Hội nhập văn hóa: Lan tỏa "sức mạnh mềm" Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quảng bá văn hóa gắn với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và đối ngoại đang trở thành yêu cầu tất yếu. Tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh việc phát huy vai trò của văn hóa trong hoạt động đối ngoại, kiến tạo "sức mạnh mềm", nâng cao năng lực hội nhập, gia tăng uy tín quốc gia và đưa các giá trị Việt Nam tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế, chính trị quốc tế.
Từ quảng bá bản sắc đến nâng tầm vị thế quốc gia
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển văn hóa phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước. Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng những sản phẩm văn hóa có thương hiệu quốc gia, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đây là định hướng rất quan trọng, bởi trong thời đại số, hình ảnh một quốc gia được lan tỏa không chỉ qua các hoạt động ngoại giao truyền thống mà còn thông qua phim ảnh, âm nhạc, thời trang, mỹ thuật, trò chơi điện tử, xuất bản, nghệ thuật biểu diễn và các nền tảng số.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, những năm qua, các chương trình Ngày Việt Nam ở nước ngoài, Tuần Văn hóa Việt Nam, hoạt động giao lưu nghệ thuật, quảng bá ẩm thực, điện ảnh, thời trang, thủ công mỹ nghệ cùng việc nhiều di sản được UNESCO ghi danh đã giúp hình ảnh Việt Nam hiện diện rõ nét hơn trên bản đồ văn hóa thế giới. Cùng với đó, sự phát triển của du lịch trở thành cầu nối hiệu quả đưa giá trị văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.
Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết, để đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, quảng bá văn hóa, du lịch ra nước ngoài, Cục phối hợp với các địa phương tổ chức công bố kế hoạch Chương trình xúc tiến, quảng bá du lịch Việt Nam năm 2026. Theo đó, Việt Nam sẽ tổ chức xúc tiến với 13 sự kiện chính ở Trung Quốc, 8 sự kiện ở Nhật Bản, 18 sự kiện ở các nước ASEAN, 18 sự kiện tại châu Âu, 3 sự kiện ở Mỹ...
Tại Hà Nội, hoạt động quảng bá văn hóa ra quốc tế, nâng cao tinh thần hội nhập luôn được thành phố quan tâm, đẩy mạnh. Tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 diễn ra vào ngày 2-8 vừa qua, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn cho biết, Hà Nội luôn định hình công tác đối ngoại trong mối quan hệ gắn kết toàn diện và chặt chẽ với đối ngoại quốc gia. Trong bối cảnh mới, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề xuất Bộ Ngoại giao cùng các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục hỗ trợ Hà Nội xây dựng, lồng ghép các nội dung, chương trình hợp tác về chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo; kết nối các đối tác đổi mới sáng tạo, công nghiệp văn hóa hàng đầu thế giới phù hợp với định hướng phát triển của Hà Nội.
Trên tinh thần chỉ đạo của thành phố Hà Nội trong công tác xúc tiến, quảng bá văn hoá, du lịch, Sở Du lịch Hà Nội đã công bố kế hoạch xúc tiến, quảng bá du lịch giai đoạn cuối năm 2026 và định hướng năm 2027. Điểm nhấn của chiến dịch lần này là sự kết hợp chặt chẽ giữa các lễ hội văn hóa và việc mở rộng không gian quảng bá trên môi trường số.
Cùng với các sự kiện trong nước, du lịch Thủ đô sẽ vươn tầm ra quốc tế thông qua các chương trình quảng bá xuyên biên giới tại hai thị trường trọng điểm là Trung Quốc và Anh. Tại Trung Quốc, ngành du lịch tổ chức chương trình giới thiệu du lịch Hà Nội - Việt Nam tại Bắc Kinh và tham gia Hội chợ Du lịch Thiên Tân vào tháng 9. Tại Anh, Sở sẽ lập đoàn phối hợp cùng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tham gia Hội chợ Du lịch quốc tế WTM London 2026 từ ngày 3 đến 5-11 tại Trung tâm ExCeL London, tạo cơ hội cho khoảng 10 đơn vị lữ hành Thủ đô làm việc trực tiếp với các đối tác lớn tại châu Âu.
Để văn hóa trở thành "sức mạnh mềm" quốc gia
Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy ngoại giao văn hóa đã và đang mở rộng không gian phát triển cho đất nước. Trong giai đoạn tới, việc hoàn thiện chính sách và xây dựng chiến lược hội nhập văn hóa bài bản sẽ là yếu tố quyết định để biến “sức mạnh mềm” thành động lực phát triển bền vững.
Vừa qua, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với mục tiêu tổng quát là chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; quảng bá sâu rộng các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Giai đoạn 2026-2030 được xác định là thời kỳ tạo bước đột phá trong hợp tác quốc tế về văn hóa. Trọng tâm là mở rộng quan hệ với các quốc gia, tổ chức văn hóa và các tập đoàn công nghiệp văn hóa trên thế giới; tập trung phát triển những lĩnh vực có nhiều lợi thế như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa và di sản. Chiến lược đặt mục tiêu giành thêm ít nhất 5 giải thưởng quốc tế uy tín; hình thành 5 liên hoan nghệ thuật quốc tế mang thương hiệu đặc trưng của các địa phương; có thêm ít nhất 5 di sản hoặc danh hiệu được UNESCO và các tổ chức quốc tế ghi danh; xây dựng tối thiểu 10 điểm đến du lịch văn hóa - di sản mang thương hiệu quốc gia và từng bước thành lập từ 1 đến 3 Trung tâm Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Chiến lược dành nhiều nội dung cho việc phát triển nguồn nhân lực văn hóa đối ngoại. Theo đó, đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa đối ngoại sẽ được quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng theo hướng am hiểu sâu sắc văn hóa dân tộc, có kiến thức về văn hóa thế giới, thành thạo kỹ năng đàm phán, truyền thông quốc tế, sở hữu trí tuệ và quản trị văn hóa trên không gian số…
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, trong tư duy phát triển mới, ngoại giao văn hóa không còn là hoạt động mang tính giới thiệu đơn thuần mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Để việc hội nhập văn hóa mang đến hiệu quả lớn, cần tăng cường sự phối hợp giữa các ngành văn hóa, du lịch, ngoại giao, thương mại và truyền thông trong xây dựng thương hiệu quốc gia. Hoạt động quảng bá không chỉ diễn ra ở các sự kiện lớn mà cần hiện diện thường xuyên trên các nền tảng truyền thông số, mạng xã hội, các hội chợ du lịch quốc tế, liên hoan phim, triển lãm nghệ thuật, tuần lễ văn hóa và các sự kiện giao lưu quốc tế.
Có thể thấy, khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm của phát triển, được kết nối chặt chẽ với ngoại giao, du lịch, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, "sức mạnh mềm" sẽ được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển thực chất. Đó cũng là con đường để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, đưa văn hóa thực sự trở thành "sức mạnh mềm" quốc gia, nâng cao vị thế Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.