Phòng, chống thiên tai - Hà Nội chủ động, thích ứng và phát triển bền vững
Tối 29-7, từ 19h, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện Chương trình Hà Nội chuyển động với chủ đề "Phòng, chống thiên tai - Hà Nội chủ động, thích ứng và phát triển bền vững".
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến ngày càng phức tạp, thiên tai cực đoan, khó lường, công tác phòng, chống thiên tai không còn là nhiệm vụ mang tính tình thế, mà đã trở thành yêu cầu chiến lược, gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững. Đối với Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước - yêu cầu này càng trở nên cấp thiết.
Năm 2025, Hà Nội phải đối mặt với những đợt thiên tai lịch sử, đặc biệt là bão số 10, bão số 11 cùng mưa lũ sau bão, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những sự cố đê điều, sạt lở bờ sông, ngập úng cục bộ không chỉ đặt ra nhiều thách thức mà còn trở thành bài học thực tiễn để thành phố nhìn nhận, đánh giá và triển khai các giải pháp quyết liệt, hiệu quả hơn.
Bước vào mùa mưa bão năm 2026, Hà Nội xác định công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, then chốt với tinh thần chủ động cao nhất.
Xác định con người và tổ chức là yếu tố quyết định hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai, ngay từ đầu năm, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026. Thành phố tập trung củng cố tổ chức, hoàn thiện các phương án ứng phó, huy động nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, hướng tới mục tiêu chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho người dân. Công tác phòng, chống thiên tai vì vậy đang chuyển biến rõ nét từ tư duy bị động "chống đỡ" sang chủ động "quản lý rủi ro".
Cùng với đổi mới tư duy, Hà Nội tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng phục vụ phòng, chống thiên tai. Thành phố đã triển khai nhiều dự án thủy lợi quan trọng, như: Xây dựng trạm bơm Yên Nghĩa công suất 120m³/s, trạm bơm Văn Khê công suất 24m³/s và hệ thống tiêu ra sông Hồng; xây dựng mới cụm công trình đầu mối trạm bơm Bộ Đầu công suất 15m³/s, trạm bơm Phương Trạch công suất 46,5m³/s...
Hiện nay, thành phố đang tiếp tục triển khai dự án đầu tư xây dựng cụm công trình đầu mối Liên Mạc công suất 70m³/s; dự án đầu tư xây dựng, tu bổ các vị trí xung yếu của hệ thống đê điều; nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ. Bên cạnh đó, hệ thống 329 điểm canh đê cùng các kho vật tư dự trữ được chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống thiên tai.
Với sự chủ động trong chỉ đạo, quan tâm đầu tư nguồn lực và sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Hà Nội đang từng bước xây dựng "thế trận" phòng, chống thiên tai đồng bộ, bền vững, hướng tới mục tiêu phát triển Thủ đô an toàn, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai.
Nhằm làm rõ những nỗ lực và giải pháp của thành phố trong lĩnh vực này, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội lựa chọn chủ đề "Phòng, chống thiên tai - Hà Nội chủ động, thích ứng và phát triển bền vững" là nội dung chính của Chương trình "Hà Nội chuyển động” tối nay (29-7).
Tham gia chương trình tại Trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội và ông Trần Thanh Toàn, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Hà Nội.
Chủ động ứng phó thiên tai từ những bài học sau thiệt hại nặng nề
Năm 2025 ghi nhận nhiều diễn biến thời tiết cực đoan trên địa bàn Hà Nội với sự xuất hiện liên tiếp của các cơn bão số 3, số 5, số 10, số 11 cùng các đợt dông, lốc, mưa lớn và lũ. Đặc biệt, bão số 10 và bão số 11, nhất là hoàn lưu sau bão số 11, đã gây ra đợt mưa lũ lịch sử trên lưu vực sông Cầu và sông Cà Lồ, khiến nhiều khu vực bị ngập sâu, hạ tầng bị hư hỏng, sản xuất nông nghiệp thiệt hại nặng nề, để lại nhiều bài học trong công tác phòng, chống thiên tai của thành phố.
