Đề xuất Nhà nước hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho một số đối tượng

Hỗ trợ tiền đóng BHXH bắt buộc cho một số đối tượng

Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn một năm triển khai thực hiện Luật BHXH năm 2024, hầu hết các quy định đang được triển khai thuận lợi trong thực tiễn. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn một số khoảng trống pháp lý dẫn đến các cơ quan gặp khó khăn trong triển khai thực hiện, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; sửa đổi, bổ sung một số quy định về chính sách, chế độ BHXH; bãi bỏ các hồ sơ, thủ tục hành chính về BHXH tại Luật BHXH năm 2024 và giữ nguyên phạm vi điều chỉnh của Luật BHXH năm 2024.

Trong đó, về chế độ, chính sách BHXH, theo quy định hiện hành, một số trường hợp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng phải tự đóng cả 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, không có phần đóng của người sử dụng lao động.

Cụ thể gồm: Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được hưởng chế độ sinh hoạt phí; chủ hộ kinh doanh; người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn Nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.

Theo cơ quan soạn thảo, về bản chất, các đối tượng này thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH, nhưng nghĩa vụ đóng tương tự như nhóm tham gia BHXH tự nguyện nên tạo ra tâm lý so sánh. Vì, tham gia BHXH tự nguyện thì được ngân sách nhà nước hỗ trợ tiền đóng, còn tham gia BHXH bắt buộc thì không được hỗ trợ; nhất là đối với nhóm chủ hộ kinh doanh trước đây thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện thì được hỗ trợ, đến nay thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc thì không được hỗ trợ.

Do đó, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH bắt buộc đối với những đối tượng tự đóng nêu trên. Đồng thời, khuyến khích các địa phương tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm tiền đóng BHXH cho nhóm đối tượng này.

Dự thảo Luật cũng giao Chính phủ căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, khả năng ngân sách nhà nước từng thời kỳ quy định mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH cho người tham gia BHXH bắt buộc thuộc đối tượng quy định tại các điểm g, h, m và n khoản 1 Điều 2 của Luật BHXH.

Giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Điều 21 Luật BHXH năm 2024 quy định tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội là 75 tuổi với trường hợp thông thường và 70 tuổi đến dưới 75 tuổi với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Theo thống kê của Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế, sau khi thực hiện giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống 75 tuổi thì số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội tăng thêm khoảng 500 nghìn người, góp phần nâng tỷ lệ người hưởng lên gần 42% vào năm 2025. Tuy nhiên, con số này còn cách xa mục tiêu mà Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra.

Trong khi đó, số đối tượng hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng (do cơ quan BHXH giải quyết) chỉ tăng mới khoảng 100 nghìn người/năm nên nếu không có điều chỉnh chính sách thì sẽ khó hoàn thành được mục tiêu Ban Chấp hành Trung ương đã đặt ra.

Vì vậy, dự thảo Luật đề xuất hai phương án.

Thứ nhất, sửa đổi theo hướng Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ, nhằm tạo sự linh hoạt cho Chính phủ trong điều hành.

Thứ hai, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống dưới 70 tuổi khi đủ điều kiện cần thiết.

Chủ trì Hội đồng thẩm định dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện đầy đủ các nội dung đã được các thành viên Hội đồng góp ý tại cuộc họp.

Đồng thời, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng đề nghị Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật; giải trình đầy đủ cơ sở của từng nội dung, thể hiện rõ quan điểm của cơ quan chủ trì soạn thảo, nhất là đối với các nội dung còn có nhiều phương án...