Bát Tràng định hướng phát triển kinh tế đêm gắn với bảo tồn làng

Đánh thức tiềm năng di sản bên dòng sông Hồng

Trong hành trình hơn bảy thế kỷ hình thành và phát triển, xã Bát Tràng được biết đến như một trung tâm sản xuất gốm sứ danh tiếng, một kho tàng di sản văn hóa phong phú của Hà Nội. Đứng trước yêu cầu chuyển dịch kinh tế đô thị, mở rộng không gian dịch vụ và phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô, Bát Tràng đang chủ động triển khai định hướng phát triển kinh tế đêm gắn với bảo tồn di sản làng nghề.

Không chỉ nổi tiếng về gốm sứ, Bát Tràng sở hữu hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đồ sộ với 47 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 10 di tích cấp Quốc gia (đình Bát Tràng, đền Mẫu, chùa Kim Trúc, Văn Chỉ...); di tích lịch sử cách mạng nơi nhạc sĩ Văn Cao in lần đầu tiên bản "Tiến quân ca"; 23 ngôi nhà cổ, 16 nhà thờ họ xây bằng gạch Bát Tràng rêu phong, tạo nên không gian ngõ cổ mang đậm hơi thở thời gian.

Đặc biệt, Bát Tràng tự hào là một trong hai làng nghề đầu tiên của Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu, đồng thời nắm giữ 3 Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia gồm: Nghề làm gốm truyền thống Bát Tràng, Hội làng Bát Tràng, Tri thức nấu cỗ Bát Tràng.

Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng cho biết: Thực hiện Quyết định số 2419/QĐ-UBND, ngày 9-5-2026 của UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Đề án "Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045", Bát Tràng được lựa chọn là một trong những không gian trọng điểm để triển khai mô hình kinh tế đêm. Mô hình này gắn liền với Đề án thành lập "Khu phát triển thương mại và văn hóa Bảo tàng sinh thái Làng cổ Bát Tràng", vận hành theo phương pháp "bảo tàng sống".

Từ trước đến nay, các hoạt động du lịch tại Bát Tràng chủ yếu diễn ra vào ban ngày. Du khách tham quan chợ gốm, trải nghiệm làm các sản phẩm của làng nghề, rồi rời đi trong ngày, dẫn đến thời gian lưu trú ngắn và mức chi tiêu chưa tương xứng với tiềm năng di sản.

“Việc phát triển kinh tế đêm không chỉ giúp kéo dài chuỗi giá trị du lịch, gia tăng chi tiêu của du khách, mà còn mở ra cơ hội kinh doanh cho cộng đồng địa phương, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang dịch vụ - thương mại chất lượng cao. Đây cũng là giải pháp bảo tồn động, giúp di sản làng nghề tiếp tục "sống" và tỏa sáng dưới ánh đèn đêm, thu hút thế hệ trẻ và du khách quốc tế”- Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng kỳ vọng.

Dựa trên bản sắc văn hóa bản địa, xã Bát Tràng xây dựng phương án tổ chức không gian kinh tế đêm với phân vùng hợp lý, vừa kết nối thông suốt vừa tôn vinh giá trị từng khu vực di tích với các ý tưởng: Khu triển lãm 1.000 năm Thăng Long và Ao Long Nhỡn với không gian tổ chức các chương trình trình diễn ánh sáng công nghệ cao, biểu diễn âm nhạc, triển lãm thiết kế sáng tạo và không gian giao lưu với các nghệ nhân nổi tiếng về bí quyết nghề gốm cùng nét đẹp văn hóa Thăng Long. Tại khu vực Lò Bầu cổ, sẽ mở các lớp workshop vuốt nặn, vẽ gốm dưới ánh đèn đêm từ 19-22h. Du khách được trực tiếp chứng kiến nghệ nhân đốt lò trình diễn và nhận giấy chứng nhận sản phẩm do chính tay mình tạo tác.

Đáng chú ý, chợ gốm Bát Tràng đêm được định hình thành không gian giao thương rực rỡ sắc màu với các gian hàng OCOP, quà tặng mỹ nghệ và khu phiên chợ sáng tạo. Ngoài ra, địa phương cũng định hướng hình thành các trung tâm mua sắm gốm cao cấp mở cửa muộn tới 22-23h đêm, dành cho du khách có nhu cầu sưu tầm gốm nghệ thuật, gốm đặt hàng theo yêu cầu và tư vấn thiết kế nội thất.