Trao đổi về những thiệt hại do thiên tai gây ra trong năm qua, ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, theo thống kê từ các địa phương, thiên tai năm 2025 đã làm 2 người tử vong do sét đánh và 9 người bị thương do dông, lốc. Bên cạnh thiệt hại về người, nhiều công trình hạ tầng, nhà ở, hệ thống điện, giao thông, trường học và các công trình công cộng bị ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất.
Trong đó, bão số 10 và số 11 là hai cơn bão gây thiệt hại nghiêm trọng nhất. Mưa lớn kéo dài kết hợp với lũ trên sông Cầu và sông Cà Lồ đã tạo nên đợt lũ lịch sử, làm tràn một số tuyến đê, gây hư hỏng nhiều công trình hạ tầng và ảnh hưởng trên diện rộng.
Đáng chú ý, hơn 15.000 ngôi nhà bị ngập, hư hỏng; khoảng 6.000ha lúa, 2.000ha rau màu, 500ha diện tích nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại. Thiên tai cũng làm ảnh hưởng đến khoảng 4.000 con gia súc và 80.000 con gia cầm, gây tổn thất lớn đối với sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.
Hoàn lưu sau bão số 11 còn khiến nhiều khu vực của Thủ đô rơi vào tình trạng ngập úng nghiêm trọng. Hai xã Trung Giã và Đa Phúc trở thành những điểm nóng khi mưa lũ lịch sử làm hàng nghìn hộ dân bị ảnh hưởng, nhiều trạm bơm tiêu úng bị ngập, tê liệt, khiến việc tiêu thoát nước gặp nhiều khó khăn và kéo dài thời gian úng ngập.
Theo ông Nguyễn Duy Du, thống kê sơ bộ cho thấy, tổng thiệt hại do thiên tai trên địa bàn Hà Nội trong năm 2025 ước tính trên 600 tỷ đồng. Những thiệt hại này không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt của các hiện tượng thời tiết cực đoan mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với thành phố trong việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống đê điều, thủy lợi, hạ tầng phòng, chống thiên tai; nâng cao chất lượng công tác dự báo, cảnh báo sớm, xây dựng các phương án để ứng phó, chủ động giảm thiểu thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trước những diễn biến ngày càng khó lường của biến đổi khí hậu.
Hoàn lưu bão số 11 gây mưa lớn trên diện rộng, phức tạp
Lý giải về nguyên nhân dẫn đến 3 trạm bơm trên địa bàn xã Trung Giã và Đa Phúc bị ngập, không thể vận hành trong cơn bão số 11 cuối năm 2025, ông Trần Thanh Toàn, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội cho biết, các trạm bơm Tân Hưng, Cẩm Hà 1, Tăng Long là khu vực với địa hình có tính phân bậc khá rõ nét và thay đổi theo hướng thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, có 3 loại địa hình chính: Đồi núi, gò đồi thấp và đồng bằng.
Địa hình vừa mang đặc trưng của vùng đồng bằng châu thổ, vừa có đặc trưng của vùng bán sơn địa có núi, sông, hồ, đồng, bãi kết hợp cùng hệ thống sông Công ở phía Bắc, sông Cà Lồ ở phía Nam và sông Cầu ở phía đông Bắc.
Do đặc điểm địa hình, địa mạo tự nhiên như vậy nên về mặt thủy thế nước mưa của khu vực được tập trung chảy dồn về phía Đông Bắc và tiêu ra sông Cầu qua hệ thống kênh và các trạm bơm tiêu đã được xây dựng từ những năm 70-80-90, như: Trạm bơm Tân Hưng, Cẩm Hà, Tăng Long, Tiên Tảo.
Nguyên nhân tiếp theo là hệ thống tuyến đê điều hữu sông Cầu có cao độ mặt đê, cống dưới đê, tuyến đê chưa khép kín nên khi nước thượng nguồn lên cao đã không đáp ứng được yêu cầu chống lũ.
