gian tiếp nhận, xác minh và xử lý tin báo, giúp lực lượng tận dụng tốt "thời gian vàng" trong chữa cháy và CNCH.

Đồng thời, công nghệ cũng giúp Trung tâm theo dõi toàn bộ quá trình di chuyển của phương tiện, cập nhật liên tục diễn biến vụ việc và hỗ trợ chỉ huy hiện trường trong suốt quá trình xử lý. Từ việc quản lý chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, lực lượng từng bước chuyển sang quản trị bằng dữ liệu số, giúp người chỉ huy nhanh chóng đánh giá tình hình, xây dựng phương án phù hợp và điều hành công tác chữa cháy, CNCH hiệu quả hơn, với mục tiêu cao nhất là bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Chuyển đổi số công tác PCCC hướng đến phục vụ người dân

Thượng tá Đoàn Văn Giáp cho biết, mục tiêu của việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác PCCC&CNCH là nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn cho người dân và doanh nghiệp.

Theo Thượng tá Đoàn Văn Giáp, những thành quả từ chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ đều hướng đến phục vụ người dân. Việc khai thác cơ sở dữ liệu, kết hợp công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, dự báo và cảnh báo nguy cơ cháy, nổ tại công trình hoặc khu dân cư giúp nâng cao khả năng phòng ngừa, góp phần bảo đảm cuộc sống an toàn, bình yên hơn cho người dân.

Bên cạnh đó, việc triển khai các dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực PCCC giúp người dân và doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí đi lại, thực hiện thủ tục hành chính không bị giới hạn bởi không gian hay địa giới hành chính. Đây là những lợi ích thiết thực mà chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ mang lại trong công tác PCCC&CNCH.

Hoàn thiện nền tảng số để người dân cùng tham gia PCCC

Trao đổi về định hướng xây dựng các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công tác PCCC trong thời gian tới, Thượng tá Đoàn Văn Giáp cho biết, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH đang tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tăng cường kết nối, tương tác với người dân và doanh nghiệp trên môi trường số.

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao và bám sát chỉ đạo của Bộ Công an về chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, chúng tôi đang tập trung tham mưu lãnh đạo Bộ tiếp tục hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về PCCC. Đặc biệt, lực lượng đang triển khai cập nhật cơ sở dữ liệu quản lý đối với các cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC.

Thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu này, người dân và doanh nghiệp có thể tương tác trực tiếp với cán bộ quản lý địa bàn, cơ sở để được hướng dẫn, giải đáp những khó khăn, vướng mắc cũng như tư vấn các giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn PCCC. Việc quản lý, cập nhật và khai thác dữ liệu trên nền tảng số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia tích cực hơn vào công tác PCCC.

Không để “thua lửa” từ những phút đầu

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, hiện nay, các tài liệu hướng dẫn về PCCC rất dễ tiếp cận. Vì vậy, mỗi người dân nên dành thời gian tìm hiểu, nắm vững những kiến thức, kỹ năng cơ bản để có thể xử lý khi xảy ra tình huống.

Đặc biệt, việc báo ngay cho lực lượng chức năng qua số điện thoại 114 là điều cần thực hiện ngay khi phát hiện cháy. Thông tin càng nhanh, càng kịp thời, lực lượng chữa cháy càng có điều kiện tiếp cận hiện trường và xử lý đám cháy sớm.

Thực tế cho thấy, những vụ cháy phát triển thành cháy lớn và gây hậu quả nghiêm trọng thường có nguyên nhân từ việc phát hiện, báo cháy muộn, khiến “thời gian cháy tự do” kéo dài. Trong khi đó, lực lượng chữa cháy còn phải mất thời gian di chuyển, nhất là tại những khu vực giao thông khó khăn, đường vào hiện trường chật hẹp. Nếu khi lực lượng chức năng tiếp cận được hiện trường mà đám cháy đã phát triển lớn thì công tác chữa cháy sẽ rất khó khăn.

“Chúng tôi vẫn thường nói với nhau rằng, “đã để cháy lớn là thua lửa”. Vì thế, điều quan trọng nhất là phải phát hiện sớm, báo cháy sớm và xử lý ngay từ khi đám cháy mới phát sinh. Chúng tôi rất mong mỗi người dân chủ động tiếp cận kiến thức PCCC bằng nhiều hình thức: Nghe, nhìn và trực tiếp thực hành. Khi mỗi người đều có kiến thức phòng cháy và kỹ năng xử lý tình huống thì nguy cơ xảy ra cháy lớn cũng như những thiệt hại do cháy gây ra chắc chắn sẽ được giảm thiểu”, Đại tá Phạm Trung Hiếu nói.

Chuyển từ "đối phó kiểm tra" sang chủ động quản trị an toàn PCCC

Trả lời câu hỏi về những thay đổi mà các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chung cư và tòa nhà cần thực hiện để đáp ứng mô hình quản lý số trong công tác PCCC, Thượng tá Đoàn Văn Giáp cho rằng, điều quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy quản lý, chuyển từ việc chuẩn bị hồ sơ để phục vụ kiểm tra sang chủ động quản trị an toàn PCCC ngay tại cơ sở.

Điều quan trọng nhất đối với các hộ gia đình, đặc biệt là các cơ sở sản xuất, kinh doanh là phải thay đổi tư duy. Chúng ta không chuẩn bị hồ sơ chỉ để phục vụ công tác kiểm tra, mà phải quản trị an toàn PCCC cho chính cơ sở của mình.

