Tăng trưởng xanh từ cơ sở

Tổ chức lại không gian phát triển theo hướng xanh, hiện đại

Phát triển xanh không còn là mục tiêu ở tầm chiến lược mà đang được cụ thể hóa bằng những thay đổi từ chính cơ sở. Điều này không chỉ thể hiện ở việc áp dụng công nghệ trong sản xuất hay bảo vệ môi trường, mà còn ở cách tổ chức lại nền kinh tế địa phương theo hướng hiện đại, liên kết, hiệu quả và bền vững.

Định hướng xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa mà Hà Nội đang triển khai xác định rõ phát triển kinh tế ở cấp cơ sở phải dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa và tuần hoàn. Thay vì phát triển nhỏ lẻ, phân tán theo từng hộ, các địa phương từng bước chuyển sang tổ chức các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ theo không gian phát triển, gắn với quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng giao thông, khu dân cư và không gian công cộng. Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ với chuỗi cung ứng, hình thành các cụm kinh tế phù hợp với đặc thù từng địa phương như cụm nông nghiệp đô thị, cụm thương mại, dịch vụ, cụm làng nghề hay cụm kinh tế đêm. Mục tiêu cuối cùng là tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của địa phương.

Tinh thần đó đang được hiện thực hóa bằng nhiều mô hình cụ thể trên địa bàn Thủ đô. Tại xã Phú Xuyên, nông nghiệp không còn được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động sản xuất lương thực mà đang trở thành ngành kinh tế đa giá trị. Địa phương xác định phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và gia tăng giá trị trên cùng một diện tích đất.

Mô hình trồng Nho Hạ Đen là minh chứng rõ nét cho cách làm mới này. Hệ thống tưới tiết kiệm nước, quy trình sản xuất an toàn cùng việc kết hợp du lịch trải nghiệm đã tạo nên chuỗi giá trị khép kín, giúp người dân vừa nâng cao thu nhập, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng của vùng đất ven sông Hồng.

Ông Phan Duy Trung, Trưởng phòng Kinh tế xã Phú Xuyên cho biết: Thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục xây dựng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại khu vực ven bãi sông Hồng. Xã đang làm việc với nhiều doanh nghiệp quan tâm đầu tư, đồng thời giới thiệu các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 53 về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với du lịch trải nghiệm.

Không chỉ hướng đến giá trị kinh tế, mô hình này còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ sản xuất theo sản lượng sang sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn với thị trường và trải nghiệm dịch vụ. Nếu như Phú Xuyên khai thác lợi thế nông nghiệp công nghệ cao thì xã Yên Bài lại lựa chọn phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn - một trong những trụ cột của tăng trưởng xanh.

Những năm gần đây, các hộ chăn nuôi trên địa bàn đã chủ động ứng dụng công nghệ, sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý môi trường, hạn chế ô nhiễm, đồng thời tận dụng chất thải làm phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Quy trình khép kín này vừa giảm chi phí đầu vào, vừa giảm phát thải, góp phần hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn ngay tại từng trang trại.

Theo ông Phùng Quang Huy, Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Bài, các hộ gia đình đã biết sử dụng các chế phẩm sinh học trong chăn nuôi để bảo đảm vệ sinh môi trường, đồng thời duy trì đàn bò sữa đạt năng suất và hiệu quả cao.

Những mô hình này cho thấy phát triển xanh không phải là sự đánh đổi giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Ngược lại, khi ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức lại sản xuất, địa phương vừa nâng cao năng suất, vừa sử dụng tiết kiệm tài nguyên, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và phát triển bền vững hơn.

Kinh tế số tạo động lực mới cho phát triển bền vững

Bên cạnh nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn, kinh tế số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng ở cấp cơ sở. Theo định hướng phát triển mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, kinh tế số sẽ được phát triển thông qua số hóa hộ kinh doanh, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và xây dựng các nền tảng quảng bá, tiêu thụ sản phẩm địa phương. Cùng với đó là phát triển kinh tế dữ liệu, kinh tế tri thức, kinh tế sáng tạo nhằm nâng cao năng suất lao động, khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa và chất lượng nguồn nhân lực. Hiệu quả phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng mà còn bằng hiệu quả sử dụng đất đai, hạ tầng, số lượng mô hình liên kết kinh tế, thu nhập của người dân và mức độ tham gia của các hộ dân vào kinh tế số.

Tinh thần này đang được cụ thể hóa tại phường Thanh Liệt. Không có những nhà máy quy mô lớn, nhưng chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rõ rệt trong hoạt động kinh tế và quản trị địa phương. Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến; nhiều doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng công nghệ vào quản trị, điều hành sản xuất; trong khi chính quyền đẩy mạnh số hóa quy trình xử lý công việc, quản lý nhân sự và giải quyết thủ tục hành chính.

Những thay đổi đó giúp giảm chi phí vận hành, tiết kiệm thời gian, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả phục vụ người dân. Quan trọng hơn, đây chính là nền tảng để hình thành kinh tế số ở cấp cơ sở.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND phường Thanh Liệt cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời hỗ trợ các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất, áp dụng công nghệ trong quản trị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Có thể thấy, dù lựa chọn những hướng đi khác nhau nhưng các địa phương đều đang hướng tới một mục tiêu chung là xây dựng nền kinh tế hiện đại, xanh và bền vững. Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là phát triển kinh tế không còn diễn ra theo mô hình nhỏ lẻ, tự phát mà từng bước được tổ chức lại theo quy hoạch, có liên kết, có ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Từ một vườn nho ứng dụng công nghệ cao ở Phú Xuyên, những trang trại chăn nuôi tuần hoàn tại Yên Bài đến chính quyền số ở Thanh Liệt, mỗi mô hình đều cho thấy tăng trưởng xanh hoàn toàn có thể bắt đầu từ những việc làm cụ thể ở cấp cơ sở. Khi người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và chính quyền cùng tham gia vào quá trình chuyển đổi, những giá trị riêng của từng địa phương sẽ được phát huy mạnh mẽ hơn, tạo nên những cực tăng trưởng mới.

Đây cũng chính là tinh thần của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa mà Hà Nội đang hướng tới: xây dựng chính quyền kiến tạo, phát triển kinh tế dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn; lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống, thu nhập và sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả phát triển.

Tăng trưởng xanh vì thế không chỉ được tạo nên từ những công trình quy mô lớn hay những dự án hàng nghìn tỷ đồng. Nó bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy phát triển ở từng xã, phường; từ cách tổ chức lại không gian kinh tế; từ những mô hình sản xuất sạch, những trang trại tuần hoàn, những hộ kinh doanh được số hóa và một chính quyền phục vụ ngày càng hiện đại. Khi những “tế bào” của nền kinh tế phát triển theo hướng xanh, số hóa và bền vững, Hà Nội sẽ có nền tảng vững chắc để xây dựng một Thủ đô văn minh, hiện đại, đáng sống và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.