Đổi mới tư duy quản trị giao thông Thủ đôKỳ cuối: Hướng tới hệ thống giao thông lấy người dân làm trung tâm

Giao thông không chỉ để đi lại

Trong nhiều năm, hiệu quả của giao thông thường được nhìn nhận qua số ki-lô-mét đường được mở mới, số cây cầu hoàn thành hay số nút giao được cải tạo. Những chỉ số đó vẫn rất quan trọng nhưng trong bối cảnh phát triển mới của Thủ đô, chúng không còn là thước đo duy nhất.

Một hệ thống giao thông hiện đại trước hết phải giúp người dân di chuyển thuận tiện hơn, an toàn hơn và có nhiều lựa chọn hơn. Người dân có thể tiếp cận nơi làm việc bằng đường sắt đô thị, xe buýt chất lượng cao hoặc phương tiện cá nhân trong một mạng lưới được tổ chức hợp lý; có thể nắm bắt thông tin giao thông theo thời gian thực để chủ động lựa chọn lộ trình; có thể đi bộ, đạp xe trong những không gian đô thị được quy hoạch đồng bộ. Khi đó, giao thông không còn là áp lực của cuộc sống đô thị mà trở thành một yếu tố nâng cao chất lượng sống.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Luật Thủ đô năm 2026: Phát triển giao thông phải gắn với phát triển đô thị, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững. Hạ tầng, công nghệ hay các chính sách quản lý đều là phương tiện để hướng tới mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân tốt hơn.

Chính vì vậy, đổi mới tư duy quản trị giao thông không nên được nhìn nhận như một sự thay đổi trong ngành giao thông đơn thuần. Đây là một bước chuyển trong cách quản trị đô thị, nơi mọi quyết sách đều hướng tới việc cân bằng giữa yêu cầu phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Khi người dân trở thành trung tâm của mọi chính sách, hệ thống giao thông cũng sẽ phát triển theo hướng bền vững hơn, thích ứng tốt hơn với tốc độ đô thị hóa và những yêu cầu mới của một Thủ đô hiện đại.

Kiến tạo hệ thống giao thông vì chất lượng sống

Đổi mới tư duy quản trị giao thông là quá trình lâu dài, không thể hoàn thành chỉ bằng một vài dự án hạ tầng hay một số giải pháp công nghệ. Điều quan trọng hơn là hình thành một phương thức quản trị hiện đại, trong đó quy hoạch, đầu tư, tổ chức giao thông, chuyển đổi số và sự tham gia của người dân được đặt trong một chỉnh thể thống nhất.

Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy, những bước chuyển đó đang dần hiện hữu. Các tuyến đường sắt đô thị được xác định là trục xương sống của hệ thống vận tải công cộng; mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) từng bước được triển khai; vùng phát thải thấp (LEZ) được chuẩn bị thực hiện; mạng lưới xe buýt xanh được mở rộng; công nghệ số và dữ liệu được đưa vào điều hành giao thông theo thời gian thực. Mỗi chính sách, mỗi dự án có mục tiêu riêng nhưng đều hướng tới một đích đến chung: Xây dựng một hệ thống giao thông vận hành hiệu quả hơn và phục vụ người dân tốt hơn.

Theo các chuyên gia, thành công của một đô thị hiện đại không được đo bằng số lượng cây cầu, chiều dài tuyến đường hay số làn xe được mở thêm mà bằng khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại một cách an toàn, thuận tiện và bền vững. Một hệ thống giao thông tốt phải giúp người dân có nhiều lựa chọn di chuyển, giảm thời gian đi lại, cải thiện chất lượng môi trường và tạo điều kiện để các nguồn lực của đô thị được kết nối, lưu thông hiệu quả.

Đó cũng là định hướng mà Hà Nội đang kiên trì theo đuổi trong quá trình hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô và Luật Thủ đô. Khi hạ tầng tiếp tục được đầu tư đồng bộ, vận tải công cộng từng bước giữ vai trò chủ đạo, dữ liệu và công nghệ trở thành nền tảng của công tác điều hành, còn người dân là trung tâm của mọi chính sách, giao thông không chỉ giải quyết bài toán đi lại trước mắt mà còn tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của Thủ đô.

Trong nhiều năm, ùn tắc giao thông luôn được nhìn nhận là một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất cản trở sự phát triển của Thủ đô. Vì vậy, ý nghĩa của quá trình đổi mới tư duy quản trị giao thông không dừng lại ở việc làm cho các tuyến đường thông thoáng hơn mà còn mở đường cho một mô hình phát triển đô thị hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao hơn.

Điều đó cũng được thể hiện rõ trong Kế hoạch số 330/KH-UBND do Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn ký ban hành ngày 7-12-2025 về việc triển khai thực hiện các giải pháp nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Tại kế hoạch này, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 và những năm tiếp theo cơ bản khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông, đồng thời xây dựng hệ thống giao thông đô thị đồng bộ, hiện đại, thông minh, lấy vận tải hành khách công cộng và quản lý nhu cầu giao thông làm nòng cốt. Đây không chỉ là mục tiêu của riêng ngành Giao thông mà còn là định hướng quản trị đô thị của Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.

Có thể thấy đổi mới tư duy quản trị giao thông không phải là đích đến mà là điểm khởi đầu của một quá trình chuyển đổi toàn diện. Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm nhưng hướng đi đã được xác lập. Khi mọi quyết sách đều hướng tới lợi ích của người dân, khai thác hiệu quả các nguồn lực và phát huy sức mạnh của khoa học - công nghệ, Hà Nội sẽ từng bước xây dựng được một hệ thống giao thông hiện đại, văn minh, xứng tầm với vị thế và khát vọng phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

“

Giai đoạn 2026-2030, thành phố Hà Nội xác định lấy đường sắt đô thị và xe buýt xanh làm trục chủ đạo cho giao thông công cộng; phấn đấu xóa bỏ các điểm ùn tắc nghiêm trọng và giảm từ 30 - 40% số điểm ùn tắc hiện có trên địa bàn. Vận tải công cộng đáp ứng từ 30 - 35% nhu cầu đi lại của người dân.

Về các chỉ tiêu hạ tầng trọng điểm: Hoàn thành 100km đường sắt đô thị (gồm 5 tuyến, đoạn tuyến); hoàn thành 9 cầu lớn vượt sông Hồng và sông Đuống (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Hồng Hà, Mễ Sở, Ngọc Hồi...). Tỷ lệ đất giao thông đạt tối thiểu 14 - 16% cho đất giao thông nói chung và tối thiểu 1% cho giao thông tĩnh... cùng với đó tập trung khép kín các tuyến đường Vành đai 1; 2; 2,5; 3; 3,5 và 4.