Đêm Bát Tràng sẽ thêm phần lắng đọng với các tour chiêm bái, đi lễ ban đêm tại chùa Tiêu Dao, đình làng, đền Mẫu, Văn Chỉ kết hợp thưởng lãm 23 ngôi nhà cổ và 16 nhà thờ họ. Tại không gian đình làng Bát Tràng, du khách sẽ được thưởng thức các làn điệu nghệ thuật truyền thống như: Chèo, Ca trù, Quan họ, Xẩm hay Lễ hội Áo dài; tại các tuyến ngõ cổ có tổ chức chiếu sáng nghệ thuật, trình chiếu 3D Mapping lên các công trình kiến trúc gốm cổ, xây dựng đường gốm phát sáng và tiểu cảnh check-in độc đáo.

Đặc biệt, du khách đến với Bát Tràng sẽ được thưởng thức trọn vẹn hương vị tinh tế của Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia "Tri thức nấu cỗ Bát Tràng" với những món ăn đặc biệt riêng có, như: Canh măng mực, su hào xào mực, mâm cỗ truyền thống đồng bằng Bắc Bộ kết hợp cùng các không gian trà đạo, cà phê gốm lãng mạn bên sông Bắc Hưng Hải.

Những giải pháp chiến lược

Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Dương Đăng Hòa thông tin thêm: Để đưa định hướng phát triển kinh tế đêm gắn với bảo tồn làng nghề đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và bền vững, xã tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp trọng tâm: Quy hoạch hạ tầng và tổ chức giao thông thông minh, cải tạo nâng cấp đường ngõ xóm, bãi đỗ xe tập trung, hệ thống chiếu sáng nghệ thuật, nhà vệ sinh công cộng; kết nối linh hoạt giao thông đường bộ (xe điện, xe buýt) và tuyến du lịch đường thủy nội địa sông Hồng; tích hợp hệ thống chỉ dẫn bản đồ số hóa qua mã QR code cho du khách.

Đồng thời, xã Bát Tràng cũng đẩy mạnh chuyển đổi số và truyền thông thương hiệu, xây dựng cơ sở dữ liệu số kinh tế đêm, ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt, phát triển App/Mini App phục vụ đặt tour và trải nghiệm; quảng bá mạnh mẽ thương hiệu "Đêm Bát Tràng - Hành trình của đất và lửa" trên các nền tảng truyền thông số.

Xã cũng khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư phát triển mô hình homestay làng cổ, Boutique hotel mang phong cách kiến trúc gốm sứ độc đáo, giúp kéo dài thời gian lưu trú của du khách…

Chị Tiết Huyền Nhung- chủ hộ kinh doanh Nhung gốm Bát Tràng bày tỏ: Du lịch Bát Tràng hiện nay chủ yếu phát triển theo hình thức "du lịch ban ngày", du khách đi chợ gốm, vuốt nặn gốm, tham quan bảo tàng, ăn uống nhẹ rồi về trong ngày. Việc chưa có hệ sinh thái dịch vụ ban đêm phong phú khiến doanh thu từ khách du lịch chưa tương xứng với tiềm năng, đồng thời bỏ lỡ đối tượng khách lưu trú nghỉ đêm và du khách quốc tế. Do đó, việc phát triển kinh tế đêm tại Bát Tràng sẽ không chỉ thu hút du khách, mà còn giúp hoạt động kinh doanh, dịch vụ phát triển, nâng cao thu nhập cho người làng nghề.

Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng nhấn mạnh: Việc phát triển kinh tế đêm gắn với bảo tồn làng nghề truyền thống là bước đi đột phá, thể hiện tư duy đổi mới và tầm nhìn chiến lược của địa phương, giúp mở ra dư địa tăng trưởng mới cho xã, đồng thời góp phần đánh thức tiềm năng văn hóa phong phú ban đêm để nâng tầm giá trị thương hiệu gốm Bát Tràng. Địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành thành phố để hoàn thiện các Đề án, Quy hoạch, huy động nguồn lực đầu tư để từng bước xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, đưa Bát Tràng trở thành điểm đến tiêu biểu của Thủ đô.