Có chế độ đãi ngộ phù hợp để cán bộ cấp xã yên tâm công tác, gắn bó lâu dài

Khẳng định tính đúng đắn của chủ trương đổi mới

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, sau một năm thực hiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Chấp hành Trung ương đánh giá việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là chủ trương hoàn toàn đúng đắn, phù hợp yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đây là quyết sách chiến lược, mang tính cách mạng sâu sắc trong đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, tổ chức quyền lực nhà nước và xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại.

Tuy nhiên, Trung ương cũng chỉ rõ những kết quả đạt được mới là bước đầu. Quá trình vận hành mô hình mới vẫn còn một số hạn chế, bất cập về thể chế; phân cấp, phân quyền; phân bổ nguồn lực; công tác sắp xếp, bố trí và chất lượng đội ngũ cán bộ; chuyển đổi số và năng lực tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã.

Đây là những vấn đề phát sinh tất yếu trong quá trình chuyển đổi mô hình, cần tiếp tục rà soát, khắc phục và hoàn thiện, không làm thay đổi tính đúng đắn cũng như hiệu quả của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy.

Trung ương xác định, thời gian tới cần tiếp tục "tinh chỉnh" tổ chức bộ máy bên trong, đồng thời chuyển trọng tâm từ việc sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực quản trị quốc gia, năng lực kiến tạo phát triển và hiệu quả phục vụ nhân dân; bảo đảm hệ thống chính trị đủ năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và nghị quyết của cấp ủy các cấp.

Theo đó, Hội nghị Trung ương lần thứ ba thống nhất 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Trước hết là tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Trung ương yêu cầu kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện, trực tiếp nhưng không bao biện, làm thay, không can thiệp hành chính vào thẩm quyền của các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đồng thời, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo liên thông từ Trung ương đến cơ sở theo phương châm "Trung ương kiến tạo, tỉnh điều phối, xã thực thi", phát huy tính chủ động, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở; khắc phục tình trạng trông chờ, ỷ lại hoặc đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên.

Cùng với đó, Trung ương yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Hệ thống pháp luật, quy định, quy chế, quy trình liên quan đến tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp cần được rà soát, hoàn thiện đồng bộ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, chồng chéo phát sinh trong quá trình vận hành.

Trong đó, việc phân cấp phải gắn với nguồn lực, công cụ thực thi và hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cụ thể, xác định cấp xã là tuyến đầu trong quản trị quốc gia và phục vụ nhân dân.

Lấy chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả phục vụ

Một trong những nội dung trọng tâm được Hội nghị Trung ương lần thứ ba xác định là tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đó, mô hình tổ chức đảng tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ với hệ thống hành chính nhà nước; tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cấp xã được rà soát theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ.

Các địa phương được yêu cầu chủ động rà soát những đơn vị hành chính chưa đáp ứng tiêu chuẩn hoặc phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành để đề xuất phương án điều chỉnh khi thực sự cần thiết.

Đồng thời, nghiên cứu xây dựng các khu kinh tế đặc biệt, hình thành các đơn vị hành chính cấp xã có tính hạt nhân nhằm tạo không gian phát triển mới, lan tỏa và dẫn dắt phát triển, đưa cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở. Mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được sắp xếp theo hướng tinh gọn, nhất là trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và dịch vụ công.

Đối với đội ngũ cán bộ, Trung ương yêu cầu xây dựng đội ngũ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới thông qua việc ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, quản trị theo dữ liệu, lượng hóa công việc và cải cách thủ tục hành chính để xác định đúng nhu cầu biên chế. Việc bố trí phòng chuyên môn và phân bổ biên chế phải linh hoạt, sát thực tiễn, phù hợp đặc điểm từng địa bàn.

Trong cùng một địa phương, có thể phân loại các xã theo bốn vùng gồm đô thị, đô thị đặc biệt, nông thôn và miền núi để bố trí số lượng phòng chuyên môn phù hợp. Từ việc xác định đúng nhu cầu, tiến hành đánh giá thực chất đội ngũ nhằm tập trung tuyển chọn, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ. Đồng thời, hoàn thiện khung năng lực để bố trí đúng người, đúng việc. Trong đó, có chính sách tiền lương, phụ cấp, nhà ở, điều kiện làm việc và đãi ngộ phù hợp để cán bộ cấp xã yên tâm công tác, gắn bó lâu dài.

Kết luận cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ theo nguyên tắc "quyền hạn giao đến đâu, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát tới đó". Việc giám sát được thực hiện thường xuyên, từ sớm, từ xa, kết hợp giữa kiểm tra của cấp trên, giám sát chéo giữa các cơ quan và giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc cùng nhân dân.

Kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số và mức độ phục vụ nhân dân sẽ trở thành căn cứ quan trọng để đánh giá, bố trí, bổ nhiệm, điều động, khen thưởng hoặc kỷ luật cán bộ.

Cùng với đó, Trung ương yêu cầu phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong giám sát hoạt động của bộ máy; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng gần dân, sát dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân. Trong đó, ý kiến của người dân và doanh nghiệp được xác định là một kênh dữ liệu quan trọng để đánh giá hiệu quả vận hành của mô hình mới.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là xử lý hiệu quả tài sản công, hồ sơ lưu trữ và bảo đảm nguồn lực cho cơ sở. Việc sắp xếp, xử lý nhà, đất, trụ sở, tài sản công dôi dư phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định; ưu tiên sử dụng cho các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các thiết chế phục vụ trực tiếp người dân.

Đồng thời, rà soát toàn diện điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, bộ phận một cửa, phòng tiếp công dân và có cơ chế phân bổ ngân sách phù hợp để cấp xã đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ.

Kết luận cũng xác định chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là phương thức đột phá trong vận hành mô hình mới. Theo đó, sẽ xây dựng kiến trúc số thống nhất của toàn hệ thống chính trị; hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành và địa phương theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".

Đồng thời, tái cấu trúc thủ tục hành chính trên nền dữ liệu dùng chung, giảm giấy tờ, thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Trí tuệ nhân tạo được ứng dụng có kiểm soát trong tham mưu, điều hành, hỗ trợ cán bộ cơ sở tổng hợp, phân tích dữ liệu, cảnh báo rủi ro, hướng dẫn thủ tục hành chính và tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, tập trung hiện đại hóa hạ tầng số, nhất là tại cấp xã, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, coi năng lực số là tiêu chuẩn bắt buộc trong mô hình quản trị mới.