Các cơ sở cần thường xuyên duy trì hoạt động của hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động cũng như các phương tiện, thiết bị PCCC đã được trang bị. Khi xảy ra sự cố, hệ thống phải phát hiện cháy nhanh nhất, truyền tin báo đến lực lượng cảnh sát PCCC nhanh nhất. Đồng thời, ngay từ thời điểm mới phát hiện cháy, cơ sở phải có đầy đủ phương tiện và phương án để xử lý, khống chế đám cháy ngay từ giai đoạn ban đầu.

Thượng tá Đoàn Văn Giáp mong muốn, thông qua chuyển đổi số, người dân và doanh nghiệp đồng hành với lực lượng chức năng trong việc thường xuyên kiểm tra, cập nhật tình trạng hoạt động của các trang thiết bị PCCC tại cơ sở. Mục tiêu là luôn duy trì các hệ thống này ở trạng thái hoạt động tốt nhất, sẵn sàng phát huy hiệu quả khi xảy ra cháy, nổ hoặc sự cố.

"Khi các phương tiện tại chỗ hoạt động hiệu quả, nhiều vụ cháy có thể được dập tắt ngay từ giai đoạn mới phát sinh, hạn chế tối đa thiệt hại và thậm chí không cần đến sự hỗ trợ của lực lượng cảnh sát PCCC. Khi đó, hiệu quả quản lý về PCCC sẽ được nâng lên rõ rệt”, Thượng tá Đoàn Văn Giáp nhấn mạnh.

Mỗi người dân cần trở thành một "cảm biến" an toàn

Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC &CNCH, Công an thành phố Hà Nội cho biết, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH đang triển khai mạnh mẽ chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, với quan điểm chuyển đổi số phải đi vào thực chất, mang lại hiệu quả trong công tác quản lý, chỉ huy và phục vụ người dân, không dừng lại ở khẩu hiệu.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, Hà Nội luôn chủ động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và tham mưu triển khai các giải pháp số nhằm nâng cao hiệu quả công tác PCCC&CNCH. Mục tiêu là tận dụng công nghệ để hỗ trợ lực lượng chức năng xử lý công việc nhanh hơn, chính xác hơn, tăng cường sự tham gia của người dân trong bảo đảm an toàn PCCC.

Đại tá Phạm Trung Hiếu nhấn mạnh, mỗi người dân cần trở thành một "cảm biến" an toàn, chủ động tương tác với lực lượng Cảnh sát PCCC. Để làm được điều đó, công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức và kỹ năng phòng cháy phải được đẩy mạnh. Khi được trang bị đầy đủ kiến thức, người dân không chỉ bảo vệ an toàn cho gia đình mà còn có khả năng xử lý các tình huống khẩn cấp tại nơi làm việc hoặc trong cộng đồng, góp phần phát huy hiệu quả phương châm "4 tại chỗ", trong đó, con người là yếu tố quan trọng nhất.

Đại tá Phạm Trung Hiếu cũng khuyến nghị các hộ gia đình thường xuyên theo dõi thông tin về các vụ cháy để rút kinh nghiệm, bởi nhiều vụ hỏa hoạn xuất phát từ những sơ suất rất nhỏ.

Việc nhận diện nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động phòng ngừa và hạn chế rủi ro. Đối với việc sử dụng điện, ông lưu ý không đặt điện thoại, máy tính xách tay, máy tính bảng đang sạc trên giường, sofa hoặc các vật liệu dễ cháy. Đồng thời, khu vực đặt aptomat, ổ cắm điện cần được giữ thông thoáng, không để các vật dụng dễ bắt lửa nhằm giảm nguy cơ phát sinh cháy.

Về ứng dụng công nghệ, Công an thành phố Hà Nội đang phát triển mini app an toàn phòng cháy điện trên nền tảng iHanoi. Ứng dụng cho phép người dân gửi kiến nghị kiểm tra hệ thống điện tại nhà ở hoặc cơ sở sản xuất, cung cấp các kiến thức, khuyến cáo về an toàn điện, phòng cháy dưới hình thức ngắn gọn, dễ tiếp cận.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, mục tiêu của Bộ Công an và Công an thành phố Hà Nội là kéo giảm số vụ cháy, đặc biệt không để xảy ra các vụ cháy nghiêm trọng cấp 4, cấp 5. Bên cạnh việc đầu tư lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp, đẩy mạnh số hóa và ứng dụng công nghệ trong công tác chỉ huy, điều hành, yếu tố quyết định vẫn là phát huy hiệu quả phương châm "4 tại chỗ" để xử lý sự cố ngay từ ban đầu.

Đại tá Phạm Trung Hiếu cho biết, khoảng 70-80% các vụ cháy hiện nay có nguyên nhân liên quan đến sử dụng điện. Vì vậy, việc ứng dụng các thiết bị điện thông minh như: Công tơ điện thông minh, aptomat thông minh sẽ giúp người dân theo dõi mức tiêu thụ điện, phát hiện bất thường, cảnh báo rò rỉ hoặc quá nhiệt ngay trên điện thoại, từ đó, ngăn ngừa nguy cơ chập cháy.

Bên cạnh đó, thiết bị báo cháy không dây do Học viện Phòng cháy, chữa cháy nghiên cứu đã được Công an thành phố Hà Nội ứng dụng thực tiễn và báo cáo Bộ Công an. Trong thời gian tới, Công an thành phố sẽ phối hợp triển khai sản xuất thiết bị này để đưa vào sử dụng rộng rãi với mục tiêu phục vụ cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm và bảo đảm an toàn PCCC cho người dân.