Việt Nam - Hàn Quốc: Từ công xưởng đến phòng thí nghiệm
Sau gần hai thập kỷ gắn với các dây chuyền sản xuất, hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc đang bước sang giai đoạn mới, nơi nghiên cứu, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo.
Gần hai thập kỷ trước, Samsung chọn Bắc Ninh để xây dựng nhà máy đầu tiên tại Việt Nam. Khi đó, đây được xem là một quyết định đầu tư nhằm tận dụng chi phí cạnh tranh và lực lượng lao động dồi dào. Ít ai nghĩ rằng khoản đầu tư ấy sẽ mở đầu cho một mối quan hệ kinh tế trị giá 95 tỷ USD giữa Việt Nam và Hàn Quốc.
Theo ông Peter Kim, Tổng giám đốc HSBC Hàn Quốc, điều thay đổi lớn nhất sau gần 20 năm không nằm ở quy mô dòng vốn đầu tư, mà ở vị thế của Việt Nam trong chiến lược toàn cầu của doanh nghiệp Hàn Quốc. Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu là cứ điểm sản xuất, thì nay đang từng bước trở thành đối tác trong những khâu có giá trị gia tăng cao hơn của chuỗi giá trị.
Sự chuyển dịch ấy trước hết được phản ánh qua mức độ gắn kết ngày càng sâu giữa hai nền kinh tế. Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam tính theo vốn đăng ký lũy kế, với hơn 95 tỷ USD trong hơn 10.400 dự án còn hiệu lực. Khoảng 10.000 doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam, tạo việc làm cho hơn 900.000 lao động và đóng góp gần 30% tổng kim ngạch xuất khẩu. Kim ngạch thương mại song phương cũng đã tiến sát mốc 95 tỷ USD và hai chính phủ đang hướng tới mục tiêu 150 tỷ USD vào năm 2030.
Theo ông Kim, những con số này không chỉ phản ánh quy mô đầu tư mà còn cho thấy quan hệ kinh tế giữa hai nước đã đủ sâu để bước sang một giai đoạn phát triển mới.
“Dòng vốn chuyển dịch theo lòng tin và lòng tin được xây dựng từ sự nhất quán,” ông nhấn mạnh.
Ông Kim nhấn mạnh rằng chính sự ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách thương mại cởi mở với 17 hiệp định thương mại tự do đã có hiệu lực cùng lực lượng lao động ngày càng có tay nghề cao đã giúp Việt Nam trở thành điểm đến nổi bật của dòng vốn Hàn Quốc. Nghiên cứu của HSBC cũng cho thấy Việt Nam duy trì tỷ lệ thu hút FDI tương đương hơn 4% GDP, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á.
Nhưng điều đang thay đổi không chỉ là quy mô dòng vốn mà còn là bản chất của các khoản đầu tư.
Nếu giai đoạn đầu chủ yếu tập trung xây dựng năng lực sản xuất, thì các dự án mới ngày càng hướng tới nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo. Samsung là ví dụ tiêu biểu. Sau khi xây dựng các tổ hợp sản xuất quy mô lớn, tập đoàn tiếp tục đầu tư vào trung tâm nghiên cứu và phát triển trị giá 220 triệu USD tại Hà Nội - trung tâm R&D lớn nhất của Samsung tại Đông Nam Á. Hàng nghìn kỹ sư Việt Nam đang tham gia phát triển trí tuệ nhân tạo, phần mềm và các thiết bị thế hệ mới.
Theo ông Kim, việc Việt Nam vượt mốc sản xuất hai tỷ điện thoại thông minh cho thấy nền sản xuất đã đạt quy mô lớn. Thách thức của giai đoạn tiếp theo không còn là mở rộng công suất, mà là nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và đổi mới sáng tạo.
Sự chuyển dịch này cũng phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam. Ông Kim cho rằng điều đáng chú ý không phải là Việt Nam thay đổi để phù hợp với doanh nghiệp Hàn Quốc, mà là chiến lược của hai bên đang ngày càng hội tụ.
Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8-6-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt mục tiêu thu hút FDI chất lượng cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp nội địa và khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia xây dựng trung tâm nghiên cứu tại Việt Nam.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc đã theo đuổi chính mô hình này trong gần hai thập kỷ qua thông qua đầu tư dài hạn, phát triển nhà cung ứng trong nước, đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng hoạt động nghiên cứu. Điều đó cho thấy định hướng phát triển của Việt Nam và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp Hàn Quốc đang ngày càng gặp nhau ở những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.
Xu hướng này cũng được HSBC quan sát rõ trong nhu cầu đầu tư của khách hàng Hàn Quốc. Ông Kim cho biết các dự án mới ngày càng tập trung vào bán dẫn, vật liệu mới, năng lượng sạch và hạ tầng số - những lĩnh vực đòi hỏi năng lực công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao hơn là lợi thế chi phí đơn thuần.
Gần hai thập kỷ trước, Samsung đến Bắc Ninh để xây dựng một nhà máy. Khoản đầu tư ấy đã góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất quan trọng của thế giới. Nhưng theo ông Kim, chặng đường tiếp theo của quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc sẽ không còn chỉ được quyết định bởi số lượng nhà máy mới hay quy mô kim ngạch thương mại.
“Thập kỷ tới của hợp tác Hàn Quốc - Việt Nam sẽ được định hình không chỉ bởi những dây chuyền lắp ráp mà còn bởi phía sau cánh cửa của các phòng thí nghiệm,” ông dự báo.