Bên cạnh đó, hệ thống công trình thủy lợi, bao gồm: Kênh, cống, trạm bơm xây dựng cách đây 30 năm, hiện nay đã xuống cấp nghiêm trọng, thiết bị cơ khí - điện hư hỏng và lạc hậu, không đảm bảo công suất.
Hệ thống điện cấp cho trạm bơm: Cao độ đặt trạm biến áp thấp, Trạm biến áp cáp điện chung cho cả trạm bơm và dân sinh. Khi mực nước lên cao bất thường trong thời gian ngắn, lượng nước rất nhiều chảy về trạm bơm không đủ công suất bơm tiêu đã gây ngập trạm biến áp, do đó ngành điện lực phải cắt khỏi lưới điện.
Đồng thời, do diễn biến bất thường của mưa lớn trên thượng nguồn và trong lưu vực. Hoàn lưu bão số 11 gây mưa lớn trên diện rộng. Do ảnh hưởng của cơn bão số 11 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và phía Bắc Hà Nội xảy ra mưa lớn trên diện rộng với mực nước trên sông Cầu vượt báo động 3; mực nước các sông liên tiếp lập đỉnh lũ lịch sử mới, nước Sông Công tràn qua đê Vòng Ấm khu vực Trung Giã; cùng với nước lũ Sông Cầu tràn qua đê hữu Cầu khu vực Tân Hưng gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng trên diện rộng trong khu vực xã Trung Giã và Đa Phúc.
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai
Năm 2025 đánh dấu sự thay đổi quan trọng khi chính quyền địa phương vận hành theo mô hình hai cấp. Phân tích tác động của mô hình này đối với công tác phòng, chống thiên tai, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du cho biết, về thuận lợi, việc mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động đã tạo điều kiện rút ngắn đầu mối chỉ huy; thông tin từ thành phố được truyền đạt thẳng đến xã, phường nhanh hơn, rõ trách nhiệm hơn, đồng thời phát huy vai trò của “bốn tại chỗ”, lực lượng cơ sở và người dân.
Cùng với đó, khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các xã, phường cũng gặp những khó khăn nhất định, như: Việc xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai trong giai đoạn chuyển đổi diễn ra đúng vào mùa mưa bão nên còn có những lúng túng. Lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai tại cơ sở vẫn còn mỏng, chưa được tập huấn, diễn tập nhiều nên việc xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai còn nhiều hạn chế.
Tuy nhiên, Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội đã tham mưu cho thành phố ban hành các văn bản hướng dẫn các xã, phường kiện toàn ban chỉ huy phòng thủ dân sự, đồng thời kiện toàn lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai. Đối với cơ quan thường trực về phòng, chống thiên tai, việc chuyển từ mô hình tổng hợp thông tin của 30 quận, huyện sang 126 xã, phường cũng đặt ra những khó khăn nhất định trong tổng hợp thông tin, đặc biệt là thông tin thiệt hại.
Nhận thức được điều đó, từ tháng 7-2025, Chi cục đã xây dựng một bộ phần mềm trực tuyến để các xã, phường cập nhật thông tin thiệt hại trực tiếp lên hệ thống. Hiện nay, hệ thống đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tổng hợp và tạo báo cáo, qua đó hỗ trợ nâng cao hiệu quả công tác tổng hợp, báo cáo và điều hành.
Đầu tư đồng bộ 3 trạm bơm, nâng năng lực chống ngập cho Thủ đô
Đề cập đến công tác đảm bảo an toàn phòng, chống thiên tai và tiến độ xây dựng khẩn cấp 3 trạm bơm trên địa bàn xã Trung Giã và Đa Phúc, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội Trần Thanh Toàn cho biết, qua đánh giá hậu quả của đợt ngập úng vừa qua trên địa bàn, thành phố Hà Nội đã thể hiện quyết tâm rất cao và có sự chỉ đạo quyết liệt trong việc đầu tư các giải pháp khắc phục.
Hệ thống đê điều cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ
Đánh giá về hiện trạng hệ thống đê điều trước mùa mưa lũ năm 2026, ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, Hà Nội có địa hình đa dạng với hệ thống sông ngòi, hồ đập.
