Đại biểu Quốc hội: Cần cơ chế thu hút hòa giải viên có năng lực

Tham gia thảo luận, các đại biểu tập trung làm rõ những nội dung liên quan đến kinh phí hoạt động của tổ hòa giải, tiêu chuẩn hòa giải viên, chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải...

Bảo đảm kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở

Liên quan đến quy định giao Chính phủ quy định chi tiết về nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động hòa giải ở cơ sở, đại biểu chuyên trách Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, việc phân bổ ngân sách cần căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể của từng xã, phường. Đối với hòa giải viên, việc hỗ trợ theo từng vụ việc cần được quy định cụ thể hơn, bảo đảm phù hợp với khối lượng công việc thực hiện.

Đại biểu nhấn mạnh, nếu không có nguồn kinh phí phù hợp thì rất khó thu hút những người có trình độ, hiểu biết pháp luật như luật sư hoặc những người có chuyên môn tham gia công tác hòa giải ở cơ sở. Vì vậy, cần có quy định chi tiết về việc bố trí nguồn kinh phí để bảo đảm thu hút được đội ngũ hòa giải viên có đủ năng lực, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Còn đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị quy định rõ hơn trách nhiệm bảo đảm kinh phí và điều kiện hoạt động cho hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là kinh phí tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, tài liệu pháp luật dễ hiểu, phù hợp ngôn ngữ và văn hóa địa phương; hỗ trợ người phiên dịch; hỗ trợ hòa giải viên khi tham gia các vụ việc phức tạp hoặc ở địa bàn rộng, đi lại khó khăn. Nghiên cứu cơ chế ưu tiên phù hợp đối với các xã miền núi, biên giới, vùng đặc biệt khó khăn để đảm bảo quy định của Luật sau khi ban hành có điều kiện thực hiện.

Phát biểu thảo luận, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đồng tình với việc sửa đổi Luật theo hướng Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở thay vì chỉ hỗ trợ như quy định hiện hành. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu theo hướng quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn thi hành Luật về cơ chế tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí xã hội hóa bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích; có cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp để tránh phát sinh tiêu cực hoặc gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề nghị Chính phủ quy định khung mức chi tối thiểu theo từng vụ việc và mức hỗ trợ hoạt động hằng tháng đối với tổ hòa giải; đồng thời cho phép Hội đồng nhân dân cấp tỉnh căn cứ điều kiện ngân sách địa phương để quy định mức hỗ trợ phù hợp.

Quan tâm đào tạo kỹ năng số cho hòa giải viên

Thảo luận về quy định tiêu chuẩn hòa giải viên (Điều 7), đại biểu Lê Nhật Thành đồng tình với dự thảo Luật quy định hòa giải viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư, có khả năng thuyết phục, vận động nhân dân và có hiểu biết pháp luật.

Tuy nhiên, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu đề nghị bổ sung quy định mang tính định hướng khi bầu, chỉ định hòa giải viên cần quan tâm cơ cấu người dân tộc thiểu số, người có uy tín trong cộng đồng, già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, người am hiểu phong tục, tập quán tốt đẹp, người biết tiếng dân tộc thiểu số đối với địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị làm rõ tiêu chí "có hiểu biết pháp luật" theo hướng phù hợp với tính chất hoạt động hòa giải ở cơ sở; đồng thời tăng cường cơ chế bồi dưỡng, tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải và kỹ năng vận dụng phong tục, tập quán trong giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Lê Kim Anh đề xuất sửa Khoản 3 Điều 7 theo hướng hòa giải viên “Có khả năng thuyết phục, vận động nhân dân; có hiểu biết pháp luật, hiểu biết xã hội, tự nguyện tham gia hòa giải ở cơ sở”; đồng thời lược bỏ những nội dung “tự nguyện tham gia hòa giải ở cơ sở” trong quy định về bầu hòa giải viên, chỉ định hòa giải viên.

Đại biểu Lê Kim Anh đề nghị cần quy định rõ việc tổ chức họp đại diện hộ gia đình để bầu hòa giải viên với số lượng hộ gia đình tham gia. Đồng thời giao cho ban công tác Mặt trận, chi hội đoàn thể lựa chọn, giới thiệu nhân sự tham vào tổ hòa giải ở cơ sở.

Liên quan đến nội dung này, đại biểu chuyên trách Nguyễn Ngọc Việt đề nghị nghiên cứu cơ chế giao Trưởng ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư thực hiện vai trò giám sát việc phân công hòa giải viên; Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định chỉ định hòa giải viên có cơ cấu cứng với các chức danh gắn với thôn, tổ dân phố và có danh sách mở do Trưởng ban Công tác mặt trận giới thiệu với cơ cấu người có năng lực, đại diện giới, dân tộc tôn giáo và người yếu thế.

Các đại biểu cũng đề nghị cần quan tâm hơn đến việc bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng số, trang thiết bị và đào tạo kỹ năng số cho hòa giải viên, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để bảo đảm tính khả thi đối với các quy định mới về hòa giải trực tuyến.