Từ lỗi vi phạm giao thông đến bản án nhiều năm tù

Từ vi phạm giao thông đến vụ án hình sự

Mới đây, ngày 20-7, tại nút giao Phạm Hùng - Nguyễn Hoàng (Hà Nội), Tổ công tác của Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 6 (Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội) phát hiện một ô tô vi phạm biển báo cấm rẽ trái và ra hiệu lệnh dừng xe để kiểm tra.

Thay vì chấp hành, người điều khiển phương tiện tiếp tục điều khiển xe tiến lên, đẩy một cán bộ Cảnh sát giao thông đang làm nhiệm vụ rồi bỏ chạy. Sau đó, lực lượng chức năng xác định người điều khiển là Trịnh Văn N., không có giấy phép lái xe. Cơ quan Công an đã tạm giữ hình sự để điều tra theo quy định của pháp luật.

Trước đó không lâu, lực lượng chức năng Hà Nội cũng xử lý vụ lái xe và phụ xe chở hàng quá tải có hành vi chống đối trong quá trình kiểm tra, kiểm soát. Giám đốc Công an thành phố Hà Nội đã chỉ đạo khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, khẳng định quan điểm không có vùng cấm đối với các hành vi cản trở người thi hành công vụ.

Điểm chung của các vụ việc đều bắt đầu từ những lỗi tưởng chừng đơn giản như vi phạm quy tắc giao thông, không có giấy phép lái xe, chở quá tải hoặc không chấp hành hiệu lệnh dừng xe. Tuy nhiên, chỉ vì tâm lý muốn bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm, nhiều người đã tự đẩy mình từ người vi phạm hành chính trở thành bị can trong vụ án hình sự.

Theo các điều tra viên, khi bị kiểm tra, không ít trường hợp nảy sinh tâm lý "cố chạy sẽ thoát", "xe chưa đăng ký", "không có giấy phép lái xe", "sợ bị xử phạt". Chính những quyết định bộc phát ấy khiến hành vi vi phạm không còn dừng ở lỗi giao thông ban đầu mà chuyển thành hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, thậm chí trực tiếp đe dọa tính mạng, sức khỏe của người thi hành công vụ.

Thực tế thời gian gần đây cho thấy, việc sử dụng ô tô hoặc xe máy lao vào lực lượng chức năng không chỉ gây nguy hiểm cho cán bộ làm nhiệm vụ mà còn đe dọa an toàn của những người tham gia giao thông xung quanh. Chỉ một cú tăng ga trong vài giây có thể phải đánh đổi bằng nhiều năm tù.

Không chỉ là tội "Chống người thi hành công vụ"

Nhiều người nghĩ rằng hành vi chống đối lực lượng chức năng chỉ bị xử lý về tội "Chống người thi hành công vụ". Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng đây là cách hiểu chưa đầy đủ.

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, việc định tội danh không căn cứ vào tên gọi của hành vi mà phải dựa trên tính chất, mức độ nguy hiểm, lỗi của người thực hiện và hậu quả xảy ra.

Đối với trường hợp người vi phạm dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác nhằm cản trở người thi hành công vụ thực hiện nhiệm vụ mà chưa gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì có thể bị xem xét về tội "Chống người thi hành công vụ" theo Điều 330 Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, nếu người điều khiển phương tiện cố tình tăng ga, điều khiển xe lao thẳng vào cán bộ đang làm nhiệm vụ, hành vi trực tiếp xâm phạm tính mạng hoặc gây thương tích thì cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét xử lý về tội "Cố ý gây thương tích", thậm chí tội "Giết người", tùy thuộc vào ý thức chủ quan của người phạm tội, mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả thực tế.

Thực tiễn xét xử đã cho thấy xu hướng xử lý nghiêm khắc này. Mới đây, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên phạt Nguyễn Bá Hoàng Nam 10 năm tù và Nguyễn Văn Quân 5 năm tù cùng về tội "Giết người" trong vụ "thông chốt" bảo vệ sự kiện A80. Hai bị cáo điều khiển xe máy không chấp hành hiệu lệnh dừng xe, lao vào lực lượng làm nhiệm vụ khiến một cán bộ cảnh sát cơ động bị tổn hại 73% sức khỏe. Việc truy tố và xét xử không dừng ở tội "Chống người thi hành công vụ" mà áp dụng tội "Giết người" do hành vi được xác định có khả năng trực tiếp tước đoạt tính mạng người đang thi hành công vụ.

Theo TS. Đỗ Đức Hồng Hà, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, pháp luật hình sự bảo vệ hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước và người thi hành công vụ. Việc xử lý nghiêm các hành vi chống đối không chỉ nhằm trừng trị người phạm tội mà còn góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo đảm sự tôn nghiêm của hoạt động công vụ.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm giao thông ban đầu theo quy định của Nghị định số 168/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 238/2026/NĐ-CP).

Theo quy định mới, nhiều hành vi không chấp hành hiệu lệnh của lực lượng bảo đảm trật tự, an toàn giao thông bị áp dụng mức xử phạt nghiêm khắc hơn cùng các biện pháp xử lý bổ sung như trừ điểm giấy phép lái xe hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe trong các trường hợp luật định. Nếu hành vi đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì hồ sơ sẽ được chuyển sang xử lý hình sự, thay vì chỉ xử phạt vi phạm hành chính.

Có thể thấy, phần lớn các vụ án đều bắt đầu từ những lỗi vi phạm giao thông rất thông thường. Nếu người vi phạm bình tĩnh chấp hành hiệu lệnh kiểm tra thì trách nhiệm pháp lý thường chỉ dừng ở xử phạt hành chính. Ngược lại, chỉ một hành động tăng ga, lao xe vào lực lượng làm nhiệm vụ hoặc cố tình bỏ chạy có thể khiến hành vi bị chuyển hóa thành trách nhiệm hình sự với các tội danh như tội "Chống người thi hành công vụ", tội "Cố ý gây thương tích", thậm chí tội "Giết người", tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi.

Sự nghiêm minh của pháp luật không nhằm trừng phạt bằng mọi giá mà để bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người thi hành công vụ, bảo đảm hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Chấp hành hiệu lệnh của lực lượng chức năng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách ứng xử văn minh, giúp mỗi người tránh những hậu quả pháp lý đặc biệt nghiêm trọng chỉ vì một phút nóng giận.