Thành phố có 7 con sông chảy qua gồm: Sông Đà, sông Hồng, sông Đuống, sông Công, sông Cầu, sông Cà Lồ và sông Đáy; cùng các sông nội tỉnh như: Sông Tích, sông Bùi, sông Thanh Hà là nền tảng hình thành hệ thống đê điều lớn, giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống lũ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo ông Nguyễn Duy Du, Hà Nội hiện có hơn 620km đê từ cấp V đến cấp đặc biệt. Trong đó, thành phố là địa phương có tuyến đê cấp đặc biệt với chiều dài hơn 37km. Ngoài ra, còn có khoảng hơn 144km đê chưa được phân cấp, gồm các tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng.
Qua đánh giá hiện trạng, các tuyến đê từ cấp III đến cấp đặc biệt cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ theo thiết kế và quy hoạch. Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai không được chủ quan, lơ là mà phải tiếp tục tăng cường kiểm tra, tuần tra, canh gác để phát hiện sớm các sự cố và xử lý ngay từ giờ đầu, đặc biệt tại các trọng điểm, vị trí đê xung yếu.
Đối với các tuyến đê cấp IV, cấp V và các tuyến đê chưa được phân cấp, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, vẫn còn một số đoạn có cao trình thấp hơn quy hoạch. Do đó, các đơn vị cần thường xuyên kiểm tra, tuần tra, canh gác và xây dựng phương án hộ đê để chủ động ứng phó khi xảy ra thiên tai.
Chủ động vận hành, sẵn sàng chống úng mùa mưa bão
Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội đã hoàn thành sửa chữa toàn bộ các trạm bơm tiêu và trạm bơm tưới, tiêu kết hợp, sẵn sàng vận hành, bảo đảm công tác tiêu úng, phục vụ sản xuất và phòng, chống thiên tai trên địa bàn được giao quản lý.
Ông Trần Thanh Toàn, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội cho biết, đơn vị hiện được giao quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi phục vụ tưới, tiêu trên địa bàn 18 xã và 4 phường của thành phố Hà Nội, đồng thời thực hiện nhiệm vụ tại một số địa phương thuộc các tỉnh Phú Thọ, Bắc Ninh và Hưng Yên.
Năm 2026, Công ty được thành phố đặt hàng cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi với tổng diện tích phục vụ 207.402,06ha. Để thực hiện nhiệm vụ này, Công ty quản lý hệ thống công trình thủy lợi gồm 89 trạm bơm, trong đó có 16 trạm bơm tiêu và 10 trạm bơm tưới, tiêu kết hợp; 502 tuyến kênh với tổng chiều dài 730,834km; 8 hồ chứa; 1.258 cống có cửa van, máy đóng mở và 5 cống dưới đê, ngăn sông.
Theo ông Trần Thanh Toàn, đến nay, Công ty đã hoàn thành sửa chữa toàn bộ các trạm bơm tiêu và trạm bơm tưới, tiêu kết hợp, bảo đảm các công trình trong trạng thái sẵn sàng vận hành, đáp ứng yêu cầu chống úng trong mùa mưa bão.
Phân loại sự cố đê điều, xử lý phù hợp, kịp thời
Trước các sự cố đê điều phát sinh sau mưa lũ, Hà Nội thực hiện phân loại mức độ rủi ro để lựa chọn phương án xử lý phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân và hệ thống đê điều.
Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du cho biết, giai đoạn 2024-2025, trên địa bàn thành phố xảy ra 32 sự cố về đê điều. Ngay sau khi sự cố phát sinh, đơn vị đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm tra thực địa, đồng thời, hướng dẫn các địa phương triển khai xử lý ngay từ đầu.
Theo ông Nguyễn Duy Du, các sự cố được phân loại để có phương án xử lý phù hợp. Với những sự cố đặc biệt nguy hiểm, đe dọa an toàn tính mạng người dân, Chi cục tham mưu thành phố ban hành tình huống khẩn cấp về thiên tai và triển khai công trình xử lý khẩn cấp. Các sự cố nguy hiểm nhưng chưa đến mức khẩn cấp được đưa vào kế hoạch duy tu, sửa chữa của năm tiếp theo; những vị trí đã nằm trong các dự án đầu tư được đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thi công. Riêng các trường hợp sạt lở bờ sông chỉ ảnh hưởng đến đất nông nghiệp, đơn vị tiếp tục theo dõi diễn biến để có biện pháp xử lý khi cần thiết.
