Đưa tiếng Anh từ môn thi trở thành "sinh ngữ" trong trường học

Thay đổi cách tiếp cận ngoại ngữ

Buổi sinh hoạt chuyên môn trước thềm năm học mới 2026-2027, cô Nguyễn Thị Lý, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Du, phường Đại Mỗ, mở đầu bằng tiếng Anh. Các giáo viên mỉm cười đáp lại bằng tiếng Anh. Sau lời chào ngắn gọn, cuộc trao đổi nhanh chóng quay về những nội dung quen thuộc trước mỗi năm học.

Không ai yêu cầu cuộc họp phải diễn ra hoàn toàn bằng tiếng Anh. Cũng không ai chấm điểm những câu hội thoại của giáo viên. Thế nhưng, việc người hiệu trưởng chủ động mở đầu cuộc họp bằng ngoại ngữ đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: muốn học sinh mạnh dạn sử dụng tiếng Anh, trước hết giáo viên phải sẵn sàng bước ra khỏi "vùng an toàn" của chính mình.

Với cô Nguyễn Thị Lý, đó không phải hội thoại mang tính hình thức. Đó là cách nhà trường bắt đầu xây dựng một môi trường mà ở đó, tiếng Anh không còn là câu chuyện riêng của tổ Ngoại ngữ, mà trở thành trách nhiệm chung của cả tập thể.

Trong hoạt động trải nghiệm, học sinh dẫn chương trình, tranh biện, kể chuyện, sân khấu hóa tác phẩm văn học hay giới thiệu văn hóa Việt Nam bằng tiếng Anh. Trên fanpage của nhà trường, các bài đăng cũng được thể hiện song ngữ như cách duy trì một thói quen sử dụng tiếng Anh hàng ngày.

Cô Nguyễn Thị Lý chia sẻ: “Mục tiêu của nhà trường là tạo ra môi trường để học sinh có nhu cầu sử dụng tiếng Anh mỗi ngày, coi tiếng Anh là công cụ để tiếp cận tri thức thay vì chỉ là một môn học để thi cử”.

Không chỉ riêng trường THCS Nguyễn Du, nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Nội cũng đang chủ động đổi mới phương pháp dạy và học ngoại ngữ.

Như ở trường THCS Ái Mộ, phường Bồ Đề, việc dạy và học tiếng Anh được làm mới bằng cách tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong các tiết học chuyên đề. Giáo viên linh hoạt sử dụng các công cụ như PowerPoint, Canva kết hợp AI để trực quan hóa nội dung bài giảng, giúp học sinh dễ tiếp cận kiến thức và tăng tính tương tác...

Với bậc học mầm non, cô Nguyễn Thị Thanh Hương, Hiệu trưởng trường Mầm non số 6, phường Ngọc Hà cho biết, nhà trường không đặt mục tiêu dạy trẻ học tiếng Anh theo cách truyền thống, mà hướng đến việc giúp các em tiếp cận ngoại ngữ một cách tự nhiên thông qua vui chơi và trải nghiệm.

Hướng đi của Hà Nội

Căn cứ Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045" của Chính phủ; kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 259/KH-UBND để triển khai. Từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ thí điểm đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai tại 20 cơ sở giáo dục ở nhiều cấp học, từ mầm non đến trung học phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp.

Một trong những bước đi đầu tiên để hiện thực hóa kế hoạch này là đánh giá năng lực ngoại ngữ của đội ngũ giáo viên. Trong ba ngày, từ 21 đến 23-7-2026, hơn 14.000 giáo viên phổ thông trên địa bàn Hà Nội đã hoàn thành khảo sát năng lực tiếng Anh trực tuyến trên nền tảng FSEL với đầy đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

Tham gia khảo sát, cô Nguyễn Thị Hiền, giáo viên phường Hà Đông cho rằng kết quả đánh giá không chỉ phản ánh năng lực hiện tại mà còn giúp mỗi giáo viên nhận diện rõ những kỹ năng cần tiếp tục bồi dưỡng. "Tôi nhận thấy mình cần cải thiện nhiều hơn ở kỹ năng nghe và nói. Đây sẽ là động lực để tôi duy trì việc học mỗi ngày nhằm nâng cao phản xạ giao tiếp và tự tin hơn khi sử dụng tiếng Anh", cô Hiền chia sẻ.

Để thực hiện kế hoạch quy mô lớn, Hà Nội dự kiến đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng đến năm 2035, phân bổ theo từng giai đoạn, từng nhóm nhiệm vụ cụ thể. Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện thực tế và mức độ sẵn sàng của từng cơ sở giáo dục, thành phố dành sự quan tâm lớn cho việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý và xây dựng đội ngũ cốt cán. Các trường làm điểm, trường nòng cốt và các cụm trường thí điểm sẽ được ưu tiên bảo đảm điều kiện triển khai; đồng thời quan tâm hỗ trợ các cơ sở giáo dục còn khó khăn.

Ngoài việc đầu tư cơ sở vật chất, điểm đột phá quan trọng nhất là từng bước chuyển từ việc chủ yếu dạy và học tiếng Anh như một môn học sang xây dựng môi trường để học sinh thường xuyên được học tập, giao tiếp, sử dụng tiếng Anh trong các hoạt động giáo dục phù hợp.

Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao chất lượng phòng học ngoại ngữ, các nhà trường sẽ từng bước phát triển những không gian mở như English Zone, thư viện và học liệu số, câu lạc bộ tiếng Anh, các hoạt động trải nghiệm, STEM, văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giới thiệu lịch sử, văn hóa, di sản Thủ đô bằng tiếng Anh.

Chia sẻ về những nội dung trọng tâm của kế hoạch này, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản nhấn mạnh: “Từ năm học 2026-2027, các cơ sở giáo dục sẽ triển khai theo mức độ phù hợp với điều kiện thực tế. Các trường có điều kiện tốt hơn sẽ triển khai ở mức cao hơn và phát huy vai trò nòng cốt, dẫn dắt; các trường còn khó khăn sẽ được hỗ trợ để từng bước nâng cao điều kiện triển khai. Trên cơ sở kết quả thực hiện, thành phố sẽ tổ chức đánh giá, hoàn thiện mô hình và từng bước mở rộng quy mô trong giai đoạn 2028-2030. Quan điểm xuyên suốt là mô hình nào thực sự hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn, bảo đảm chất lượng và có khả năng lan tỏa thì sẽ được đánh giá để nhân rộng”.