Dược sĩ tiên phong ứng dụng AI

Trăn trở sau mỗi đơn thuốc

Trong quá trình điều trị, người bệnh thường nhớ bác sĩ trực tiếp khám bệnh hay điều dưỡng chăm sóc, nhưng ít ai biết rằng phía sau mỗi đơn thuốc còn có sự đồng hành của dược sĩ lâm sàng. Công việc của họ diễn ra thầm lặng, nhưng mỗi quyết định liên quan đến kê đơn thuốc đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị với người bệnh.

Chia sẻ về công việc của mình, dược sĩ Trần Duy Khanh, Khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho biết: "Dược sĩ thường được mọi người biết đến với vai trò bảo đảm cung ứng và cấp phát thuốc an toàn. Nhưng bên cạnh đó, dược sĩ lâm sàng còn là một thành viên của nhóm điều trị. Hằng ngày, chúng tôi cùng bác sĩ hội chẩn, rà soát đơn thuốc, tư vấn lựa chọn và điều chỉnh thuốc, đặc biệt đối với những bệnh nhân nặng, bệnh nhân có nhiều bệnh lý phối hợp”.

Áp lực lớn nhất của dược sĩ lâm sàng không chỉ đến từ khối lượng công việc mà còn từ sự thay đổi không ngừng của kiến thức y học. Điều đó buộc dược sĩ lâm sàng phải không ngừng học tập, nghiên cứu, cập nhật kiến thức.

Thực tế làm việc, dược sĩ Trần Duy Khanh nhận ra một "điểm nghẽn" trong dược lâm sàng. Theo anh, khó khăn của lĩnh vực này không nằm ở việc thiếu tri thức chuyên môn mà ở cách nguồn dữ liệu được lưu trữ và khai thác.

Nhiều năm qua, Tổ Dược lâm sàng thuộc Khoa Dược đã dày công xây dựng một kho dữ liệu chuyên môn phong phú. Thế nhưng, phần lớn thông tin vẫn nằm trong các tài liệu giấy, tệp PDF hoặc bảng tra cứu rời rạc, khiến việc tiếp cận và sử dụng ngay tại thời điểm cần ra quyết định còn nhiều hạn chế.

Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi khi tiếp cận một bệnh nhân nặng, đặc biệt với trường hợp suy giảm chức năng thận hoặc điều trị tại khoa hồi sức tích cực, bác sĩ và dược sĩ phải đồng thời mở nhiều tài liệu để đối chiếu thông tin. Việc đưa ra một quyết định điều trị vì thế mất nhiều thời gian và vẫn tiềm ẩn nguy cơ sai sót.

Biến AI thành “trợ lý”

Chính những trăn trở từ thực tiễn công việc đã thôi thúc dược sĩ Trần Duy Khanh tìm kiếm một hướng đi mới để đưa tri thức chuyên môn đến gần hơn với thực hành lâm sàng. "Liệu có thể chuyển toàn bộ kho tri thức chuyên môn đã tích lũy thành một công cụ số để nhân viên y tế có thể tiếp cận nhanh chóng ngay tại thời điểm đưa ra quyết định điều trị hay không?", anh nhớ lại.

Từ ý tưởng đó, Smart.InD được hình thành. Ứng dụng là phần mềm dạng web app, tích hợp hệ thống dữ liệu chuyên môn do đội ngũ dược lâm sàng xây dựng, chuẩn hóa và cập nhật trong nhiều năm. Trên nền tảng đó, Smart.InD cho phép tra cứu thông tin thuốc, tự động tính chức năng thận, gợi ý điều chỉnh liều kháng sinh theo các hướng dẫn chuyên môn, đồng thời cung cấp hướng dẫn pha truyền, thông tin về độ ổn định, tương tác thuốc...

Sau khi được triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, Smart.InD nhanh chóng chứng minh hiệu quả trong thực tiễn. Nếu trước đây, mỗi lần tra cứu và tính toán liều kháng sinh có thể mất từ 10 đến 15 phút thì nay thời gian rút xuống dưới 2 phút. Ứng dụng cũng hỗ trợ điều chỉnh liều theo chức năng thận chính xác hơn, giảm sai sót trong thực hành lâm sàng.

Những giá trị thực tiễn của Smart.InD được ghi nhận qua việc đề tài của dược sĩ Trần Duy Khanh và các cộng sự giành giải Nhất Hội thi Kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ ngành Y tế khu vực Hà Nội lần thứ 32 - năm 2025. Hiện ứng dụng đã được triển khai trong hoạt động khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và có khả năng nhân rộng tại nhiều cơ sở y tế.

Tuy nhiên, với dược sĩ Trần Duy Khanh, Smart.InD chưa bao giờ là đích đến. Nhìn thấy những bài toán mới của thực tiễn điều trị, anh tiếp tục cùng đồng nghiệp triển khai phần mềm TDM Medisupport phục vụ giám sát nồng độ thuốc trong máu với nhóm aminosid - một trong những nhóm kháng sinh nguy cơ độc tính thận cao và tham gia triển khai bệnh án điện tử tại bệnh viện.

"AI không thể thay thế nhân viên y tế mà chỉ là công cụ hỗ trợ. Quyết định cuối cùng vẫn là của bác sĩ và dược sĩ, dựa trên đánh giá lâm sàng, kinh nghiệm chuyên môn và hoàn cảnh cụ thể của từng người bệnh", anh khẳng định.

“

Theo dược sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thu Hương, Trưởng Khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, điều đáng quý ở Trần Duy Khanh không chỉ là tinh thần sáng tạo mà còn là sự chủ động, cầu thị và sẵn sàng chia sẻ với đồng nghiệp. Những sáng kiến của dược sĩ Trần Duy Khanh và các cộng sự không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả chuyên môn mà còn thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động khám, chữa bệnh, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo tới đội ngũ dược sĩ, bác sĩ trẻ.

Dược sĩ Trần Duy Khanh mong muốn tiếp tục phát triển các giải pháp hỗ trợ quyết định lâm sàng dựa trên dữ liệu thực tế của bệnh viện, mở rộng phạm vi từ kháng sinh sang các nhóm thuốc khác có nguy cơ cao như thuốc chống đông, thuốc ức chế miễn dịch chống thải ghép hay các thuốc cần theo dõi nồng độ trong máu. Xa hơn, anh kỳ vọng phát triển các nghiên cứu về dược động học, dược lực học và y học chính xác, kết hợp dữ liệu lâm sàng với AI để từng bước cá thể hóa điều trị.