Chủ động phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng ứng phó thiên tai
Trao đổi về công tác chuẩn bị ứng phó trước những diễn biến ngày càng khó lường của biến đổi khí hậu, ông Nguyễn Duy Du cho biết: Thành phố luôn xác định phương châm “4 tại chỗ” gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ là nền tảng để nâng cao khả năng ứng phó, giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra.
Theo ông Nguyễn Duy Du, ngay từ đầu năm 2026, Hà Nội đã tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành, kịp thời quán triệt và triển khai các chỉ đạo của Trung ương và thành phố, trọng tâm là Chỉ thị số 01 về công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026.
Cùng với đó, thành phố đã hoàn thành việc kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp. Đến nay, 126/126 xã, phường đã kiện toàn Ban Chỉ huy, đồng thời phân công rõ nhiệm vụ cho lực lượng xung kích và các lực lượng tham gia công tác phòng, chống thiên tai, bảo đảm sẵn sàng huy động ngay khi có tình huống xảy ra.
Đáng chú ý, Hà Nội đã chủ động xây dựng và ban hành 31 phương án, kế hoạch cấp thành phố phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Trong đó, có nhiều phương án quan trọng như phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro; phương án chỉ đạo, điều hành trực tuyến; phương án hộ đê bảo vệ các trọng điểm xung yếu. Song song với đó, 100% xã, phường trên địa bàn đã hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai theo đặc điểm của từng địa phương.
Để bảo đảm phương châm “4 tại chỗ” thực sự phát huy hiệu quả, các kế hoạch, phương án cũng thường xuyên được rà soát, cập nhật, bổ sung nguồn lực, vật tư và phương tiện. Mới đây, ngày 27-7, Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành văn bản hướng dẫn, đôn đốc các xã, phường và các sở, ngành tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án ứng phó thiên tai, cụ thể hóa các chỉ đạo của lãnh đạo Trung ương về công tác phòng, chống thiên tai năm 2026.
Bên cạnh công tác chuẩn bị lực lượng và phương án, thành phố cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng, chống thiên tai cho cán bộ và người dân bằng nhiều hình thức phong phú, giúp người dân chủ động hơn trong phòng tránh, giảm thiểu rủi ro khi thiên tai xảy ra.
Theo ông Nguyễn Duy Du, Hà Nội cũng đang tập trung nguồn lực đầu tư cho các công trình phòng, chống thiên tai, nhất là các dự án tu bổ, nâng cấp hệ thống đê điều, thủy lợi, xử lý các điểm nghẽn tiêu thoát nước và triển khai dự án xây dựng 10 hồ điều hòa, tiêu thoát nước nội đô. Đây là những giải pháp căn cơ nhằm từng bước nâng cao năng lực chống chịu của hạ tầng trước các hiện tượng thời tiết cực đoan, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân và giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Phối hợp đồng bộ để nâng cao hiệu quả tiêu úng
Theo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội Trần Thanh Toàn, trong công tác phòng, chống thiên tai, Công ty luôn xác định sự phối hợp giữa các đơn vị là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả ứng phó. Vì vậy, mọi hoạt động đều được triển khai theo ba bước xuyên suốt gồm chủ động chuẩn bị, tăng cường trao đổi thông tin và kịp thời xử lý tình huống.
Ngay từ trước mùa mưa bão, Công ty tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi để xây dựng kế hoạch sửa chữa, khắc phục các tồn tại, bảo đảm công trình vận hành an toàn. Đồng thời, các thông tin liên quan đến những hạng mục thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương cũng được trao đổi kịp thời, giúp chính quyền các xã, phường chủ động phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh theo đúng phân cấp quản lý.
Bên cạnh đó, Công ty chủ động xây dựng các kịch bản, phương án phòng, chống thiên tai theo từng lưu vực, từng tình huống mưa lũ và gửi đến các địa phương để cùng nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện. Quá trình phối hợp này giúp các phương án vừa phù hợp với yêu cầu vận hành hệ thống thủy lợi, vừa đáp ứng thực tế chỉ đạo, điều hành của chính quyền cơ sở.
Một trong những điểm mới được Công ty triển khai là số hóa toàn bộ các công trình thủy lợi trên nền tảng Google Earth. Theo ông Trần Thanh Toàn, nhiều địa phương đã phối hợp cùng Công ty tổ chức các buổi làm việc, cập nhật dữ liệu từng công trình lên bản đồ số. Mỗi vị trí đều được tích hợp đầy đủ thông tin về tọa độ, nguy cơ xảy ra sự cố, phương án ứng phó, nguồn vật tư dự phòng, lực lượng thực hiện và quy trình xử lý theo từng kịch bản. Nhờ đó, khi có tình huống phát sinh, lực lượng tại hiện trường có thể nhanh chóng xác định vị trí, tiếp cận thông tin và triển khai các biện pháp xử lý kịp thời, hiệu quả.
Không chỉ phối hợp với chính quyền địa phương, Công ty còn duy trì trao đổi thường xuyên với các chủ đầu tư và đơn vị thi công các dự án đang triển khai trên địa bàn. Mục tiêu là vừa bảo đảm tiến độ thi công các công trình, vừa không ảnh hưởng đến an toàn hệ thống thủy lợi, công tác phòng, chống thiên tai cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp trong khu vực.
Theo ông Trần Thanh Toàn, việc cập nhật thông tin giữa các bên được thực hiện thường xuyên thông qua các cuộc họp định kỳ và hệ thống liên lạc trực tiếp giữa cán bộ kỹ thuật của Công ty với địa phương và các đơn vị thi công. Tiến độ xây dựng các dự án được cập nhật liên tục để kịp thời điều chỉnh các phương án ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế.
“Thời gian qua, sự phối hợp giữa Công ty với các địa phương, các cơ quan chuyên môn và các đơn vị liên quan luôn được duy trì chặt chẽ, bảo đảm đáp ứng yêu cầu trong công tác phòng, chống thiên tai. Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả xử lý các tình huống phát sinh, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra”, ông Trần Thanh Toàn nhấn mạnh.
Công tác dự báo, cảnh báo được cập nhật và truyền tải thông tin kịp thời
Theo ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, công tác dự báo cảnh báo thiên tai là một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng để góp phần giúp chính quyền, người dân chủ động các biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai. Hiện nay, công tác dự báo, cảnh báo thiên tai đang được Hà Nội triển khai theo nhiều hình thức để đảm bảo thường xuyên rà soát, cập nhật, truyền tải thông tin kịp thời, đầy đủ đến các cấp chính quyền và người dân.
Theo đó, nội dung thông tin, dự báo gồm: Tiếp nhận từ các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan chuyên môn; các phần mềm, trang thông tin dự báo, cảnh báo thiên tai có uy tín trên mạng internet (VNDMS) và đặc biệt là từ hệ thống theo dõi, quan sát trực tuyến trên địa bàn thành phố (trạm đo mưa, mực nước).
Về hình thức truyền tin, thực hiện qua nhiều hình thức như: Theo dõi trực tuyến (Chi cục đã cung cấp đường link các bản tin dự báo, cảnh báo và xem trực tuyến lượng mưa, mực nước theo thời gian thực tới các sở, ngành và 126 xã, phường), truyền phát tin qua hệ thống quản lý văn bản, tin nhắn, mạng xã hội (đặc biệt là các nhóm Zalo phòng chống thiên tai), hệ thống thông tin truyền tin cơ sở và thông qua các cơ quan thông tấn báo chí...
Chuẩn bị đầy đủ nhân lực, thiết bị để ứng phó mưa lớn
Trước câu hỏi lực lượng vận hành và xử lý sự cố của đơn vị trong mùa mưa bão được bố trí như thế nào để đảm bảo ứng trực 24/7, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội Trần Thanh Toàn cho biết, trên cơ sở kiểm tra, đánh giá hiện trạng, Công ty đã xây dựng các kịch bản ứng phó và phương án xử lý từ sớm để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra.
Bố trí lực lượng ứng trực, sẵn sàng xử lý sự cố
Thông tin về công tác chuẩn bị nhân lực, vật tư và thiết bị phục vụ phòng, chống úng ngập, ông Trần Thanh Toàn cho biết, trước mùa mưa bão, Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội thường tổ chức kiểm tra theo từng địa bàn do các đơn vị trực tiếp quản lý để đánh giá hiện trạng công trình. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, Công ty xây dựng các kịch bản sửa chữa sớm, bố trí lực lượng phù hợp cho từng tình huống.
Theo đó, ngoài lực lượng thường trực tại các công trình, Công ty còn bố trí lực lượng sẵn sàng điều động để hỗ trợ khi cần thiết. Đối với các trạm bơm đang vận hành phục vụ tưới, cán bộ, công nhân có thể được điều chuyển sang vận hành các trạm bơm tiêu hoặc phối hợp kiểm tra dọc các tuyến kênh theo diễn biến của thời tiết.
Bên cạnh đó, Công ty thường xuyên kiểm tra máy móc, thiết bị, đến tháng 7-2026, tất cả công trình liên quan đến bơm tiêu và các trạm bơm tưới, tiêu kết hợp đã được vận hành thử, bảo đảm sẵn sàng hoạt động.
Công ty đã tổ chức mua sắm, dự trữ trang thiết bị cơ điện, thiết bị quản lý cần thiết để phục vụ công tác ứng trực. Với sự chuẩn bị này, Công ty cơ bản đáp ứng yêu cầu sẵn sàng ứng phó khi phát sinh các tình huống do mưa bão gây ra.
Đầu tư đồng bộ hạ tầng, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu
Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du, ngày 15-5-2026, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 2546/QĐ-UBND phê duyệt phương án hộ đê và bảo vệ trọng điểm xung yếu phòng, chống thiên tai năm 2026.
Theo phương án, trên địa bàn Hà Nội có 27 trọng điểm xung yếu cần đặc biệt chú ý trong công tác phòng, chống lụt bão, gồm: 5 trọng điểm cấp thành phố và 22 trọng điểm cấp xã, phường. Phương án quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và UBND các xã, phường trong việc huy động lực lượng, vật tư, phương tiện theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ vị trí.
“Điểm mới của phương án năm 2026 là các xã, phường có đê bối phải xây dựng giải pháp chủ động đưa nước vào trong bối khi lũ đạt từ báo động II trở lên theo quy định của Luật Đê điều (sửa đổi)”, ông Nguyễn Duy Du nhấn mạnh.
Về giải pháp dài hạn, ông Nguyễn Duy Du cho biết, đối với nhóm giải pháp công trình, thành phố xác định cần tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống đê điều, thủy lợi, thoát nước và hạ tầng phục vụ phòng, chống thiên tai. Đồng thời, Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội đã tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều đảm bảo theo 3 tiêu chí: Bảo đảm an toàn chống lũ; đáp ứng yêu cầu phát triển giao thông phục vụ kinh tế và góp phần tạo cảnh quan đô thị.
Đối với các giải pháp phi công trình, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cũng như: Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về phòng, chống thiên tai; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong công tác dự báo, cảnh báo thiên tai; tăng cường thông tin, tuyên truyền, tập huấn, diễn tập để nâng cao năng lực ứng phó của chính quyền cơ sở và kỹ năng phòng, chống thiên tai cho người dân.
Bên cạnh đó, đối với những khu vực có địa hình trũng thấp, thường xuyên chịu tác động của thiên tai, thành phố sẽ nghiên cứu triển khai phương án di dân và chuyển đổi mục đích sử dụng đất phù hợp với điều kiện thực tế, trên tinh thần chủ động thích ứng với thiên tai, không né tránh.